နိုင္ငံေရး သိကၡာဆယ္ပြဲ သို႔မဟုတ္ ေခ်ာင္းဆုံ ၾကားျဖတ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ကြယ္

ဟသၤာနီ (မြန္ေျမ)

“လူကို ၾကည့္၍ မဲေပးျခင္း ၊ မူကို ၾကည့္၍ မဲေပးျခင္း” စသည့္ ေဝဖန္သံမ်ား ေသာေသာညံျဖင့္ ေျပာင္းလဲ၍ မရေတာ့သည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ အျဖစ္ ၎ေဒသမွ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ဦးေအာင္ၾကည္သိန္းသည္ ေခ်ာင္းဆုံ မဲဆႏၵရွင္တို႔ ေ႐ြးခ်ယ္ လိုက္သည့္ သူျဖစ္လာခဲ့သည္။

မြန္လူမ်ိဳး အမ်ားစု ေနထိုင္သည့္ ေခ်ာင္းဆုံ (ဘီလူးကြွ်န္း) တြင္ မြန္နိုင္ငံေရး ပါတီ ၂ ခုမွ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း မ်ားလည္း USDP ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို မဲအျပတ္အသတ္ ရႉံးနိမ့္ ခဲ့ရသည္။ လက္ရွိ အာဏာရ ပါတီ NLD ၏ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း သည္ပင္ မဲအေရအတြက္ ၇၀၀၀ ေက်ာ္ ကြာ၍ အေရးနိမ့္ ခဲ့ရေပသည္။

ထိုသို႔ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၌ အနိုင္ရ ေစခဲ့ေသာ အဓိက အခ်က္ကား အဘယ္သို႔နည္းဟု ေမးစရာ ျဖစ္လာေလသည္။

“ အဓိက ကတော့ ပြိုင်ဖက် ပါတီက ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တွေက ဒေသခံ မဖြစ်တာ၊ ကျနော်က ဒေသခံ ဖြစ်တယ်၊ ပြီးတော့ အခု စည်းရုံးရေး ကာလ ရက်ပေါင်း ၆၀ ကာလမှာ ၅၅ ရက်ကို ဒေသခံ တွေနဲ့ သွားတွေ့တယ်၊ တနေ့ကို ၃ နေရာ ၊ ၄ နေရာ သွားတယ်၊ ၇၈ ရွာ ရှိတာ ရွာတိုင်းကို သွားတယ်၊ အဲဒီလို သွားခဲ့ အတွက်ကြောင့် အပင်ပန်း ခံထားတဲ့ အတွက်ကြောင့်လည်း အာသာ သွားတာပေါ့နော်” ဟု ဦးအောင်ကြည်သိန်းက ချောင်းဆုံ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆန္ဒနယ်တွင် အနိုင်ရခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ရှင်းပြ ပြောဆို ခဲ့သည်။

ဝေဖန်ချက်များ ထွက်ပေါ်နေသည့် လူကိုကြည့်၍ မဲပေးခြင်း ၊ မူကို ကြည့်၍ မဲပေးခြင်းအပေါ် ဤအကြိမ်တွင် မွန်ပြည်သူ လူထုများ လူကို ကြည့်၍ မဲပေးသည်ဟုလည်း သုံးသပ် နိုင်ကြောင်း ဦးအောင်ကြည်သိန်းက ဆိုပါသည်။

ေခ်ာင္းဆုံ မဲဆႏၵနယ္သည္ ၂၀၁၇ ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD အတြက္ သိကၡာဆယ္မည့္ မဲဆႏၵနယ္ တခု ဟု ပြဲဦးထြက္ ကတည္း ကပင္ သုံးသပ္ ေနၾကသည္။

အထူးသျဖင့္ လက္ရွိ အာဏာရ ပါတီ NLD မွ ေမာ္လၿမိဳင္ႏွင့္ ဘီလူးကြွ်န္း (ေခ်ာင္းဆုံ) ကို ဆက္သြယ္ထားသည့္ တံတားအား “ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း” တံတားဟု အမည္ေပးရန္ ႀကိဳးပမ္း ခဲ့ၿပီးေနာက္တြင္ NLD ပါတီအား ထိုေဒသခံ မ်ား၏ ေထာက္ခံမႈ အားမ်ား အထိုက္ အေလ်ာက္ ေလ်ာ့က် သြားခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဤမဲဆႏၵနယ္၌ အနိုင္ရေရးသည္ NLD ပါတီအတြက္ နိုင္ငံေရး ဂုဏ္သိကၡာ ဆယ္ရန္လည္း ျဖစ္သလို ၊ လက္ရွိ အာဏာရ ပါတီ၏ ၂၀၁၅ အေထြေထြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ အနိုင္ရခဲ့သည့္ စံခ်ိန္ မ်ားအား ဆက္လက္ ထိန္းနိုင္ရန္ အတြက္ အထူး အေရးပါသည့္ မဲဆႏၵနယ္ တခု ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ NLD ပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမွာ ဤေ႐ြးေကာက္ပြဲ၌ အေရးနိမ့္ ခဲ့ရသည္။

“ေ႐ြးေကာက္ပြဲ နီးေတာ့ ျဖစ္လာတာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္၊ ဥပမာ – တံတား ကိစၥေပါ့၊ ေနာက္တခုက ပါတီရဲ႕ အဆင့္ဆင့္ေသာ အလုပ္အမႈေဆာင္ေတြ ခ်ိတ္ဆက္မႈ အားနည္း သြားတယ္၊ ေနာက္တခ်က္က မဲလာေပး တဲ့သူက ေအာ္တိုမစ္တစ္ကို နည္းသြားတယ္၊ NLD ျဖစ္ရင္ျဖစ္၊ မျဖစ္ရင္ မြန္ပါတီက ျဖစ္လို႔ သုံးသပ္ ထားတာ ၊ ဒါေပမယ့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက ကိုယ္ထင္ ထားသလို မျဖစ္လာခဲ့ဘူး” ဟု NLD ပါတီမွ ဝင္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္ ခဲ့သည့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ဦးေအးဝင္းက ဧရာဝတီသို႔ သုံးသပ္ ေျပာဆို ခဲ့သည္။

တံတားကိစၥ နာမည္ေပးျခင္းသည္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD ၏ မဲရလဒ္ႏွင့္ တိုက္ရိုက္ တိုက္ဆိုင္ခဲ့သည္ဟု မယူဆ နိုင္ေသာ္လည္း ဆႏၵမဲ ရလဒ္၏ တစိတ္တပိုင္း ျဖစ္ေနေၾကာင္း သုံးသပ္၍ ရနိုင္သည့္ အခ်က္ ျဖစ္သည္။

အထူး သျဖင့္ NLD ပါတီအား မဲဆြယ္ စည္း႐ုံးေရးႏွင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္မ်ားအား ေျပာင္းလဲ ေပးနိုင္သည့္ အျခား ျဖစ္ရပ္ တခုလည္း ရွိခဲ့သည္။

ေခ်ာင္းဆုံ ၿမိဳ႕နယ္ NLD ပါတီဝင္ မ်ားမွ သေကၠာ႐ြာသား ဦးေစာလင္းေအာင္အား ေဒသခံ မ်ားမွ ၂၀၁၇ ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ဝင္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္မည့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း အျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္ ထားရာမွ NLD ဗဟိုက ဦးေအးဝင္းအား အတည္ျပဳ လိုက္ခ်ိန္တြင္ သေကၠာ ေက်း႐ြာမွ NLD ဝင္မ်ားကပင္ ဦးေဆာင္၍ ျပည္နယ္ NLD ႐ုံး၌ ဆႏၵျပခဲ့သည္ အထိ မေက်နပ္မႈ ျဖစ္ပြား ခဲ့ေသးသည္။

ဤအခ်က္သည္လည္း ေခ်ာင္းဆုံ ၿမိဳ႕နယ္ NLD ေထာက္ခံသူ အမာခံမ်ားအား မေက်နပ္စရာ ျဖစ္ေစသည့္ အခ်က္ တခ်က္ ျဖစ္သည္။

မြန္ေဒသလုံး ဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီ ပါတီမွ ကမာမို ေက်း႐ြာေန ေဒသခံ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ဦးဝင္းထြဋ္ (ခ) ဦးျမဝင္းကို ပြဲထုတ္၍ ေရွ႕တန္းတင္ ကစား ခဲ့ေသာ္လည္း ထင္သေလာက္ အနိုင္ရရန္ လုံၿခဳံမဲအေရအတြက္ မရရွိ ခဲ့ေပ။

ၿပိဳင္ဖက္ ပါတီ၊ အျခား ပါတီမ်ား အထူးသျဖင့္ NLD ပါတီႏွင့္ USDP တို႔သည္ အားေကာင္းသည့္ ပါတီမ်ား ျဖစ္သည့္ အျပင္ မိမိတို႔ မြန္တြင္လည္း မြန္နိုင္ငံေရး ပါတီ ၂ ခု ျဖစ္သြားသျဖင့္ မြန္ျပည္သူ မ်ား၏ ေထာက္ခံ မဲမ်ား မရရွိ ခဲ့ေၾကာင္း မြန္ေဒသလုံးဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီပါတီမွ ဝင္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္သည့္ ဦးဝင္းထြဋ္ (ခ) ဦးျမဝင္းက ဧရာဝတီသို႔ သုံးသပ္ ေျပာၾကား ခဲ့သည္။

