လက္ပိုက္ၾကည့္ေနၾကတဲ့ အြန္လိုင္းအၾကမ္းဖက္မႈ

အိခ်ယ္ရီေအာင္/Myanmar Now

အြန္လိုင္းတြင္ ၿခိမ္းေျခာက္၊ တိုက္ခိုက္ခံရသူ အမ်ဳိးသမီးတို႔ကို ကူညီကာကြယ္ေပးသူ နည္းပါးေၾကာင္း ကာယကံရွင္ မ်ား၊ လူအခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျပာသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္လယ္ပိုင္းက ရန္ကုန္၊ တာေမြၿမိဳ႕နယ္မွ အသက္ ၃ဝ အရြယ္ အမ်ဳိးသမီးတဦး၏ လက္ကိုင္ဖုန္းကို ေကာက္ရခဲ့သူက ဖုန္းထဲမွ ဓာတ္ပံုတို႔ကို ဝတ္လစ္စလစ္ပံုမ်ားအျဖစ္ ျပဳျပင္ၿပီး အင္တာနက္တြင္ ျဖန္႔မည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ကာ ေငြတသိန္းေတာင္းခဲ့သည္။

ဒုတိယအႀကိမ္ ၿခိမ္းေျခာက္ေငြေတာင္းစဥ္ ထိုပံုမ်ား အမွန္တကယ္ဖန္တီးၿပီး ေပးပို႔ရာ ထိုအမ်ဳိးသမီးက ၿမိဳ႕နယ္ရဲစခန္းသို႔ တိုင္ၾကားရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္ဟု အမႈဖြင့္ရန္ လိုက္ပါကူညီသူ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔တခုျဖစ္သည့္ ARTICLE 19 ၏ ရန္ကုန္ရံုးမွ စီမံေရးရာအရာရိွ မယဥ္ရတနာသိန္းက ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ရဲစခန္းက သူတုိ႔၏ တိုင္ၾကားခ်က္ကို လက္ခံခဲ့ျခင္း မရိွဟု ဆိုသည္။

“ရဲစခန္းမွာ အမႈဖြင့္ဖို႔ မနက္ ၁ဝ နာရီေလာက္ကတည္းက ညေန ၅ နာရီေလာက္အထိ သြားေစာင့္ခဲ့ေပမယ့္ တာဝန္က် ရဲ ေတြကလည္း နည္းပညာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး နားမလည္၊ စခန္းမႉး ျပန္မလာေသးတာနဲ႔ အမႈဖြင့္ခြင့္မရခဲ့ဘူး”ဟု မယဥ္ရတနာ သိန္းက ရွင္းျပသည္။

Myanmar Now က တာေမြၿမိဳ႕နယ္ရဲစခန္းသို႔ သြားေရာက္ေမးျမန္းရာ အမည္မေဖာ္လိုသူ ရဲအရာရိွတဦးက အိုင္တီနည္း ပညာႏွင့္ဆက္စပ္သည့္အမႈမ်ဳိး တိုင္ၾကားခ်ိန္တြင္ စခန္းမႉးရိွမွသာ လက္ခံအမႈဖြင့္ေပးသည္ဟု ရွင္းျပသည္။

အမ်ိဳးသမီးအမ်ားအျပား အင္တာနက္တြင္ ၿခိမ္းေျခာက္၊ ေငြညွစ္ခံေနရေသာ္လည္း အနည္းငယ္ကသာ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ေျဖရွင္းၾကၿပီး ထိုသို႔ ေျဖရွင္းရာတြင္လည္း အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္၏ ကူညီမႈ အလြယ္တကူ မရရိွၾကေၾကာင္း ကာယကံရွင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျပာသည္။

အြန္လိုင္းအၾကမ္းဖက္မႈ

ရန္ကုန္၊ မဂၤလာေတာင္ညႊန္႔ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေနထုိင္သည့္ မရတနာေက်ာ္သူ (အမည္လဲႊ) ကို ယခုႏွစ္လယ္ပိုင္းတြင္ အမ်ဳိး သားအမ်ားအျပားက ေပ်ာ္ပါးရန္ ဖုန္းဆက္ေျပာဆိုမႈ အႀကိမ္ႀကိမ္ရိွခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

