ဖိႏွိပ္မႈမွ လြတ္လပ္တဲ့ ခရီးသို႔ စာအုပ္ထုတ္ေဝေရး အေတြ႔အႀကံဳ

ရင္စႏိုင္း

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ အေရးအခင္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေငြေၾကးျပည့္စံုေသာ ကေလးငယ္တဦး အျဖစ္ ႀကီးျပင္း ခဲ့ရေသာ ကိုစန္းမြန္ေအာင္ အတြက္ စာသင္ေက်ာင္းဆိုသည္မွာ အေပ်ာ္အတြက္ သက္သက္သာ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထန္းရည္၊ ဖဲဝိုင္း၊ မိန္းမမ်ားႏွင့္ ႐ႈပ္ေထြးေနေသာ ေနရာတြင္ သူရည္မွန္းထား သေလာက္ ပညာကိုေကာင္းမြန္စြာ သင္ၾကားခြင့္ မရခဲ့ပါ။

သူဟာ အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္တြင္ တကၠသိုလ္မွ ေက်ာင္းထြက္လာၿပီး စာအုပ္ထုတ္ေဝေရးေလာက သို႔ အမွတ္မထင္ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္က စာေပစိစစ္ေရးမူဝါဒမ်ား တင္းက်ပ္ထားၿပီး စီးပြားေရးကို ခက္ခဲစြာ ႐ုန္းကန္ေနရ သည့္ အခ်ိန္ျဖစ္သည္။

“က်ေနာ္ သင္ေနခဲ့တဲ့ ပညာေရးကို မႀကိဳက္ဘူး။ စာအုပ္ေတြ ဖတ္တယ္။ ၿပီးေတာ့ စာအုပ္ေတြ ကိုယ္တိုင္ ထုတ္ခ်င္ လာခဲ့တယ္” ဟု ကိုစန္းမြန္ေအာင္က ရန္ကုန္ ၿမိဳ႕လယ္ရွိ ၎၏ စာအုပ္ဆိုင္တြင္ ေျပာသည္။

ထိုအခ်ိန္က စာအုပ္ ထုတ္ေဝေရးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားကို သူ ဘာတခုမွ မသိခဲ့ပါ။ လုပ္ငန္းစသည့္ အေစာပိုင္း ႏွစ္မ်ားတြင္ ကံဆိုးမႈေတြ ျပည့္ေနခဲ့၏။ တခါတရံ ႀကီးမားေသာ ဆံုး႐ံႈးမႈမ်ားရွိခဲ့ၿပီး စာအုပ္အရည္ အေသြး ေၾကာင့္လည္း စာေရးသူမ်ား၏ မေက်နပ္မႈမ်ားကို မၾကာခဏ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရသည္။ အခုခ်ိန္တြင္ ျပန္ၾကည့္လိုက္ပါက သူပထမဆံုး ထုတ္ေဝခဲ့ေသာ စာအုပ္ျဖစ္သည့္ သူ အပါအဝင္ ျမန္မာ စာေရးဆရာမ်ား၏ ဝတၳဳတို ေပါင္းခ်ဳပ္စာအုပ္၏ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အရည္အေသြးက ရွက္စရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ ဆိုးရြားခဲ့သည္ ဟု ကိုစန္းမြန္ေအာင္က ဆိုသည္။

သူ႔တြင္ လုပ္ငန္းပိုင္း အေတြ႔အႀကံဳ အားနည္းေသာ္လည္း အျခားနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ လုပ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ “ဘယ္သူ က စာအုပ္ေကာင္းေတြ ေရးေနတယ္ ဆိုတာ က်ေနာ္သိတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။

ကိုစန္းမြန္ေအာင္ ကုသိုလ္ကံလည္း ေကာင္းခဲ့ ပါသည္။ မိသားစုက ေငြေၾကးျပည့္စံုသည့္ အတြက္ ခက္ခဲေသာ အစပိုင္း ကာလမ်ားတြင္ မိသားစု၏ အကူအညီ ရယူႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေအာင္ျမင္ေသာ စာအုပ္တိုက္ ျဖစ္လာ သည့္ “ငါတို႔စာေပ” ကို ထူေထာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္ ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီး သည့္ ယခုအခ်ိန္တြင္ စာအုပ္ေပါင္း ၁၅၀ ခန္႔ ထုတ္ေဝႏိုင္ခဲ့ၿပီး အမ်ားစုမွာ အေရာင္းရဆံုး စာအုပ္မ်ား ႏွင့္ ျမန္မာစာေပ တိုးတက္ေရး အတြက္ အလားအလာ ေကာင္းေသာ စာအုပ္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။