“ရႉံးနိမ့္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းက မြန္ပါတီက ၂ ပါတီ ျဖစ္ေနေတာ့ မဲက အထိုက္အေလ်ာက္ ကြဲမွာပဲ ၊ ဒါအဓိက အခ်က္ပဲ ၊ နိုင္သြားတဲ့ ပါတီက ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အေျခတည္ထားၿပီး ပါတီ အင္အားကလည္း ေတာင့္တင္းတယ္၊ ႐ြာတိုင္း ႐ြာတိုင္း မွာလည္း အမာခံ ထားနိုင္တယ္၊ အနီးကပ္ စည္း႐ုံးနိုင္တဲ့ အေျခအေနမွာ ရွိတယ္၊ ေနာက္တစ္ခ်က္က မြန္လူမ်ိဳးေတြဟာ နိုင္ငံေရးကို စိတ္ဝင္စားမႈ မရွိလို႔ အဲဒီ အခ်က္ ၃ ခ်က္ကို သုံးသပ္လို႔ ရတယ္” ဟု ဦးဝင္းထြဋ္ (ခ) ဦးျမဝင္းက ဆိုပါသည္။

ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မစတင္မီကပင္ တနိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာျဖင့္ ျပည္သူလူထုမ်ားက စိတ္ပါဝင္စားမႈ နည္းေနေၾကာင္း သုံးသပ္ခ်က္မ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ရွိခဲ့သည္။

ေခ်ာင္းဆုံ မဲဆႏၵနယ္တြင္ မဲေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူေပါင္း ၁၂၆၂၂၅ ဦး ရွိသည့္ အနက္ မဲလာေပးသူမွာ ၄၈၅၃၂ ဦး သာ ရွိသည္။ ရာခိုင္ႏႈန္း အားျဖင့္ မဲလာေပးသူ ဦးေရမွာ ဆႏၵမဲ ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူ၏ ၃၈ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ရွိခဲ့သည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္က ေခာ်င္းဆုံၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ အျဖစ္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ မဲအနိုင္ရခဲ့ၿပီး လက္ရွိ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ သဘာပတိ အျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသည့္ NLD ပါတီ မွ ေဒၚခင္ေဌးႂကြယ္က ဆႏၵမဲ ၂၃၅၈၀၊ USDP ပါတီက ၁၆၆၁၃၊ မြန္ပါတီက ၁၀၁၅၀ ျဖင့္ မဲလာေပးသူဦးေရ ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ NLD ပါတီက အျခားပါတီမ်ားႏွင့္ မဲအေရအတြက္ ေသာင္းႏွင့္ခ်ီ ကြာျခားကာ အနိုင္ရရွိခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ေျမျပင္ အေနအထားကို သိရွိ နားလည္ ျခင္းသည္လည္း တိုက္ပြဲ ေအာင္နိုင္ ရာကို အေထာက္အပံ့ ျဖစ္ေစနိုင္သည့္ အဓိက အေၾကာင္းတရား ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသကဲ့သို႔ ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ က်င္းပစဥ္ ရွိေနသည့္ ပကတိ ေျမျပင္ အေနအထား ၊ ရာသီ ဥတု ၊ ေဒသႏၲရ ဓေလ့ ဓရိုက္ စသည္တို႔ကိုလည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ဝင္မည့္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေလ့လာရန္ လိုအပ္သည့္ အခ်က္ ျဖစ္ေပသည္။

အေျခခံ လူတန္းစား မ်ားအတြက္ မဲေပးျခင္းသည္ တေန႕လုပ္မွ တရက္ ပါးစပ္လႈပ္ရမည့္ အေရး ေန႕တြက္ခႏွင့္ ယွဥ္ၾကည့္လွ်င္ မဲေပးျခင္းက ၎တို႔ အတြက္ ပထမ ဦးစားေပး ပူပန္ ရမည့္ အရာ မဟုတ္ဟု ယူဆစရာ ရွိေနသည္။

ေခ်ာင္းဆုံ မဲဆႏၵ နယ္၏ ေနာက္ဆုံးပိတ္ မဲရရွိမႈ စာရင္း အခ်ဳပ္မွာ USDP မွ ၁၉၆၆၇ မဲ၊ NLD မွ ၁၂၆၃၆ မဲ၊ တစည မွ ၂၀၁၃ မဲ ၊ မြန္ေဒသလုံးဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီပါတီ (AMDP) မွ ၁၀၈၅၉ မဲ၊ မြန္အမ်ိဳးသား ပါတီ (MNP) မွ ၁၉၉၂ မဲ ရရွိ ခဲ့သည္။

ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေန႕ရက္ မ်ား နိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္ ၊ အသိဉာဏ္ ႂကႊယ္ဝမႈႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္ ဆႏၵျဖင့္ မဲေပးသည့္ သူကား နည္းပါး၍ မိမိေဆြမ်ိဳး ေမာင္ႏွမ မ်ားမွ မဲေပးရန္ တိုက္တြန္းျခင္း၊ နိုင္ငံေရး ပါတီ မ်ား၏ မဲဆြယ္ စကားလုံး မ်ားအား နားဝင္ခ်ိဳျခင္း၊ မဲမေပးလွ်င္ မိမိေနထိုင္သည့္ လူမႈ အဝန္းအဝိုင္းၾကားတြင္ ကဲ့ရဲ႕ ရႉံ႕ခ် ခံရမည္ စိုး၍ မတတ္သာ၍ မဲေပး ရျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္ေနေျခ ရွိသည္။ ကိုယ္တိုင္ နိုင္ငံေရး အသိ ရွိရွိျဖင့္ မိမိ သေဘာက်သည့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို ႏွိုက္ႏွိုက္ခြွ်တ္ခြွ်တ္ ေလ့လာ သုံးသပ္ၿပီး မဲသြားေရာက္ ေပးသူကား နည္းပါး ခဲ့သည္။

ေခ်ာင္းဆုံ မဲႏၵနယ္တြင္ NLD သည္ နိုင္ငံေရး သိကၡာဆယ္ပြဲအား အေရးနိမ့္ခဲ့သည္။ မြန္ပါတီမ်ားသည္လည္း ပါတီ ၂ ခု ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ မဲကြဲ ခဲ့ရကာ လူထု ေထာက္ခံမႈေမွ်ာ္မွန္း သေလာက္ မရခဲ့ေပ။

နိဂုံးခ်ဳပ္ ဆိုရလွ်င္ ေခ်ာင္းဆုံ မဲဆႏၵနယ္သည္ လက္ရွိ အာဏာရ အစိုးရ၏ နိုင္ငံေရး သိကၡာဆယ္ပြဲ၌ ၎ေဖာ္ခဲ့သည့္ ေဆးခါး ႀကီးအား ျပန္ေသာက္ ခဲ့ရသည့္ မဲဆႏၵနယ္ ျဖစ္မည္ဟု ဆိုလွ်င္ မွားလိမ့္မည္ မထင္ေပ။

ေနာင္မြန္ ေဒသက ေပ်ာက္ဆုံးေနတဲ့ အနာဂတ္ေတြ

နန္းလြင္ႏွင္းပြင့္

ဝါးကပ္ေတြ က်ိဳးတိုးက်ဲတဲ မလုံမၿခဳံ ကာရံထားတဲ့ စာသင္ခန္းရဲ႕ ၿခံစည္းရိုးအျပင္မွာ “အေျခခံပညာ အလယ္တန္း ေက်ာင္းခြဲ ၊ ဂါတ္ထုေက်း႐ြာ၊ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕”ဆိုတဲ့ အစိမ္းေရာင္ ဆိုင္းဘုတ္သာ မရွိရင္ ဒီေက်ာင္းဟာ အစိုးရ ေက်ာင္း ဆိုတာကို ဘယ္သူကမွ ယုံမွာမဟုတ္ပါဘူး။

ေဆြးေျမ့ေပါက္ၿပဲေနတဲ့ စာသင္ခန္းရဲ႕ ဝါးထရံေတြဟာ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း ဖတ္စာအုပ္မွာ ပါတဲ့ ေရသည္ျပဇာတ္ ထဲက အဖာတစ္ရာနဲ႕ ေရသည္မိန္းမရဲ႕ထဘီ ထက္ေတာင္ အေျခအေနဆိုး႐ြားေနတယ္လို႔ ေျပာရမလိုပါ။

“က်မတို႔ ကေလးေတြ ဒီလိုပဲစာသင္တယ္”လို႔ ေဒၚဇမိဆားက ခ်က္ခ်င္း ငိုခ်လိဳက္ေတာ့မယ့္ဟန္နဲ႕ ေျပာပါတယ္။

ေဒသခံလည္းျဖစ္တဲ့ ဆရာမ ေဒၚဇမိဆားက ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္ အထက္တန္းေက်ာင္းမွာလုပ္သက္ ၁၀ ႏွစ္ရွိပါၿပီ။

ကခ်င္ျပည္နယ္က ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ေလးဟာ ပူတာအိုၿမိဳ႕နဲ႕ မိုင္ ၁၀၀ ေက်ာ္ေဝးပါတယ္။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ေလးမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ သူေတြက ကခ်င္လူမ်ိဳးထဲက မ်ိဳးႏြယ္စု တစုျဖစ္တဲ့ ရဝမ္ တိုင္းရင္းသားေတြပါ။ သူတု႔ိရဲ႕ ေဒသက လမ္းပန္း ဆက္သြယ္ေရး ခက္ခဲၿပီး အေအးဒဏ္ လြန္ကဲတာေၾကာင့္ ေဒသခံ မဟုတ္သူေတြ လာေရာက္ အေျခခ်ေနထိုင္ဖို႔ ခက္တဲ့ ေနရာေဒသလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ပတ္ဝန္းက်င္တခြင္လုံး ေနေရာင္မျမင္ရေအာင္ အုံမိူင္းခ်မ္းတုန္ေနေပမယ့္ ေနာင္မြန္ ၁ရပ္ကြက္ အိမ္တအိမ္မွာ စုထိုင္ ေနၾကတဲ့ ေဒသခံ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမေတြရင္ထဲမွာေတာ့ ပူေလာင္ေနပါတယ္။