သူ၏ ဓာတ္ပံုမ်ား၊ ဖုန္းနံပါတ္တို႔ကို Facebook စာမ်က္ႏွာတခုတြင္ တစံုတေယာက္က တင္ထားၿပီးေနာက္ပိုင္း ဖုန္းဆက္ ေစ်းေမးလာၾကျခင္းေၾကာင့္ ဖုန္းကတ္ကို ေျပာင္းလဲအသံုးျပဳခဲ့ေၾကာင္း ေျပာသည္။

“ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ ့ရဲစခန္းကို မတိုင္ခ်င္ဘူး။ အမႈဖြင့္ရင္ တရားရင္ဆိုင္ကာလက ရွည္သြားရင္ အလုပ္ပ်က္ အကိုင္ပ်က္လည္း ျဖစ္ဦးမယ္၊ ကိုယ့္ေၾကာင့္ အိမ္က မိဘေတြ ဂုဏ္သိကၡာက်မွာလည္း မလိုလားဘူး” ဟု အသက္ ၂ဝ ေက်ာ္ အရြယ္ မရတနာေက်ာ္သူက ဆိုသည္။

အဆုိပါ စာမ်က္ႏွာ ရုပ္သိမ္းသြားႏိုင္ေရးအတြက္ အင္တာနက္သံုးသည့္ သူ႔မိတ္ေဆြမ်ားက Facebook သို႔ တိုင္ၾကားကန္႔ ကြက္ခဲ့ၾကသည္ဟု ဆိုသည္။

ရန္ကုန္အေျခစိုက္ Colours Rainbow အဖဲြ႔မွ ရွင္းသန္႔က လိင္တူခ်စ္သူမ်ားကို အြန္လိုင္းတြင္ အမုန္းစကားေျပာၾကားျခင္း၊ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေသြးတိုးစမ္းျခင္း၊ မိမိပံုကို အျပာဝက္ဆိုက္တြင္ တင္မည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ ေငြညွစ္ျခင္းတို႔ကို ကိုယ္္တိုင္ႀကံဳ ေတြ႔ခဲ့ရေၾကာင္း ေျပာသည္။

“တခ်ိဳ ႔ေယာက္်ားေတြက ႏွမသားခ်င္း မစာနာဘဲ ဖုန္းဆက္ၿပီး ေစ်းေမးၾကတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဖုန္းလာရင္ေတာင္မွ မကိုင္ရဲ တဲ့အျဖစ္မ်ိဳးေလးေတြလည္း ရိွပါတယ္” ဟု ရွင္းသန္႔က ေျပာျပသည္။

အင္တာနက္လူမႈကြန္ရက္သံုးသူ အမ်ဳိးသမီးတခ်ဳိ႕သည္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေစာ္ကားေျပာဆုိခံေနရသည္။ တည္းခိုခန္း၊ ပန္းၿခံ အတြင္း လူျပတ္ေသာေနရာတို႔တြင္ ခ်ိန္းေတြ႔ေသာ စံုတဲြတခ်ဳိ႕ကို လွ်ဳိ႕ဝွက္ရိုက္ကူးထားေသာဓာတ္ပံု၊ ဗီဒီယိုဖိုင္ အမ်ားအ ျပားလည္း အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာတြင္ ရိွေနသည္။

ရန္ကုန္အေျခစိုက္ Gender Equality Network အဖြဲ႔မွ ဆက္သြယ္ေရးတာဝန္ခံ မေအးသဒၵါလွက “ႏွစ္ကိုယ္ၾကားပဲ ျမင္ ေတြ႔သင့္တ့ဲ ဗီဒီယိုေတြကို လူမႈကြန္ရက္ေပၚမွာ ျဖန္႔ေဝတာ အမ်ားဆံုးေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီလို အြန္လိုင္းေပၚမွာ အၾကမ္းဖက္ ခံရတဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုက ဥပေဒရဲ႕အကူအညီ မရယူတာကို ေတြ႔ရတယ္” ဟု ေျပာသည္။