စာေပစိစစ္ေရး ေခတ္တြင္ ကိုစန္းမြန္ေအာင္က ဖန္တီးမႈ စာေပမ်ား (Creative writing) ကို ႏွစ္သက္ခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ မင္းလူႏွင့္ တာရာမင္းေဝတို႔ ကဲ့သို႔ စာေရးဆရာမ်ား၏ ဝတၳဳမ်ား ျဖစ္သည္။ သူကိုယ္တိုင္လည္း “ေျမမႈန္လြင္” ဆိုသည့္ ကေလာင္အမည္ျဖင့္ စာအုပ္ ၅ အုပ္ ေရးသားထုတ္ေဝခဲ့သည္။ ေခတ္သစ္ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ အေရးပါသည့္ လႈပ္ရွားမႈ တခုျဖစ္ေသာ ၂၀ဝ၇ ခုႏွစ္ ေရႊဝါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး အေၾကာင္းကို ေရးသားထားသည့္ “ေက်ာက္စာကို ခဲဖ်က္ႏွင့္ ဖ်က္၍မရ” စာအုပ္က လူသိအမ်ားဆံုး ျဖစ္သည္။

ထိုအခ်ိန္က ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ ေဖာ္ေရးသားခြင့္ မရေသာ အခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ထိုစာအုပ္ကို ထုတ္ေဝခဲ့ၿပီးေနာက္ မၾကာမီ ငါ့တို႔စာေပကို ထုတ္ေ၀ခြင့္ ယာယီ ရပ္ဆိုင္းထားလိုက္ရသည္။ စာေပစိစစ္ေရး အဖြဲ႔က မတည္ၿငိမ္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေစသည့္ အေရးအသား ပါဝင္သည္ ဟု ယူဆၿပီး ပိတ္ခိုင္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ “ေက်ာက္စာကို ခဲဖ်က္ႏွင့္ ဖ်က္၍ မရ” စာအုပ္ထဲမွ ဇာတ္ကြက္ အမ်ားစုက ေရႊဝါေရာင္ ေတာ္လွန္ေရး၏ ျဖစ္ရပ္မွန္မ်ားႏွင့္ အစိုးရက ျပည္သူ လူထု အေပၚဖိႏွိပ္ျခင္းမ်ား ပါဝင္ေန၍ ျဖစ္သည္။ ေနာက္ ၁ ႏွစ္ၾကာသည့္ အခါ စာေပစိစစ္ေရး အဖြဲ႔ကို အစိုးရက ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။

“ေက်ာက္စာကို ခဲဖ်က္ႏွင့္ ဖ်က္၍မရ” စာအုပ္တြင္ ပါဝင္ေသာ အဓိကဇာတ္ေကာင္၏ မိန္းမ လိုက္စားျခင္း အေၾကာင္းမ်ား ပါဝင္ေသာေၾကာင့္ စာေပစိစစ္ေရးအဖြဲ႔ႏွင့္ စာဖတ္သူ တခ်ိဳ႕တို႔ စိတ္ပ်က္ ခဲ့ၾကသည္။

ကိုစန္းမြန္ေအာင္ႏွင့္ သက္တူရြယ္တူ လူငယ္တဦး ျဖစ္ၿပီး နာမည္ေက်ာ္ ဘေလာ့ဂါတဦး ျဖစ္သည့္ ကိုေနဘုန္းလတ္က သူ႔ဘက္မွ ေထာက္ခံခဲ့ သည္။ “ဒီစာအုပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူ႔ကို ေဝဖန္စရာ အေၾကာင္း မရွိပါဘူး။ လူငယ္တေယာက္ အေနနဲ႔ နားလည္ပါတယ္” ဟု ကိုေနဘုန္းလတ္က ေျပာသည္။ ထိုစာအုပ္ကို အျပစ္ဆိုသူ အမ်ားစုမွာ လူႀကီးမ်ား၊ ေခတ္ႏွင့္ အသားမက်ေသးသူမ်ား ျဖစ္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း မွတ္ခ်က္ေပး ခဲ့သည္။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လတြင္ စာေပစိစစ္ေရး အဖြဲ႔ကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ေသာ အခါ အနည္းငယ္ လြတ္လပ္မႈ ရလာသည့္ အတြက္ ကိုစန္းမြန္ေအာင္ ေပ်ာ္ရႊင္ခဲ့ရသည္။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏု၏ “တာေတ စေနသား” ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသူေဟာင္း စာေရး ဆရာမ မသီတာ (စမ္းေခ်ာင္း) ၏ “စမ္းေခ်ာင္း၊ အင္းစိန္၊ ဟားဗတ္” စသည့္ ျမန္မာ့ ႏိုင္ငံေရးကို ထင္ဟပ္ေစေသာ စာအုပ္မ်ားကို ငါတို႔စာေပမွ ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