သူတို႔က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ကေန ေရာက္လာတဲ့ သတင္းေထာက္ကို ေတြ႕ဖို႔ စုစည္းၿပီး ေစာင့္ေနၾကတာပါ။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္က ဆရာ ဆရာမေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဒုကၡအ၀၀ကို ေျပာဖို႔ ေစာင့္ဆိုင္းေနခဲ့တာ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္စုနီးပါး ရွိၿပီ လို႔လည္း ဆိုၾကပါတယ္။

ေက်ာင္းဆရာလုပ္သက္ ၂၈ ႏွစ္ရွိၿပီ ျဖစ္တဲ့ ဦးစေခါန္ဝန္တီးက “က်ေနာ့္ လုပ္သက္ တေလွ်ာက္မွာ ထူးထူး ခြၽန္ခြၽန္ႀကီး ျဖစ္သြားတဲ့ ကေလးဆိုတာ ဒီေနာင္မြန္မွာ မျမင္ဖူးပါဘူး”လို႔ ၾကမ္းျပင္ကို ငုံ႕ၾကည့္ရင္း ေျပာပါတယ္။

ဦးစေခါန္ဝန္တီးဟာ သူသင္ေပးခဲ့ရတဲ့ ကေလးေတြ ပညာေရးမွာ မေအာင္ျမင္တာကို ၾကားရတိုင္း၊ စာေမးပြဲ ေအာင္ စာရင္း ေတြမွာ အက်အဆုံးမ်ားတာကို ရင္ဆိုင္ရတိုင္း ဆရာအလုပ္ကို ဆက္လုပ္ခ်င္စိတ္မရွိေအာင္ စိတ္ပ်က္ အားေလ်ာ့မႈကို မၾကာခဏခံစားေနရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

လိုအပ္ခ်က္ေတြ မ်ားေနတဲ့ ေက်ာင္းစာသင္ခန္းေတြ

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ အထက္တန္းေက်ာင္း ၂ေက်ာင္း၊ အထက္တန္း(ခြဲ) ၁ေက်ာင္း၊ အလယ္တန္း (ခြဲ) ၅ေက်ာင္း၊ မူလတန္း ၂၉ ေက်ာင္း စုစုေပါင္း ေက်ာင္းေပါင္း ၄၀ ၊ ေက်ာင္းသားေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ရွိပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ပညာသင္ႏွစ္ ၁ ႏွစ္ စလိုက္တိုင္း ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူေတြဆီကို ဖတ္စာအုပ္ေတြ ၁ အုပ္မွ အခ်ိန္မီ မေရာက္ပါဘူး။

လုပ္သက္ ၁၈ ႏွစ္ရွိၿပီ ျဖစ္တဲ့ ဆရာ ဦးေခေဒါင္ဝိက “ပုံႏွိပ္စာအုပ္က အခ်ိန္မီ မေရာက္ဘူး။ ေရာက္တာေတာင္မွ မေလာက္ဘူး။ တခ်ိဳ႕အတန္းေတြ ဆိုရင္ လုံးဝမရတဲ့ ဘာသာေတြ ရွိတယ္”လို႔ ေျပာပါတယ္။

အဆိုး႐ြားဆုံးကေတာ့ အနာဂတ္ကို အဆုံးျဖတ္ေပးတဲ့ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္ ပုံႏွိပ္ ဖတ္စာအုပ္ေတြဟာ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ကို စာသင္ႏွစ္ ကုန္ခါနီး နိုဝင္ဘာလေလာက္မွ ေရာက္လာတတ္တာပါပဲ။

“ႏွစ္ဆုံးတဲ့အထိ တခ်ိဳ႕ ဘာသာေတြ မေရာက္ဘူး။ ၁ ဘာသာမွ မေရာက္တာလည္း ရွိတယ္” လို႔ ဦးေခေဒါင္ဝိ က ဆိုပါတယ္။

ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ဖတ္စာအုပ္အနည္းငယ္ ႀကဳံေတာင့္ႀကဳံခဲ ေရာက္လာၿပီ ဆိုရင္လည္း သူတို႔ရဲ႕ ကံတရားကို မဲႏွိုက္ စမ္းသပ္ ရပါေသးတယ္။

“၁၀တန္း ျမန္မာကဗ်ာ ၁၅အုပ္ ေရာက္တယ္ဆိုရင္ မဲစနစ္နဲ႕ မဲနိူက္ၿပီးေတာ့ မဲေပါက္တဲ့ ကေလးကို ေပးလိုက္တာ၊ ေနာက္တေခါက္ ၇အုပ္ေလာက္ ရတယ္ဆိုရင္ ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ မဲႏွိုက္ၿပီး ထပ္ေပးတယ္။ ႏွစ္ခါ ေလာက္ပဲ ေရာက္တယ္။ အခု မလာေတာ့ဘူးလုံးဝ”လို႔ ဦီးေခေဒါင္ဝိက ေျပာပါတယ္။

ဖတ္စာအုပ္မရွိတဲ့ ကေလးေတြကေတာ့ သူတို႔ထက္ ႏွစ္ႀကီးတဲ့ အစ္ကို အစ္မေတြ အဆက္ဆက္ လက္ေျပာင္းကိုင္ ခဲ့တဲ့ ႏြမ္းေၾကစုတ္ၿပဲၿပီး အတခ်ိဳ႕အဖုံးမရွိ၊ ခဲတံရာ ျခစ္ရာေတြနဲ႕ စာအုပ္ေတြကို သုံးၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္ ပညာေရးမႉး ဦးဝင္းေအာင္ကေတာ့ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္ထဲက ေက်ာင္းေတြမွာ ဖတ္စာအုပ္ အျပင္ ပညာသင္ၾကားေရးပိုင္းနဲ႕ ပတ္သက္လု႔ိ လိုအပ္တာ လုံးဝမရွိဘဲ ပိုလွ်ံေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒီ့အျပင္ ဦးဝင္းေအာင္က “ကခ်င္ျပည္နယ္ထဲမွာ ဒီေနာင္မြန္က ဆရာ ဆရာမ နဲ႕ ေက်ာင္းသား အခ်ိဳးလည္း ကိုက္လု႔ိ ပိုေတာင္ ပိုလွ်ံတယ္။ ဖတ္စာအုပ္ကလည္း မေရာက္တာ မရွိပါဘူး။ ရာသီဥတု မေကာင္းမွ နည္းနည္း ေနာက္က် တာပါ။ အၿမဲ အခ်ိန္မီ ေရာက္ပါတယ္”လို႔ ေျပာျပပါတယ္။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕က ဆရာ ဆရာမေတြကေတာ့ ဖတ္စာအုပ္ မလုံေလာက္တာေၾကာင့္ ရွားရွားပါးပါး ဖတ္စာအုပ္ တခ်ိဳ႕ ေရာက္လာၿပီ ဆိုရင္လည္း ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ထိ မေရာက္ဘဲ ၈ မိုင္ေလာက္ေဝးတဲ့ ရပ္ေဘာ့ၿမိဳ႕နယ္ကိုပဲ ေရာက္တာ ေၾကာင့္ သြားေရာက္ယူရပါတယ္။

“က်မတို႔က အထက ဆိုေတာ့ သင္ၾကားေရးပ်က္ကြက္လို႔ မရေတာ့ ေက်ာင္းက ႐ုံးကလူေတြကို ဆိုင္ကယ္ ကယ္ရီ ဖိုး ေပးၿပီးေတာ့ သြားသယ္ခိုင္းရတယ္။ သယ္ယူစရိတ္က်ေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ စိုက္ရတယ္”လို႔ လုပ္သက္ ၁၃ ႏွစ္ ေက်ာ္ၿပီ ျဖစ္တဲ့ ေဒၚခ်န္ဆားက သူ႕အေတြ႕အႀကဳံေတြကို ေျပာပါတယ္။

စာအုပ္ တခါသြားသယ္တိုင္း သယ္ေပးတဲ့ လူေတြရဲ႕ ဆိုင္ကယ္ဆီခ နဲ႕ စားေသာက္စရိတ္ေတြကိုလည္း ဆရာ ဆရာမ ေတြက ကုန္က်ခံရပါတယ္။

“အျပန္၊အသြားဆိုရင္ က်ပ္ တေသာင္း ေပးရတာေပါ့၊ အဲ့ဒါ ဆိုင္ကယ္ တစီးစာေပါ့”လု႔ိလည္း ေဒၚခ်န္ဆားက ဆိုပါ တယ္။

ပညာေရးပိုင္းမွာ ဖတ္စာအုပ္ေတြတင္ မကဘဲ အစိုးရက မူလတန္းေတြအတြက္ အခမဲ့ေထာက္ပံ့ေနတဲ့ KG kit ေတြ ဟာလည္း ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ကို ေယာင္လို႔မွ ေရာက္မလာပါဘူး။

ဦးေခေဒါင္ဝိ ကလည္း“KG KIT ပုံးေတြ လုံးဝမေရာက္ဘူး”လို႔ လက္ေတြကို ခါရမ္းရင္း ေျပာပါတယ္။