၎တို႔အဖြဲ႔သည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈမွ တားဆီးကာကြယ္ေရးဥပေဒၾကမ္း ေရးဆြဲစဥ္က အစိုးရကို နည္း ပညာပိုင္းဆိုင္ရာ အေထာက္အကူေပးခဲ့ၿပီး အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္တခုတြင္ နည္းပညာႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈကို လည္း ထည့္သြင္းထားသည္ဟု သူက ရွင္းျပသည္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ အမတ္တဦးျဖစ္သည့္ ဦးေနမ်ိဳးေက်ာ္ေခၚ ဘေလာ့ဂါ ေနဘုန္းလတ္က အြန္လိုင္းသံုး စြဲသူအမ်ားစု ဒစ္ဂ်စ္တယ္ နည္းပညာနားလည္တတ္ေျမာက္မႈ အားနည္းေနသျဖင့္ အစိုးရ႐ုပ္သံက နည္းပညာႏွင့္ပတ္ သက္သည့္ပညာေပး အစီအစဥ္မ်ား ထုတ္လႊင့္ေပးသင့္သည္ဟု ဆိုသည္။

“ပညာေပးေရာ ပညာေရးေရာကို တၿပိဳင္တည္း ဟန္ခ်က္ညီညီလုပ္ေဆာင္သင့္ပါတယ္”ဟု ဦးေနမ်ိဳးေက်ာ္က ေျပာသည္။

အာဏာပိုင္တို႔ႏွင့္ နည္းပညာအားနည္းခ်က္

အၾကမ္းဖက္မႈ ေလ်ာ့နည္းလာေစရန္အတြက္ အဓိကအေရးႀကီးသည္မွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးပင္ျဖစ္သည္ဟု လူ႔အခြင့္ အေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျပာသည္။

ႏိုင္ငံတကာကဲ့သို႔ပင္ နည္းပညာႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ကိစၥမ်ားကို ေျဖရွင္းေပးသည့္ ဆိုက္ဘာ (Cyber) ရဲတပ္ဖဲြ႔ သီးသန္႔ဖြဲ႔ စည္းရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ဦးေနမ်ိဳးေက်ာ္က သံုးသပ္သည္။

“ရဲဌာနေတြကိုလည္း အဆင့္ျမွင့္တင္ဖို႔ လိုပါတယ္၊ အိုင္တီနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပညာေပးတာတို႔၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမွင့္ေပးတာတို႔ လုပ္သင့္ပါတယ္” ဟု ၎က ဆိုသည္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးရဲတပ္ဖြဲ႔မွ အမည္မေဖာ္လိုသူ ဒုရဲမႉးတဦးက ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဆိုက္ဘာရဲတပ္ဖြဲ႔ သီးသန္႔မရိွေသာ္ လည္း စီအိုင္ဒီမႈခင္းရဲတပ္ဖြဲ႔ေအာက္တြင္ နည္းပညာမႈခင္းအဖြဲ႔ရိွၿပီး ညႊန္႔ၾကားခ်က္ရိွလာပါက အြန္လိုင္းမႈခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ သည္မ်ားကို စစ္ေဆးေပးသည္ဟု ဆိုသည္။

အြန္လိုင္းတြင္ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာတိုက္ခိုက္ျခင္း၊ ၿခိမ္းေျခာက္ ေငြညႇစ္ျခင္း၊ ေစာ္ကားျခင္းတို႔ႏွင့္ၾကံဳေတြ႔ရလွ်င္ ကာယကံ ရွင္က အီလက္ထရြန္နစ္ သက္ေသအေထာက္အထားတင္ျပၿပီး တရားစြဲဆိုႏိုင္ေၾကာင္း ရဲတပ္ဖြဲ႔ဌာနခ်ဳပ္၊ သတင္းႏွင့္နည္း ပညာဌာနက ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ထားသည္။ ၿမိဳ႕နယ္ တရားရံုး၊ ရဲစခန္းတို႔တြင္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒျဖင့္ ဦးတိုက္ေလွ်ာက္ ထားတိုင္တန္းလာလွ်င္ အေရးယူႏိုင္ရန္ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း သိရသည္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ နည္းမ်ိဳးစံုႏွင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈပေပ်ာက္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံက ၁၉၉၇ တြင္ လက္ မွတ္ထုိးထားသည္။

၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒပုဒ္မ ၆၆ (ဃ) တြင္ ဆက္သြယ္ေရးကြန္ရက္တခုခုကို အသံုးျပဳ၍ ေျခာက္လွန္႔ျခင္း၊ အႏိုင္အထက္ျပဳျခင္း၊ အသေရဖ်က္ျခင္း၊ ေႏွာင့္ယွက္ျခင္း၊ မေလ်ာ္ၾသဇာသံုးျခင္း သို႔မဟုတ္ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းတခုခုကို က်ဴးလြန္ပါက ေငြဒဏ္မွ ေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ႏိုင္ေၾကာင္း ျပ႒ာန္းထားသည္။

“၆၆(ဃ) လို ပုဒ္မမ်ိဳးက ေပၚတာ မၾကာေသးဘူး။ နည္းပညာကိုလည္း ေသေသခ်ာခ်ာနားမလည္၊ ဘယ္ျဖစ္စဥ္က ျပစ္မႈ ေျမာက္လဲ ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ နားမလည္ေသးေတာ့ စခန္းမႉးရိွတဲ့အခ်ိန္ပဲ ပုဒ္မတပ္အမႈဖြင့္ေပးတဲ့သေဘာပါ” ဟု တာေမြၿမိဳ႕နယ္ရဲစခန္းမွ အရာရိွတဦးက ေျပာသည္။

ရဲတပ္ဖဲြ႔က နည္းပညာ အားနည္းသျဖင့္ ျပည္သူတို႔ကို အကာအကြယ္ေပးရာတြင္ ခက္ခဲေနသည္ဟု ရန္ကုန္မွ အထင္ကရ ေရွ႕ေနတဦးျဖစ္သည့္ ဦးေရာဘတ္စန္းေအာင္က သံုးသပ္သည္။

“အြန္လိုင္းေပၚမွာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈေတြျဖစ္ရင္ အခုလက္ရိွအေနအထားအရ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ဆိုင္ေနတဲ့ အမႈကိစၥေတြကိုေတာ့ ေဖာ္ထုတ္အေရးယူေနပါတယ္။ သာမန္လူေတြျဖစ္တဲ့ ကိစၥကိုေတာ့ အေရးယူတာမ်ိဳးေတြ မေတြ႔ရေသးပါဘူး” ဦးေရာဘတ္ စန္းေအာင္က ဆိုသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္တို႔၏ ဓာတ္ပံုကို ျပဳျပင္ၿပီး အင္တာနက္တြင္ ျဖန္႔ေဝမႈျဖင့္ အေရး ယူခံရသူမ်ား၊ အမႈရင္ဆိုင္ေနရသူမ်ားလည္း ရိွေနသည္။

ပတ္ဝန္းက်င္

ဖုန္းကတ္ေစ်းႏႈန္း က်ပ္သိန္းဂဏန္းေပါက္ေစ်း ရိွသည့္ကာလတြင္ မွတ္ပံုတင္ၿပီး အသံုးျပဳၾကေသာ္လည္း ေစ်းႏႈန္းက်ပ္ ေထာင့္ငါးရာအထိ က်ဆင္းလာၿပီး ႏိုင္ငံအႏွံ႔ ကတ္အေရအတြက္ သန္းႏွင့္ခ်ီေရာင္းခ်စဥ္ ဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီတို႔က မွတ္ပံုတင္သည့္လုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္ျခင္း မရိွေတာ့ေပ။