ထိုစာအုပ္ ၂ အုပ္ကို ထုတ္ေဝခ်ိန္က ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား စတင္စ ျဖစ္ၿပီး လြတ္လပ္ခြင့္ မည္မွ်အထိ ရရွိႏိုင္မည္ ကို ဆန္းစစ္ ေနၾကဆဲ ျဖစ္သည့္ အတြက္ မည္သူမွ် မလုပ္ရဲၾကဟု ကိုစန္းမြန္ေအာင္က ေျပာသည္။ သူ၏ စမ္းသပ္မႈ ေအာင္ျမင္ခဲ့သည္ ဟုလည္း သူက ဆိုသည္။ စာေပစိစစ္ေရးကို ဖ်က္သိမ္းခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည့္တိုင္ စာေရး ဆရာမ်ားႏွင့္ ထုတ္ေဝသူမ်ား ရင္ဆိုင္ရမည့္ စိတ္႐ႈပ္ေထြးစရာမ်ားက ရွိေနေသးသည္။ အစိုးရႏွင့္ ၎၏ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ဦးစားေပးမႈမ်ားႏွင့္ တင္းက်ပ္ေသာ ဥပေဒ မ်ား ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုးတြင္ ငါတို႔ စာေပ၏ အေစာပိုင္းထုတ္ေဝမႈမ်ားက တျခားေသာ ထုတ္ေဝသူမ်ား အတြက္ လမ္းဖြင့္ေပးသလို ျဖစ္ခဲ့ၿပီး တျခားသူမ်ားကလည္း ႏိုင္ငံေရး စာေပမ်ား ထုတ္ေဝလာၾကသည္။ အမ်ားအျပား အၿပိဳင္အဆိုင္ ထုတ္ေဝလာ ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ငါတို႔စာေပက ႏိုင္ငံေရး စာေပ တခုတည္းကိုသာ ထုတ္ေဝမည္ မဟုတ္ဘဲ အမ်ိဳးအစား ပိုမိုစံုလင္က်ယ္ျပန္႔သည့္ ဖန္တီးမႈစာေပ မ်ားကို အေလးေပး ထုတ္ေဝသြားမည္ ဟု ကိုစန္းမြန္ေအာင္က ဆိုသည္။ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန တခုေပၚတြင္ အခြင့္အေရးယူျခင္း သို႔မဟုတ္ အစိုးရက ခ်မွတ္ထားသည့္ အတားအဆီးမ်ားကို ပါးနပ္စြာ ေရွာင္ရွားႏိုင္ရန္ ႀကိဳးစားျခင္းမ်ား အစား ယခုအခါ တြင္ ကိုစန္းမြန္ေအာင္၏ ရည္ရြယ္ခ်က္က မ်ားစြာ ႐ိုးရွင္းလာသည္။

“ဖတ္ၾကည့္တယ္ က်ေနာ္ ႀကိဳက္ရင္ ထုတ္တယ္” ဟု ကိုစန္းမြန္ေအာင္က သူ၏ လြတ္လပ္ေသာ ေရြးခ်ယ္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္ အသစ္အေၾကာင္း ေျပာျပသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဒီဂ်စ္တယ္စနစ္ လႊမ္းမိုးလာမႈႏွင့္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝရာတြင္ ကုန္က်စရိတ္ မ်ားျပား လာမႈတို႔ေၾကာင့္ စာအုပ္ ထုတ္ေဝသူမ်ား၏ အနာဂတ္သည္ ပို၍ ဆိုးရြားဖြယ္ရာ ရွိေသာ္လည္း ကိုစန္းမြန္ေအာင္က စာအုပ္ အမ်ိဳးအစား တခ်ိဳ႕၏ အလားအလာကို ျမင္သည္။

