ဆြစ္ ဇာ လန္ႏုိင္ငံ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕၌ ယမန္ေန႔က က်င္းပသည့္ ၁၆ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ညီလာခံတြင္ တင္သြင္းေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာ ေသာမတ္စ္ အုိေဟး ကင္တာနာ၏ အစီရင္ခံစာကုိ အမ်ိဳးသား ဒီမုိကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္(NLD) က ႀကိဳဆုိ ေထာက္ခံလုိက္သည္။NLD ဒု ဥကၠဌ ဦးတင္ဦးက “မစၥတာ ကင္တာနာ တင္ျပတာ အင္မတန္ သင့္ျမတ္တယ္။ ကုလသမဂၢက ဦးစီးၿပီး စံုစမ္း စစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြနဲ႔ ၿငိစြန္းေနတာ ဟုတ္ မဟုတ္ ေသေသခ်ာခ်ာ ၀င္ေရာက္ စစ္ေဆးမႈမ်ိဳး လုပ္ဖို႔ေတာင္းဆုိတာဟာ အင္မတန္ တရားမွ်တတာေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔က ေထာက္ခံႀကိဳဆုိတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္တာမ်ိဳးေတာ့ ေလာေလာဆယ္ မရွိေသးဘူး”ဟု ေျပာၾကားသည္။
မစၥတာ ကင္တာနာ၏ အစီရင္ခံစာသည္ ႏုိင္ငံတကာစံုစမ္း စစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ေရး အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ အခြင့္အေရးမ်ား ခ်ိဳးေဖာက္ ခံေနရျခင္းမ်ားကိုပါ တင္ျပထားသည္။
ထုိ႔အျပင္ လာမည့္ ျမန္မာအစိုးရသစ္ အေနႏွင့္ ယခင္ႏွင့္မတူ အေျပာင္းအလဲမ်ား ရွိျခင္းကို ျပသလုိလွ်င္ လြတ္လပ္မွ်တ ေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားကုိ ဦးစြာ လုပ္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း မစၥတာကင္တာနာက တိုက္တြန္းခဲ့သည္။
ျမန္မာအစုိးရသစ္အေနႏွင့္ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားကို ပ်က္ကြက္မည္ သို႔တည္းမဟုတ္ မလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါက ႏိုင္ငံတကာ အေနႏွင့္ အဆိုပါတာ၀န္ကို ယူရလိမ့္မည္ဟုလည္း ကင္တာနာက သတိေပးေျပာၾကားသည္။
လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ေနသည့္ အာဏာပိုင္မ်ား၊ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကို အျပစ္ေပးအေရးယူျခင္းမရွိဘဲ ကင္းလြတ္ခြင့္ေပး ထားသည္မ်ားကို အျမန္ဆံုး အဆံုးသတ္ေစေရးအတြက္ ႏုိင္ငံတကာ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္တရပ္ လုိအပ္ေၾကာင္း လည္း ၎က တင္ျပသည္။
စစ္အစုိးရ ကုိယ္စားလွယ္ ဦးသန္႔ေက်ာ္က မစၥတာ ကင္တာနာ၏ တင္ျပခ်က္မ်ားသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လက္ရွိအေျခ အေန ကို မထင္ဟတ္ေၾကာင္း ေျပာဆုိ၍ ပယ္ခ်ခဲ့ၿပီး ျမန္မာအစုိးရအေနႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားအား ယခင္ ကတည္းက စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္ဟုလည္း ဆိုသည္။ ထုိ႔အျပင္
လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကိုက်ဴးလြန္ခဲ့သူ စစ္ဘက္၊ အရပ္ဘက္ ကပုဂၢိဳလ္မ်ားကိုလည္း အေရးယူခဲ့သည္ဟု ေခ်ပေျပာဆုိသြားသည္။
ဦးတင္ဦးက လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စစ္အစိုးရအေနႏွင့္ အေသအခ်ာ ေလ့လာခြင့္ေပး၍ ရွင္း လင္း သင့္ေၾကာင္း၊ အစိုးရကိုယ္စားလွယ္ ဦးသန္႔ေက်ာ္ က တဖက္သတ္ ျငင္းဆို တုံ႔ျပန္သြားျခင္းသာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာ သည္။
“မစၥတာကင္တာနာ အေနနဲ႔ တရားမွ်တမႈ ေပးတဲ့ သေဘာပဲဗ်၊ အစုိးရက တာ၀န္ရွိတဲ့အေနနဲ႔ ဘယ္လုိအေျခအေန ရွိေန တယ္ဆုိတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေသခ်ာေလ့လာခြင့္ေပးၿပီး ရွင္းၾက၊ လင္းၾကတာဟာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္တို႔ျမင္ ပါတယ္”ဟု ဦးတင္ဦးက ဆိုသည္။
စစ္အစုိးရက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမရွိေၾကာင္း အစဥ္တစုိက္ျငင္းဆုိခဲ့ေသာ္လည္း ဦးသန္႔ေက်ာ္ ၏ ေျဖၾကားခ်က္တြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈက်ဴးလြန္ခဲ့သူမ်ားကို အေရးယူအျပစ္ေပးမႈမ်ားလုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္ဟု ၀န္ခံေျပာၾကား ခဲ့ေသာ္ လည္း မည္သူမည္၀ါျဖစ္ေၾကာင္း၊ မည္ကဲ့သုိ႔အေရးယူခဲ့ေၾကာင္းမ်ားကိုမူ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ျခင္း မရွိေပ။
ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ား ဆုိးဝါးေနဆဲရွိေသာ္လည္း ယခုအခ်ိန္သည္ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးလုပ္၍ တုိင္းျပည္ တုိးတက္ႏုိင္သည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ားရွိေနသည့္ ကာလတခုျဖစ္ေၾကာင္း မစၥတာ ကင္ တာနာ က ယခု ညီလာ ခံ တြင္ မတ္လ ၇ ရက္ေန႔ ရက္စြဲျဖင့္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ၎၏ အစီအရင္ခံစာအေပၚအေျချပဳ၍ အျပန္အလွန္ တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
မစၥတာ ကင္တာနာ၏ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ရန္ အႀကံျပဳခ်က္ကို ေထာက္ခံသည့္ ႏုိင္ငံေပါင္း အနည္းဆံုး ၁၅ ႏုိင္ငံရွိသြားၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံတကာစံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္တရပ္ဖြဲ႔စည္းၿပီး ျမန္မာ စစ္အစုိးရ၏ စနစ္တက် လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို လြတ္လပ္၍ တရားမ်ွတစြာ ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ရန္အတြက္ အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္ အစရွိသည့္ ႏုိင္ငံႀကီးမ်ားက လက္တြဲေဆာင္ရြက္သြားၾကမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံမ်ားက ေျပာၾကား ထားသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး သက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႔အစည္း အသီးသီးက သက္ေသ အေထာက္ အထားမ်ားႏွင့္တကြ အစီရင္ခံစာမ်ားထုတ္ျပန္ကာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ရာဇ၀တ္မႈခံုရံုး(ICC)က စစ္အစုိးရ၏ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ က်ဴးလြန္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈမ်ားႏွင့္ စစ္ရာဇ၀တ္မႈမ်ားကို အေရးယူႏုိင္ေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္း ေဆာင္ ရြက္ ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။
လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနၾကေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ အစီရင္ခံစာမ်ား၌ အထူးသျဖင့္ တုိင္း ရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား မုဒိန္းက်င့္ခံရမႈ၊ အုိးအိမ္ႏွင့္ ရိကၡာမ်ား ဖ်က္ဆီးခံရမႈ၊ ဥပေဒမဲ့ သတ္ျဖတ္မႈ၊ အဓမၼလုပ္အားေပးခိုင္းေစမႈ၊ ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းမႈမ်ား ကို စစ္အစိုးရက က်ဴးလြန္ေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။
ထုိ႔အျပင္ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားထုတ္ေ၀ခြင့္၊ စုေ၀းခြင့္၊ ေျပာဆုိခြင့္မ်ား ဆိတ္သုဥ္းေနျခင္း၊ ႏုိင္ငံေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မ်ားကို ဆက္လက္ဖမ္းဆီး ညွင္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည့္အျပင္ ဖမ္းဆီးထားေသာ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ားကို လႊတ္မေပးျခင္း စသည့္ ႏုိင္ငံေရး လြတ္လပ္ခြင့္၊ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္၊ စီးပြားေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေန အရပ္ရပ္တြင္ အဖက္ဖက္မွ တုိးတက္သည့္ လကၡဏာမ်ားမရွိေၾကာင္းလည္း သိရသည္။
ဦးတင္ဦးကNLD အေနျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး၊ ဒီမုိကေရစီအေရးတုိ႔ အတြက္ အေျခအေနမ်ားတုိးတက္ရန္ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ အေျဖရွာလုပ္ေဆာင္သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ျပည္သူလူထု၏ လုိအပ္ခ်က္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမည္ျဖစ္ သည္ဟု ေျပာၾကားသည္။