ေနာင္မြန္ ၿမိဳ႕နယ္ထဲက ဆရာ ဆရာမေတြဟာ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ အလုပ္အမ်ားဆုံး အစိုးရ ဝန္ထမ္းေတြလို႔ ဆိုရ မလား ပါပဲ။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ အထက ေက်ာင္းေတြမွာ ကြန္ပ်ဳတာ မရွိတာေၾကာင့္ စာေမးပြဲရွိတိုင္း ေမးခြန္းစာ႐ြက္ ထုတ္ဖို႔လည္း ဆရာ ဆရာမေတြ အခက္အခဲ ႀကဳံရပါတယ္။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္ထဲက ေက်ာင္းေတြဆီကို စာေမးပြဲ ေမးခြန္း တဘာသာအတြက္ ေမးခြန္း စာ႐ြက္တ႐ြက္စီပဲ ေရာက္ လာတယ္လု႔ိ ဆရာ ဆရာမေတြက ေျပာျပပါတယ္။

ေက်ာင္းသားေတြ စာေမးပြဲေျဖတဲ့အခါ ေမးခြန္းေတြကို မိတၱဴပြားဖို႔ မရွိတာေၾကာင့္ ဆရာ ဆရာမေတြက ေက်ာက္သင္ ပုန္း မွာ ေမးခြန္းေတြကို ခ်ေရးေပးရပါတယ္။

ေက်ာက္သင္ပုန္းက ေသးလို႔ ေမးခြန္းမဆံ့ရင္ ရတဲ့အခ်ိန္ေလးအတြင္းမွွာ ခပ္ျမန္ျမန္ေရး ခပ္ျမန္ျမန္ဖ်က္နဲ႕ ေက်ာင္း သား ေတြက ေမးခြန္းေတြကို စဥ္းစားခ်ိန္မရဘဲ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ေမးခြန္းကို မဖတ္လိုက္ရတာေၾကာင့္ စာေမးပြဲ ေျဖနိုင္သူ သိပ္ရွားပါတယ္။

သင္ပုန္းမွာ ေမးခြန္းေတြကို ခ်ေရးေပးတဲ့အခါ ျမန္မာစာလို က်က္စာေတြကေတာ့ အဆင္ေျပေပမယ့္ သခ်ၤာတို႔ ႐ူပေဗဒ ဘာသာရပ္လိုမ်ိဳး ေမးခြန္းကိုၾကည့္ၿပီး ျပန္စဥ္းစားလိုက္ တြက္ခ်က္လိုက္ မွတ္သားလိုက္ လုပ္ရမယ့္ ဘာသာရပ္မ်ိဳး ေတြ ဆိုရင္ ေက်ာင္းသားေတြဟာ အမွတ္ ၅၀ ဖိုးေတာင္ အနိုင္နိုင္ေျဖၾကရတယ္လို႔ ဆရာ ဆရာမေတြ ကေျပာပါ တယ္။

တခ်ိဳ႕ရက္ေတြမွာ ေမးခြန္းတရက္ႀကိဳ ရတာမ်ိဳးဆိုရင္ ဆရာဆရာမေတြက စာ႐ြက္ေပၚမွာ ေဘာပင္နဲ႕ ညတြင္းခ်င္း ေမးခြန္း ထိုင္ေရးၿပီး ေနာက္ေန႕မွာ ေျဖမယ့္ ကေလးေတြကို ေဝေပးတာမ်ိဳးကိုလည္း လုပ္ရပါတယ္။

“က်မတို႔ လက္ေရးနဲ႕ ေက်ာင္းသား ၁၀ ေယာက္ ရွိတယ္ဆိုရင္ အေစာင္ ၁၀၊ အေယာက္ ၁၀၀ ရွိတယ္ဆိုရင္ ၁၀၀ လုံး ကို လက္ေရးနဲ႕ က်မတို႔ ေရးရပါတယ္”လို႔ ဝမ္းနည္းမႈေတြ ေရာစြက္ေနတဲ့ အသံနဲ႕ ဆရာမ ေဒၚမူဇီဆားက ေျပာပါ တယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာမွာေတာ့ တခ်ိဳ႕ အထက္တန္းေက်ာင္းေတြမွာ စာေမးပြဲနီးရင္ ကေလးေတြဆီက တေယာက္ ၁၀၀၀ က်ပ္ ႀကိဳေကာက္ ေမးခြန္းေတြကို မိတၱဴဆြဲၿပီး အဆင္ေျပေအာင္ စီစဥ္ခဲ့ၾကေပမယ့္ ဒီဇင္ဘာလမွာ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္ ပညာေရးမႉး ဦးဝင္းေအာင္က ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြဆီက ေငြေၾကး မေကာက္ရဘူး လို႔ အမိန႔္ ထုတ္လိုက္တာေၾကာင့္ ဆရာ ဆရာမေတြက နဂိုအတိုင္း လက္ေရးနဲ႕ ျပန္ကူး ေရးေနၾက ျပန္ပါတယ္။

ဒီလို အျဖစ္အပ်က္ေတြေၾကာင့္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ တန္း စာေမးပြဲမွာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြ အမွတ္ ၁၀၀ ဖိုး ေျဖဆိုရမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ ၅၀ ဖိုးပဲ ေျဖလိုက္ရတယ္လို႔ ဆရာ ဆရာမေတြက ဆိုပါတယ္။

ေဒၚခ်န္ဆားက “ႏွစ္တိုင္း ၁၀၀ ဖိုး ေျဖေနက်၊ ၂၀၁၆ ဒီဇင္ဘာမွာ ၅၀ဖိုးပဲ ေျဖနိုင္တယ္။ အဲ့ဒါ ေမးခြန္းစာ႐ြက္ အခက္အခဲ ေၾကာင့္ပါ”လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေမးခြန္းတင္ အခက္ႀကဳံတာ မဟုတ္ဘဲ စာေမးပြဲတိုင္းရဲ႕ အေျဖလႊာအတြက္လည္း ေလးတန္း၊ ရွစ္တန္းနဲ႕ ဆယ္တန္း ေတြ အတြက္သာ ရၿပီး က်န္အတန္းေတြ အတြက္ အေျဖလႊာ စာ႐ြက္ေတြလည္း မရၾကတာေၾကာင့္ စားေမးပြဲေျဖခါနီး တိုင္း ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြဆီက ဗလာစာအုပ္ေတြ ႀကိဳေကာက္၊ အဖုံးျဖဳတ္၊ စတာပလာညွပ္ အေျဖလႊာပုံစံ အသြင္ေျပာင္းၿပီး စာေမးပြဲေျဖနိုင္ဖု႔ိ ႀကိဳးပမ္းၾကရ ျပန္ပါတယ္။

ေနာင္မြန္ေတာင္တန္းက မီးအိမ္ရွင္ေတြ

ေဒသခံ ရဝမ္ ဆရာ ဆရာမေတြက မျပည့္စုံတဲ့ ၾကားက သူတု႔ိရဲ႕ မ်ိဳးဆက္သစ္ ရဝမ္ ကေလးငယ္ေတြ အနာဂတ္ အတြက္ ႀကိဳးစား႐ုန္းကန္ရင္း ေတာက္ပေနၾကတဲ့ မီးအိမ္ရွင္ေတြပါ။

ေဒသခံမဟုတ္တဲ့ ဆရာ ဆရာမ အမ်ားစုကေတာ့ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နယ္မွာ တာဝန္က်ၿပီဆိုရင္ စိတ္ညစ္ၾကပါတယ္။ ေနာင္မြန္ ၿမိဳ႕အျပင္ ကားလမ္း၊ ဆိုင္ကယ္လမ္း ေပါက္တဲ့ ႐ြာေတြမွာ တာဝန္က်ရင္ ေတာ္ေသးေပမယ့္ ဒီ့ထက္ ေဝးတဲ့ ေနရာေတြကို တာဝန္က်ၿပီဆိုရင္ေတာ့ မလြယ္လွပါဘူး။

ပူတာအိုၿမိဳ႕ကေန ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ အထိကို ေတာင္ေတြပတ္ၿပီး ေဖာက္ထားတဲ့ ကားလမ္းခရီးၾကမ္း ရွိေပမယ့္ ေနာင္မြန္ ၿမိဳ႕ ကို ေက်ာ္ၿပီး ႐ြာေတြနဲ႕ ပန္နန္းဒင္ၿမိဳ႕နယ္ခြဲကို တာဝန္က်တဲ့ ဆရာ ဆရာမေတြကေတာ့ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္မယ့္ ေနရာကို ေရာက္ဖို႔အတြက္ ေျခလ်င္ ေလွ်ာက္ရပါတယ္။

ေကာ္လဲ့မွာ တာဝန္က်ေနတဲ့ ဆရာမ ခိုင္ေ႐ႊရည္ (အမည္လႊဲ)က “က်မ သူငယ္ခ်င္းက ပန္နန္းဒင္မွာ တာဝန္ က် တယ္။ သူကေတာ့ ၾကားၾကားခ်င္း ငိုတာပဲ။ က်မတို႔က ေကာ္လဲ့မွာ က်တာ ကံေကာင္းတယ္ပဲ ေျပာရ ေတာ့မွာေပါ့” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ပန္နန္းဒင္ၿမိဳ႕က ေကာ္လဲ့႐ြာကေန သြားမယ္ဆို ဆိုင္ကယ္လမ္း တဝက္ ေျခလ်င္တဝက္ ၂ရက္ေလာက္ ခရီးဆက္ ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ့ထက္ပိုဆိုးတာကေတာ့ ပန္နန္းဒင္မွာ စားေရရိကၡာ ဝယ္ယူဖို႔ ရွားပါးတာပါ။ ဆန္ကို တာဝန္က်တဲ့အခ်ိန္ တခ်ိန္လုံး ေန႕စဥ္ ခ်က္စားနိုင္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ ပူတာအိုၿမိဳ႕ ဒါမွမဟုတ္ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ကေန ဝယ္လာမွ ျပည့္ျပည့္စုံစုံ စားနိုင္ ေသာက္နိုင္မွာပါ။