ယခုအခါ သူ႔တြင္ ဦးစားေပး စရာ ၂ ခု ရွိသည္ဟု ေျပာသည္။ ႏိုင္ငံျခား စာေပမ်ားကို ျမန္မာဘာသာသို႔ျပန္ဆိုရန္ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အတိတ္အေၾကာင္းမ်ားကို ျပည္တြင္း ျပည္ပမွ ေရးသားခဲ့သည့္စာအုပ္မ်ားကို ျပန္လည္ထုတ္ေဝရန္ ျဖစ္သည္။

မ်ိဳးဆက္သစ္ စာဖတ္သူမ်ား အတြက္ ရည္ရြယ္၍ ကေနဒါႏိုင္ငံသား Guy Delisle ၏ ပံုျပစာအုပ္မ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံသို႔ ခရီးသြားစဥ္က ေတြ႔ႀကံဳခဲ့ရသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေရးသားထားေသာ “ၿပံဳယမ္း” (၂၀ဝ၃)၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ သို႔ လာေရာက္စဥ္က ေတြ႔ႀကံဳရေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေရးသားထား သည့္ “Burma Chronicles” (၂၀ဝ၇)၊ ေဂ်႐ုဆလင္ကို သြားေရာက္စဥ္က အေတြ႔အႀကံဳမ်ားကို ေရးသား ထားေသာ Jerusalem (၂၀၁၁) တို႔ကို ျမန္မာဘာသာသို႔ ျပန္ဆို၍ ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ႏိုင္ငံတကာ အေရာင္းရဆံုး စာအုပ္ျဖစ္ေသာ ဆြီဒင္ႏိုင္ငံသား စာေရးဆရာ Jonas Jonasson ၏ စာအုပ္ကို သင့္လူ ဘာသာ ျပန္ထားေသာ “သက္ေတာ္ ရာေက်ာ္ရွည္ေစေသာ္ဝ္” စာအုပ္ကိုလည္း ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

ကိုစန္းမြန္ေအာင္ အႏွစ္သက္ဆံုး အလုပ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေၾကာင္း ေရးသားထားေသာ စာအုပ္မ်ား ထုတ္ေဝျခင္း ျဖစ္သည္။ စာဖတ္သူမ်ား အေနျဖင့္လည္း တခ်ိန္က ရွာေဖြဖတ္႐ႈရန္ ခက္ခဲခဲ့ေသာ မိမိတို႔ႏိုင္ငံအေၾကာင္း စာေပမ်ားကို ဖတ္ရျခင္း ေၾကာင့္ ေက်နပ္ၾကမည္ ျဖစ္သည္။

ငါတို႔စာေပ စာအုပ္တိုက္မွ အထူး ထုတ္ေဝျခင္း အေနျဖင့္ ၂၀ဝ၂ ခုႏွစ္တြင္ ပါစကယ္ခူးေသြး (Pascal Khoo Thwe) ၏ From the Land of Green Ghosts၊ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ဝင္ဒီေလာ႐ံု (Wendy Law-Yone) ၏ Golden Parasol စာအုပ္၊ ဆုဓာရွား (Sudha Sha) ၏ The King in Exile စသည့္ စာအုပ္ မ်ားကို အဂၤလိပ္ဘာသာမွ ျမန္မာဘာသာ သို႔ ျပန္ဆို ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

သမိုင္း၏ အထင္ကရ အခင္းအက်င္းမ်ား ျဖစ္ေသာ ျမန္မာ့သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္ က်ဆံုးျခင္း အပါအဝင္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ အာဏာသိမ္းျခင္းႏွင့္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ အေရးအခင္း အေၾကာင္းမ်ားကို ေရးသားထားေသာ စာအုပ္မ်ားကို ျပန္လည္ ထုတ္ေဝျခင္းသည္ သမိုင္း၏ ရွည္လ်ားေသာ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ား၊ လူမသိေသးေသာ အေၾကာင္း အရာမ်ားကို တဖန္ ျပန္၍ စိတ္ဝင္စားမႈ ရရွိေစပါသည္။

“ကိုယ့္ႏိုင္ငံ အေၾကာင္း ကိုယ္ေတြ မသိခဲ့တာေတြ အမ်ားႀကီးပဲေလ” ဟု ကိုစန္းမြန္ေအာင္က ေျပာသည္။ ။