အက်ဳိးဆက္မွာ မည္သည့္ဖုန္းနံပါတ္ကို မည္သူအသံုးျပဳေနသည္ ဆိုသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ အာဏာပိုင္တို႔ မွတ္ တမ္းတင္ထားႏိုင္ျခင္းမရိွေသးေပ။ Facebook, Viber အေကာင့္အတုဖြင့္ထားသူ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာခ်ိန္တြင္ ဖုန္းကတ္ျဖင့္ အင္တာနက္သံုးစဲြၿပီး ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူတို႔ကို ေျခရာခံရ ခက္ခဲလာသည္။

ရန္ကုန္အေျခစိုက္ အိုင္တီဖံြ႔ၿဖိဳးေရးအဖဲြ႔တခုျဖစ္သည့္ Myanmar ICT for Development Organization (MIDO) မွ တာဝန္ခံတဦးျဖစ္သည့္ မရတနာထြန္းက အၾကမ္းဖက္ခံရသူဘက္မွ ရပ္တည္ၾကရန္ လိုအပ္သည္ဟု ေျပာသည္။

“ကိစၥတခု အင္တာနက္ေပၚေရာက္ၿပီဆိုတာနဲ႔ ဒါက အမွန္ပဲ ဆိုၿပီးေတာ့ ယူဆတဲ့သူေတြ ရိွသလို၊ အခုလို အြန္လိုင္းမွာ အၾကမ္းဖက္ခံရ၊ အရွက္ခြဲခံရတယ္ဆိုရင္ လူေတြက ခံလိုက္ရတဲ့သူေတြကို စာနာတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ၊ ခံရတဲ့သူကုိပဲ အျပစ္ ပံုခ်တာမ်ိဳးေတြ ရိွတယ္” ဟု သူက ဆိုသည္။

Colours Rainbow မွ ရွင္းသန္႔ကလည္း မတရားမႈမွန္းသိပါလ်က္ႏွင့္ ၾကားေနျခင္းသည္ အၾကမ္းဖက္သူဘက္မွ ရပ္တည္သကဲ့သို႔ ျဖစ္သြားႏိုင္သည္ဟု သတိေပးသည္။

အိုင္တီ၊ မီဒီယာ၊ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔မ်ားကို ဆက္စပ္အကူအညီေပးေနသည့္ ရန္ကုန္အေျခစိုက္ ဖန္တီးရာအဖဲြ႔မွ တာဝန္ခံ တဦးျဖစ္သည့္ မအိျမတ္ႏိုးခင္က အၾကမ္းဖက္ခံရသူကုိ ပတ္ဝန္းက်င္က ေဖးမဝိုင္းဝန္းရန္ အားနည္းေနဆဲျဖစ္သည္ဟု ေျပာသည္။

“အမ်ိဳးသမီးတဦး အရွက္ခြဲခံရတယ္။ အၾကမ္းဖက္ခံရတယ္ဆိုရင္ အျပစ္တင္တဲ့အထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကိုယ္တိုင္ ပါဝင္ေနတယ္ ဆိုတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေျပာခ်င္တာက အမ်ိဳးသမီးေတြကိုလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြက ခ်စ္ဖို႔ လိုပါတယ္” ဟု မအိျမတ္ႏိုးခင္က ဆိုသည္။

အြန္လိုင္းအၾကမ္းဖက္မႈကို ေတြ႔ျမင္ပါက ကန္႔ကြက္ျခင္း၊ သက္ဆိုင္ရာသို႔ တိုင္ၾကားျခင္း ျပဳလုပ္သင့္သည္ဟု Gender Equality Networkအဖြဲ႔မွ မေအးသဒၵါလွက အြန္လိုင္းသံုးသည့္ အမ်ဳိးသားမ်ားကို တိုက္တြန္းလိုက္သည္။

“အခုက က်ဴးလြန္တဲ့ အမ်ိဳးသားက လက္တဆုပ္စာပဲရိွတယ္၊ လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားတဲ့ အမ်ိဳးသားက အမ်ားစုျဖစ္ေနတယ္” ဟု မေအးသဒၵါလွက ေျပာသည္။