ပန္နန္းဒင္ထက္ ေဝးလံတဲ့ မဒိန္၊ တဘူဒမ္း အမည္ရွိတဲ့ ႐ြာကေလးေတြမွာ တာဝန္က်တဲ့ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမ ေတြ လည္း ရွိပါတယ္။

ဆရာ ဆရာမေတြက လကုန္လို႔ လစာထုတ္မယ္ဆိုရင္လည္း ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ကို လာေရာက္ယူရပါတယ္။ စာေရး ဝန္ထမ္း ရွိတဲ့ ေက်ာင္းေတြမွာ စာေရးဝန္ထမ္းက အစား လာေရာက္ထုတ္ယူေပးတာ ရွိေပမယ့္ တခ်ိဳ႕႐ြာေတြ က ဆရာ ဆရာမေတြကေတာ့ ေနာင္မြန္ထိကို အသြား အျပန္ ၂ပတ္ခန႔္ အခ်ိန္ယူၿပီး လစာ လာေရာက္ထုတ္ယူ ရပါ တယ္။

ခက္ခက္ခဲခဲ လစာလာထုတ္ယူရင္းကေန ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ မတ္လမွာေတာ့ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမ ၂၀ ေက်ာ္ရဲ႕ လစာေတြ နဲ႕ ေဒသေျပာင္းေ႐ႊ႕စရိတ္ က်ပ္သိန္း ၂၀၀ ေက်ာ္ကို ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ ပညာေရးမႉးေဟာင္းက ယူသြားၿပီး မႏၲေလးတိုင္း ေညာင္ဦးၿမိဳ႕ကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕သြားပါတယ္။

လက္ရွိ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမႉး ဦးဝင္းေအာင္က “သူက သူယူသြားတဲ့ သိန္း ၂၀၀ ေက်ာ္ကို ျပန္ၿပီး ဆပ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အခုေတာ့ သူက ေညာင္ဦးမွာ” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဆရာ ဆရာမေတြရဲ႕ လစာ၊ ေျပာင္းေ႐ႊ႕စရိတ္ေတြကေတာ့ ဒီေန႕ထိ ျပန္မရၾကပါဘူး။

ဆရာ ဆရာမေတြကေတာ့ ေဒသေျပာင္းေ႐ႊ႕စရိတ္ အျဖစ္ တဦးကို ၂သိန္း ရစရာ ရွိတဲ့သူေတြ ရွိသလို တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ၁သိန္း ရရမယ္နဲ႕ တြက္ခ်က္ ညည္းၫူ ေနၾကတုန္းပါပဲ။

ဆရာ ဆရာမေတြရဲ႕ တိုင္စာကလည္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဆီကို တကယ္ေရာက္ မေရာက္ဆိုတာ ဘယ္သူ႕ ဆီ မွာမွ အေျဖရွာမရပါဘူး။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကို ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ေမးျမန္းဖို႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ ဆက္သြယ္ခဲ့ေပမယ့္ ေမးျမန္းခြင့္ မရ ခဲ့ပါဘူး။

ေဒၚခ်န္ဆား ကေတာ့ “လစာမရတဲ့ ဆရာမေလးေတြက ေၾကာက္လည္း ေၾကာက္ၾကတယ္။ နည္းနည္း ဟလိုက္တာနဲ႕ မဒိန္ ေရာက္ခ်င္သလား။ တဟြန္ဒမ္း ေရာက္ခ်င္သလားလို႔ ေျပာလိုက္ရင္ သူတို႔က အဲ့ဒီေနရာ ဒီေလာက္ ေခါင္တဲ့ ေနရာ ဘယ္သူမွ မသြားခ်င္ဘူး၊ အဲ့ဒီေတာ့ ပိုက္ဆံ မရရင္လည္း ေနေတာ့ ဘယ္သူကမွ မေျပာၾကေတာ့ဘူး။ ၿငိမ္ေန ၾကေတာ့တာ” လို႔ ေျပာပါတယ္။

အျခားေဒသကေန အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ တာဝန္က်လာတဲ့ ဆရာ ဆရာမေတြကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ေဒသ မဟုတ္ တာက တေၾကာင္း၊ ေဝးလံေခါင္လြန္းၿပီး သြားေရးလာေရး ခက္ခဲတာက တေၾကာင္းေၾကာင့္ ေနာင္မြန္ ေတာင္တန္း ေတြ ေပၚေရာက္လာတဲ့ မီးအိမ္ရွင္ေတြကေတာ့ အေအးဒဏ္၊ ကုန္ေဈးႏႈန္းဒဏ္ နဲ႕ ဆက္သြယ္ေရး ျပတ္ေတာက္မႈ ဒဏ္ေတြေၾကာင့္ ၾကာၾကာ မထြန္းလင္းနိုင္ၾကဘဲ ေနရပ္နဲ႕ နီးတဲ့ ေနရာေတြကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕သြား ၾကတာ မ်ားပါတယ္။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဒီမိုကေရစီ ပါတီ (KSDP) က ဦးဖုန္လတ္က “ဒီလိုေခါင္တဲ့ ေဒသက်ေတာ့ ဆရာ၊ ဆရာမ ေတြလည္း မေနခ်င္ၾကဘူးေလ။ က်ေနာ္တို႔ ၿမိဳ႕ေလးက ပညာေရးမွာ ေနာက္က်တယ္။ က်န္တာေတြမွာလည္း ေနာက္က်ပါတယ္။ ေျပာင္းလဲေစခ်င္ၿပီ”လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဦးဖုန္လတ္က ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသား လူငယ္ေတြက ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ အနာဂတ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ကေလးငယ္ ေတြ အားလုံးကို ဖတ္စာအုပ္ စုံစုံလင္လင္နဲ႕ စာသင္ရၿပီး ပညာတတ္ေတြ ျဖစ္ေစခ်င္တယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အေထြေထြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) နိုင္လို႔ အစိုးရ ျဖစ္လာၿပီး ပညာေရး ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္မယ္လို႔ ေႂကြးေၾကာ္ထားပါတယ္။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕ ဆရာ၊ ဆရာမေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြကေတာ့ ပညာေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ႀကီးႀကီးမားမား ေတြထက္ သူတို႔ေက်ာင္းမွာ ဖတ္စာအုပ္ေတြ အေျဖလႊာေတြ ေမးခြန္းစာ႐ြက္ေတြ စုံစံုံလင္လင္ရဖို႔ကိုပဲ ဦးစားေပး လိုခ်င္ ၾကတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ အတြင္းမွာ အစိုးရသစ္ရဲ႕ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ေဒါက္တာ မ်ိဳးသိမ္းႀကီး က စြမ္းေဆာင္ရည္ မေကာင္းတဲ့ ဆရာ ဆရာမေတြကို သူ႕ထိုက္သူ႕ကံနဲ႕ ေဝးလံတဲ့ ေဒသေတြကို ေျပာင္း ေ႐ႊ႕ ေစမယ္လို႔ ေျပာဆိုလိုက္တာကလည္း ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕က ဆရာ ဆရာမေတြ အပါအဝင္ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား ေတြ အတြက္ေတာ့ အလြန္အမင္း စိတ္ပ်က္ အားငယ္ေစပါတယ္။

မတ္လ ၁ ရက္မွာေတာ့ နိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ျမန္မာနိုင္ငံရဲ႕ ပညာေရးက႑ကို ဘက္စုံ မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း တိုးတက္ေစဖို႔နဲ႕ ဘဝတသက္တာ ပညာသင္ယူမႈ အခြင့္အလမ္း ေတြ အတြက္ NLD အစိုးရရဲ႕ ၅ႏွစ္ စီမံကိန္းအျဖစ္ အမ်ိဳးသားပညာေရး မဟာဗ်ဴဟာစီမံကိန္းကို ေရးဆြဲထားၿပီလို႔ ဆိုပါ တယ္။

အမ်ိဳးသားပညာေရး မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္းအရ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ႕ ပညာေရးမွာ အလြတ္ က်က္မွတ္ေျဖဆိုၾကတဲ့ စာေမးပြဲ စနစ္ ေတြထက္ ဘဝတသက္တာ သင္ယူနိုင္မႈအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ကြၽမ္းက်င္မႈ၊ ပညာေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ နိုင္ငံတကာ က ခ်မွတ္ထားတဲ့ သင္ယူမႈ ဆိုင္ရာစံေတြကို စစ္ေဆးအကဲျဖတ္တဲ့ စာေမးပြဲစနစ္ကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမယ္ လို႔လည္း သိရပါတယ္။

ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕က ဆရာ ဆရာမေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြကေတာ့ အစိုးရသစ္ရဲ႕ ပညာေရး စီမံကိန္း အသစ္ ေတြနဲ႕ အတူ လုံေလာက္တဲ့ ဖတ္စာအုပ္၊ အေျဖလႊာစာအုပ္ေတြ သူတို႔ဆီကို ေရာက္လာဖို႔ ေမွ်ာ္ေနၾကပါတယ္။

လက္ရွိမွာေတာ့ ပညာေရးမွာ ေအာင္ျမင္ၾကတာ မရွိသေလာက္ျဖစ္ေနတဲ့ ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕က လူငယ္ေတြက တကၠသိုလ္ ဝင္တန္း မေအာင္ျမင္ၾကရင္ ေဒသ အလုပ္ျဖစ္တဲ့ ေရခဲေတာင္မွာ ေဆးျမစ္ ေဆးဥ တူးတာ ေရခဲေတာင္တက္ခရီး လာၾကတဲ့ သူေတြရဲ႕ အထုပ္အပိုးေတြကို ေန႕စားခနဲ႕ လိုက္ထမ္းတာေတြ ငါးမွ်ားတာ လယ္လုပ္တာေတြနဲ႕ပဲ အသက္ ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ျပဳေနၾကပါတယ္။

ေရခဲေတာင္မွာ ေဆးျမစ္ေဆးဥ ရွာရတဲ့ အလုပ္က မိသားစု စားဝတ္ေနေရး ဖူလုံေပမယ့္ အႏၲရာယ္မ်ားလြန္း ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေဆးျမစ္ရွာသူေတြမွာ အေအးဒဏ္ေၾကာင့္ အသက္ဆုံးပါးၿပီး အိမ္ကို ျပန္မလာနိုင္ေတာ့တာေတြ ရွိသလို ေခ်ာက္ ကမ္းပါးေတြထဲ က်သြားလို႔ ထိခိုက္ဒဏ္ရာေတြ ရၾကတဲ့သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။

ဦးစေခါန္ဝန္တီး၊ ဦးေခေဒါင္ဝိနဲ႕ ေဒၚခ်န္ဆားတို႔က သူတို႔ စာသင္ေပးခဲ့ရတဲ့ ကေလးေတြ ေရခဲေတာင္မွာ ေဆးျမစ္ ေဆးဥ တူးတဲ့ အလုပ္ လုပ္ေနတာေတြ႕ရင္ သူတို႔ သင္ေပးခဲ့တဲ့ ပညာေတြက အသုံးမဝင္ပါလား လို႔ေတာင္ ေတြးမိၿပီး စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ရတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

မျပည့္စုံမႈေတြၾကားက ပညာသင္ၾကားရင္း တကၠသိုလ္ဝင္တန္းကို ရွားရွားပါးပါး ေအာင္ျမင္ၾကသူေတြကေတာ့ ဆရာ အတတ္သင္ သင္တန္းေတြ တက္ၿပီး ေနာင္မြန္ၿမိဳ႕မွာပဲ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမ တာဝန္က်ဖိဳ႕ ေလွ်ာက္ကာ သူတို႔ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြ ပညာတတ္ေျမာက္ေရး အိပ္မက္ကို ဆက္မက္ ေနၾကပါတယ္။

ေဒၚခ်န္ဆားကေတာ့ “က်မ စာသင္ေပးရတဲ့ ကေလးေတြကို ေဆးျမစ္ မုဆိုးေတြေတာ့ ထပ္မျဖစ္ေစခ်င္ဘူး။ ပညာ တတ္ အေနနဲ႕ အသက္ေမြးေနတာမ်ိဳးပဲ က်မက ျမင္ခ်င္တာ”လို႔ ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။ ။

အသြင္ကူးေျပာင္းေရးတြင္ အေမ့ခံလူငယ္မ်ား

Leena Zieger

ျမန္မာနိုင္ငံမွ နိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းမ်ား ေျပာင္းလဲျခင္းက နိုင္ငံ၏ ျပည္သူမ်ား အေပၚ ပုံစံ အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ သက္ေရာက္ ခဲ့ပါသည္။

ကံမေကာင္းသည့္ နိုင္ငံသားမ်ားထဲတြင္ နိုင္ငံ၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၏ အျပင္ဖက္တြင္ ဆက္လက္ရွိေနဆဲ ျဖစ္သည့္ ေသာင္းႏွင့္ ခ်ီေသာ လူငယ္ ဒုကၡသည္မ်ားလည္း ပါဝင္သည္။

ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူငယ္မ်ားမွာ ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္တေလွ်ာက္တြင္ မေရရာေသာ အေျခအေနမ်ား ျဖင့္ေနထိုင္ ေနၾကရသည္။ နိုင္ငံတကာႏွင့္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈ အေပၚတြင္ မွီခိုေနၾကရေသာ ျပည္တြင္း ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားႏွင့္ ဒုကၡသည္မ်ားမွာ အလႉရွင္မ်ား၏ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ က်ဆင္းလာျခင္းေၾကာင့္ ဆိုးဆိုး႐ြား႐ြား ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရသည္။

ဒုကၡသည္အမ်ားစုမွာ ၿပီးခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားအတြင္း ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ မ်ားေၾကာင့္ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကေသာ ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ား ျဖစ္သည္။

အေထာက္အပံ့မ်ား ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း အျပင္ ထိုင္းနိုင္ငံရွိ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားတြင္ က်န္ရွိေနဆဲ ျဖစ္သည့္ ဒုကၡသည္ ၁၀၀၀၀၀ ခန႔္အတြက္ ေနာက္ထပ္ ထိုးႏွက္မႈတခုမွာ သူတို႔ကို မိခင္နိုင္ငံသို႔ မၾကာမီ ျပန္ပို႔ေပးေတာ့မည္ ဆိုသည္ ယူဆမႈ မ်ား တိုးပြားလာေနျခင္း ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ အစိုးရက ဒုကၡသည္ ေခၚယူ ေနရာခ်ထားေပးျခင္း အစီအစဥ္ကို ၂၀၁၄ ခု ႏွစ္တြင္ ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းသြားျခင္းကဲ့သို႔ေသာ အျဖစ္မ်ားေၾကာင့္ အဆိုပါ အယူအဆက ပိုမို အားေကာင္းလာခဲ့သည္။

လက္ေတြ႕ေျမျပင္ အေျခအေနမ်ားက လုံၿခဳံစိတ္ခ်စြာ အိမ္ျပန္နိုင္သည့္ အခ်ိန္ေကာင္း မဟုတ္ေၾကာင္း လက္ေတြ႕ေျမျပင္ အေျခအေနမ်ားက ေဖာ္ျပေနေသာ္လည္း မိခင္နိုင္ငံသို႔ ျပန္လည္ပို႔ေဆာင္ေရး အစီအစဥ္မ်ားက အရွိန္ရေနၿပီ ျဖစ္သည္။

လူငယ္ အမ်ားအျပားအတြက္ ဒုကၡသည္စခန္းသည္သာ သူတို႔ သိေသာအိမ္ ျဖစ္ပါသည္။ ဒုကၡသည္စခန္းတြင္ ေနထိုင္ ရ သည့္ ဘဝႏွင့္ ဒုကၡသည္စခန္းတြင္ ေနထိုင္ေသာ သူမ်ားအတြက္ အနာဂတ္အလားအလာက ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္ အနည္းငယ္ အတြင္းတြင္ ပိုမိုဆိုး႐ြားလာခဲ့သည္။ ေဒသတြင္း အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားတြင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေသေၾကာင္း ႀကံစည္မႈႏႈန္း သိသိသာသာ ျမင့္တက္လာျခင္းကို မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ လူငယ္မ်ားထဲတြင္ ျဖစ္သည္။

ထိုသို႔ ျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းမွာ စိတ္ဖိစီးမႈ၊ မူးယစ္ေဆးႏွင့္ အရက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္ဟု သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။ လူငယ္မ်ား၏ လူမႈေရးႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ အျခားအေၾကာင္းမ်ားထဲတြင္ ေက်ာင္းမွထြက္သည့္ ႏႈန္းျမင့္မားလာ ျခင္းႏွင့္ ဆယ္ ေက်ာ္ သက္အ႐ြယ္တြင္ အိမ္ေထာင္ျပဳမႈ မ်ားျပားလာျခင္းတို႔လည္း အပါအဝင္ ျဖစ္သည္။

မိခင္နိုင္ငံသို႔ ျပန္ေရးအတြက္ ဖိအားမ်ား ျမင့္တက္လာသည့္ အခ်ိန္တြင္ ဒုကၡသည္မ်ားက ျမန္မာနိုင္ငံ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္းမွ လက္ေတြ႕အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို ရွာေဖြလာၾကသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ကရင္ အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံး (KNU) ႏွင့္ အစိုးရတို႔ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ လက္မွတ္ထိုးခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္း တြင္ တိုက္ပြဲမ်ား ႏွင့္ အရပ္သားမ်ားကို ဦးတည္တိုက္ခိုက္မႈ နည္းလာခဲ့ေသာ္လည္း ေျမသိမ္းယူမႈမ်ား တိုးလာခဲ့ၿပီး ျမန္မာ တပ္မေတာ္ကလည္း ကရင္ေက်း႐ြာမ်ား အနီးတြင္ အခိုင္အမာ တပ္စြဲထားခဲ့သည္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ မေရရာျခင္း၊ ျမန္မာနိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းမွ စစ္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ ပဋိပကၡမ်ား မၾကာခနျဖစ္ေပၚေနျခင္း ႏွင့္ ေျမျမႇုပ္မိုင္းမ်ားျဖင့္ ျပည့္ေနေသာ ေျမတို႔က ဒုကၡသည္မ်ား ေနအိမ္ျပန္ေရးအတြက္ စိုးရိမ္စရာမ်ားထဲမွ တစြန္းတစမွ်သာ ျဖစ္ေၾကာင္း နားလည္နိုင္ပါသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အတြင္းတြင္ ဒုကၡသည္မ်ားက နယ္စပ္ကို ေက်ာ္ျဖတ္၍ ထိုင္းနိုင္ငံသို႔ ထြက္ခြာေနခဲ့ၾကၿပီး ထိုင္း နိုင္ငံက သူတို႔ အတြက္ အဆင့္ျမင့္ပညာေရး အစီအစဥ္မ်ား အပါအဝင္ စြမ္းေဆာင္ရည္တည္ေဆာက္ေရး ေဆာင္႐ြက္မႈ မ်ားအတြက္ အေရးပါသည့္ ေနရာတခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ယခုအခ်ိန္အထိ အဆိုပါ အစီအစဥ္မ်ားက အတူတကြေနထိုင္ၾကေသာ လူငယ္တိုင္းရင္းသား ဒုကၡသည္မ်ားကို သူတို႔နိုင္ ငံ ၏ လူမ်ိဳးစုံလင္ေသာ သမိုင္းေၾကာင္း ႏွင့္ အတူ လူ႕အခြင့္အေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္ေရး ႏွင့္ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး အစရွိသည့္ ဘာသာရပ္မ်ားကို ေလ့လာသင္ယူခဲ့ၾကသည္။

အစိုးရ ပညာေရးစနစ္ကဲ့သို႔ မဟုတ္ဘဲ သင္ၾကားေရး စနစ္က ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဗဟိုျပဳၿပီး ဘဝတသက္တာလုံး ဆက္ လက္ေလ့လာသင္ယူနိုင္ေရး ႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို လြတ္လပ္စြာ ေဝဖန္ဆန္းစစ္နိုင္သည့္ စြမ္းရည္မ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရးကို ဦးတည္သည္။

ဒုကၡသည္ လူငယ္မ်ား အတြက္ မိမိသေဘာႏွင့္မိမိ အိမ္သို႔ျပန္ၾကေရးအတြက္ အဓိပၸါယ္ျပည့္ဝေသာ ဖြင့္ဆိုခ်က္ မွန္သမွ် အတြက္ ေနာက္ထပ္အတားအဆီးတခုမွာ ဒုကၡသည္မ်ား၏ ပညာေရးဆိုင္ရာ လက္မွတ္မ်ားကို အသိအမွတ္မျပဳျခင္း ျဖစ္ သည္။ နယ္စပ္တေလွ်ာက္မွ ပညာေရးအဆင့္အတန္းက ျမင့္မားေသာ္လည္း ဒုကၡသည္မ်ား၏ ပညာေရးကို ျမန္မာနိုင္ငံႏွင့္ ကမာၻ႔ အႏွံ႕အျပားတြင္ အသိအမွတ္မျပဳသည္က မ်ားေနသည္။

အေရးပါသည့္ ႁခြင္းခ်က္အခ်ိဳ႕ အေနျဖင့္ ဒုကၡသည္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား က တတိယနိုင္ငံမ်ားရွိ တကၠသိုလ္မ်ား တြင္ ပညာသင္ၾကားခြင့္ရနိုင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ အခ်ိဳ႕မွာ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ေက်ာင္းသား အျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳ ခံရျခင္းမ်ား ရွိေနေသာ္လည္း လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ ေက်ာင္းသား အနည္းငယ္မွ်သာ ထိုသို႔ လုပ္ေဆာင္နိုင္ခဲ့ၾကပါသည္။

သူတို႔၏ ပညာသင္ၾကားမႈကို ဆက္လက္ေဆာင္ရန္ စိတ္အားထက္သန္ေနသည့္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား၏ အိပ္မက္ အတြက္ အတားအဆီးမွာ အစိုးရ ေက်ာင္းတခုုခုမွ ဆယ္တန္း ေအာင္လက္မွတ္ ရွိထားရန္ လိုအပ္ျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ ကိစၥ မ်ား ျဖစ္သည္။ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ား ႏွင့္ နယ္စပ္ေဒသမွ ေအာင္လက္မွတ္မ်ားမွာ ဆယ္တန္း အထက္(၁၂တန္း) ေအာင္ျမင္ေၾကာင္းလက္မွတ္မ်ား ႏွင့္ ၎ထက္ျမင့္ေသာ ေအာင္လက္မွတ္မ်ားကိုပင္ လက္ခံေလ့ မရွိပါ။

ထိုအခ်ိန္တြင္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ပညာေရးစနစ္က အလုံးစုံ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေနသည့္တိုင္ေအာင္ ျမန္မာနိုင္ငံမွ ေအာင္လက္မွတ္မ်ားက နိုင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳ ျခင္း ခံရေနသည္။

လတ္တေလာ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ေနာက္လာမည့္ ၅ ႏွစ္ အတြက္ ပညာေရးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး ဦးတည္ခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားသည့္ အမ်ိဳးသား ပညာေရး စီမံကိန္းတြင္ ဒုကၡသည္မ်ား၏ ပညာေရးကို အသိအမွတ္ျပဳေရးက အစီအစဥ္တခု အျဖစ္ ပါဝင္ေန ခဲ့ျခင္း မရွိပါ။

ထို႔ေၾကာင့္ ဒုကၡသည္ လူငယ္မ်ားက အနည္းဆုံး ေနာက္လာမည့္ ဆယ္စုႏွစ္ တဝက္ေလာက္အထိ ပညာေရးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းမ်ားထဲတြင္ ပါဝင္ဦးမည္ မဟုတ္သည့္ သေဘာျဖစ္ေနပါသည္။ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားကို မည္သည့္ အခ်ိန္တြင္ အၿပီးပိတ္သိမ္းမည္ျဖစ္သည္ကို မည္သူမွ် မသိၾကသည့္ အတြက္ အေရးႀကီးေသာ အခ်ိန္ ျဖစ္ပါသည္။

နယ္စပ္ေဒသ တေလွ်ာက္မွ လူငယ္မ်ားမွာ သူတို႔၏ အရည္အေသြးျမင့္ေသာ ပညာေရးႏွင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အလုပ္လုပ္ခဲ့ ၾကသည့္ အတြက္ အသိအမွတ္ျပဳမႈႏွင့္ ထိုက္တန္သည္သာမက အကယ္၍ ျမန္မာအစိုးရက နယ္စပ္ေဒသတေလွ်ာက္မွ က်ယ္ျပန႔္ေသာ လူသား အရင္းအျမစ္ကို လက္ခံ အသိအမွတ္ျပဳျခင္း မရွိခဲ့လွ်င္ သူတို႔ အေနျဖင့္ ဇြဲလုံလ ႏွင့္ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈ ေကာင္းေသာ အနာဂါတ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္သူ အမ်ားအျပားကို ဆုံးရႈံးရမည့္ အႏၲရာယ္ ရွိေနပါသည္။

နယ္စပ္ေဒသ တေလွ်ာက္မွ လူငယ္မ်ားသည္ မီးရွို႔ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရသည့္ ေက်း႐ြာမ်ား ႏွင့္ ဖိႏွိပ္မႈကို မ်ိဳးဆက္ႏွင့္ ခ်ီ၍ ႀကံ့ႀကံ့ ခံရင္ဆိုင္ခဲ့ေသာ မိသားစုမ်ားမွ လာသူမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ ပဋိပကၡတြင္ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ ႀကဳံခဲ့သည့္ အေတြ႕အႀကဳံမ်ား ႏွင့္ ေရရွည္ တည္ၿမဲသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိလိုသည့္ ပုဂၢိဳလ္ေရး အေၾကာင္းရင္းခံမ်ားေၾကာင့္ အဆိုပါ လူငယ္မ်ားက ျမန္မာ နိုင္ငံ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ ႏွင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အတြက္ ႀကီးမားေသာ ပါဝင္မႈ ျဖစ္ေစမည္ ဆို သည္ကို သံသယရွိစရာမလိုပါ။

အဆင့္ျမင့္ ပညာမ်ားတတ္ေျမာက္ထားၾကသည့္ လူငယ္မ်ား အပါအဝင္ ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္ တေလွ်ာက္မွ လက္ရွိ ဒုကၡသည္ မ်ားက ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး၏ အျပင္တြင္ လုံးလုံးလ်ားလ်ားေရာက္ရွိေနသည္ မဟုတ္ လွ်င္ပင္ ေဘးေရာက္ေနဆဲ ျဖစ္ပါသည္။

စစ္မွန္ေသာ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး အတြက္ ပဋိပကၡ ထိခိုက္ခံစားခဲ့ရသည့္ အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားမွ လူငယ္မ်ားက အေရးႀကီးပါသည္။ ဒုကၡသည္ လူငယ္မ်ား ဦးေဆာင္သည့္ လူငယ္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ အပါ အဝင္ အေရးပါသည့္ အစည္းအေဝးမ်ားတြင္ စဥ္ဆက္မျပတ္ပါဝင္နိုင္ေရးႏွင့္ ဒုကၡသည္မ်ား၏ ပညာေရးကို ပညာေရး ဝန္ႀကီးဌာန ႏွင့္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ အဆင့္ျမင့္ ပညာေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အသိအမွတ္ျပဳေရးတို႔လည္း လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား တြင္ ပါဝင္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။

အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ေၾကာင့္ လူငယ္ဒုကၡသည္ အမ်ားစုက ျပန္ရမည့္ အခ်ိန္ မဟုတ္ေသးဟု ခံစားၾကရေသာ္လည္း လူငယ္ ဒုကၡသည္မ်ား အေနျဖင့္ သူတို႔၏ အနာဂါတ္အေပၚ တိုက္ရိုက္သက္ေရာက္နိုင္မည့္ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပါဝင္ရန္ အခြင့္ အေရးတခု ရွိသင့္ပါသည္။

ဒုကၡသည္မ်ား ႏွင့္ အျခား ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ား မိမိသေဘာႏွင့္ မိမိ အဓိပၸါယ္ရွိစြာျပန္နိုင္သည့္ အခ်ိန္ထိ၊ ဒုကၡသည္ မ်ား၏ ပညာေရးကို ျပည္တြင္း ႏွင့္ နိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အသိအမွတ္ျပဳသည့္ အခ်ိန္အထိ နိုင္ငံတကာ အသိုင္း ဝိုင္းက နယ္စပ္ေဒသတေလွ်ာက္၏ ဒုကၡသည္မ်ားႏွင့္ သူတို႔၏ ပညာေရးအတြက္ ဆက္လက္ေထာက္ပံ့မႈမ်ား ျပဳလုပ္သြား ရန္ အလြန္လိုအပ္ပါသည္။

(Leena Zieger သည္ ျမန္မာနိုင္ငံမွ တိုင္းရင္းသား လူနည္းစုမ်ားႏွင့္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရသည့္ အသိုင္း အဝိုင္း မ်ား၏ အခြင့္အေရးကို ေတာင္းဆိုေဆာင္႐ြက္ေပးေနသည့္ အက်ိဳးအျမတ္မယူေသာ အဖြဲ႕အစည္း တခုျဖစ္သည့္ Burma Link ကို တည္ေထာင္သူ ႏွင့္ International Coordinator ျဖစ္ပါသည္။ ဧရာဝတီ အဂၤလိပ္ပိုင္းပါ ၎၏ “Unrecognized and Forgotten: Refugee Youth in Burma’s Transition။” ကို ဘာသာျပန္ဆိုျခင္းျဖစ္ပါသည္)

KNU ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေျပာင္းအလဲျဖစ္နိုင္

ေစာရန္နိုင္

မတ္လ အလယ္ပိုင္းတြင္ က်င္းပရန္ ရွိေနေသာ ညီလာခံတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ သက္တမ္းအရင့္ဆုံး တိုင္းရင္းသား လက္ နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားထဲမွ တခုျဖစ္သည့္ ကရင္အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံး (KNU) က ဥကၠဌ အပါအဝင္ ေခါင္းေဆာင္သစ္မ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္သြားေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

KNU က ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ဦးေဆာင္ပါဝင္ေနၿပီး လက္ရွိေခါင္းေဆာင္မ်ားက၊ အထူးသျဖင့္ ဥကၠဌ ေစာမူတူး ေစးဖိုး က အဖြဲ႕ကို ပဲ့ကိုင္ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ခဲ့သည္။ အဆိုပါ ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားထဲတြင္ အစိုးရ ႏွင့္ အျပန္ အလွန္ အပစ္ အခတ္ ရပ္စဲေရး လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ တနိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာႏွင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း ႏွင့္ ျမန္မာတပ္မေတာ္ႏွင့္ ဆက္ဆံေရးခိုင္မာေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္းမ်ားလည္း အပါအဝင္ ျဖစ္သည္။ ေစာမူတူးေစးဖိုး၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားက ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳမႈေရာ အျပစ္တင္ ေဝဖန္မႈမ်ားပါ ရရွိခဲ့သည္။

မတ္လ ၁၄ ရက္တြင္ KNU ၏ ၁၆ ႀကိမ္ေျမာက္ ညီလာခံ က်င္းပရန္ ရွိေနသည့္အတြက္ အဖြဲ႕၏ နိုင္ငံေရးႏွင့္ စစ္ေရးေခါင္း ေဆာင္ပိုင္းတြင္ မ်က္ႏွာသစ္မ်ားကို ျမင္ေတြ႕လာေရး အမ်ားစုက ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကသည္။ ဥကၠဌ ေစာမူတူးေစးဖိုး ႏွင့္ KNU ၏ စစ္ေရးအဖြဲ႕ ျဖစ္ေသာ ကရင္အမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (KNLA) ၏ ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေဂ်ာ္နီ တို႔ ရာထူးက ႏုတ္ထြက္မည္ဆိုသည့္ ေကာလာဟလမ်ားလည္း ေပၚထြက္ေနသည္။

KNU အဖြဲ႕အတြင္းမွ ယုံၾကည္လက္ခံနိုင္ေလာက္သည့္ သတင္းရင္းျမစ္မ်ား၏ အဆိုအရ အသက္ ၈၀ ေက်ာ္ၿပီ ျဖစ္ေသာ ေစာမူတူးေစးဖိုးကို သူ၏ တာဝန္မ်ားကို ရပ္နား၍ ႏုတ္ထြက္ရန္ အႀကံေပးမႈမ်ား ရွိေနသည္ဟု သိရသည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေစာေဂ်ာ္နီ က သူ၏ က်န္းမာေရး အေျခအေနေၾကာင့္ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္ဟုလည္း သိရသည္။

အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉး ေစာကြယ္ထူးဝင္းက ဥကၠဌအျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ျမႇောက္ခံရနိုင္သည္ဟု သတင္းအရင္းအျမစ္ အမ်ားအျပားက ႀကိဳတင္ခန႔္မွန္းခဲ့ၾကသည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေဘာေက်ာ္ဟဲက KNLA ၏ ဦးစီးခ်ဳပ္ အသစ္ျဖစ္လာနိုင္သည္ ဟု ဆိုၾကသည္။ ေနာက္ထပ္ ဥကၠဌ ျဖစ္လာနိုင္ဖြယ္ရာရွိေသာ လူႀကိဳက္မ်ားသည့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း တဦးမွာ လက္ရွိ ဒုတိယ ဥကၠဌ ေနာ္စီဖိုးရာစိန္ ျဖစ္သည္။

အကယ္၍ လက္ရွိ ဥကၠဌ ႏွင့္ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္တို႔ ႏုတ္ထြက္သြားခဲ့လွ်င္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ KNU ၏ ခ်ဥ္းကပ္မႈတြင္ ႀကီးမားေသာ အေျပာင္းအလဲမ်ား ရွိလာနိုင္သည္ဟု ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ သူမ်ားက ယုံၾကည္ထား ၾက သည္။ ေခါင္း ေဆာင္သစ္မ်ား၏ လက္ထက္တြင္ ေျဖးေျဖးခ်င္း ႏွင့္ ပိုမို၍ သတိႀကီးေသာ ခ်ဥ္းကပ္မႈတခု ျဖစ္လာမည္ဟု လည္း ေမွ်ာ္ လင္းရသည္။

ဥကၠဌ ေစာမူတူးေဆးဖိုးကို ရာထူးမွ ဖယ္ရွားရန္ အားထုတ္ခဲ့ေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္ခဲ့သည့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တို ဘာ လကတည္းက KNU ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းတြင္ အကြဲအၿပဲမ်ား ရွိခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္က လက္ရွိ KNU ဒုတိယ ဥကၠဌ ေနာ္စီဖိုးရာစိန္ ဦးေဆာင္ၿပီး ဗဟိုေကာ္မတီက ေစာမူတူးေစးဖို ႏွင့္ အျခား ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ ၂ ဦးကို ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္လိုက္ ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ မရွိခဲ့ပါ။

အားထုတ္မႈ က်ဆဳံး၍ ေစာမူတူးေစးဖိုး ေခါင္းေဆာင္သည့္ အဖြဲ႕က အာဏာရရွိလာသည့္ အခါ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အတြင္း တြင္ ဆက္ဆံေရး အခက္အခဲမ်ား ရွိလာခဲ့သည္။

ေစာမူတူးေစးဖိုး၏ ေခါင္းေဆာင္မႈေအာက္တြင္ ျမန္မာတပ္မေတာ္ႏွင့္ သေဘာတူညီခ်က္ အမ်ားအျပားကို လက္မွတ္ ေရး ထိုးခဲ့သည္။ ေစာမူတူးေစးဖိုး ကိုယ္တိုင္လည္း ေနျပည္ေတာ္သို႔ အႀကိမ္မ်ားစြာ သြားေရာက္၍ စစ္အစိုးရ ေခါင္းေဆာင္ ေဟာင္း အၿငိမ္းစား ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး သန္းေ႐ႊ အပါအဝင္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆုံမႈမ်ား ျပဳ လုပ္ခဲ့သည္။ သူ၏ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ား ႏွင့္ ျပည္သူမ်ားကို ေသေသခ်ာခ်ာ ရွင္းလင္း အသိေပးျခင္းမရွိဘဲ သြားေရာက္ ျခင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္း သိရပါသည္။

ေစာမူတူးေစးဖိုး၏ ေခါင္းေဆာင္မႈက ေရာေထြးေသာ လက္ခံမႈမ်ားႏွင့္ ႀကဳံေတြ႕ခဲ့ရသည္။ စစ္ဒဏ္ခံခဲ့ရေသာ KNU ထိန္း ခ်ဳပ္ေဒသမ်ားမွ ေက်းလက္ျပည္သူမ်ားက အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးေနာက္ ပိုမိုလြတ္လပ္စြာ လႈပ္ ရွားသြားလာရသျဖင့္ ေပ်ာ္႐ႊင္ေၾကာင္း ေျပာၾကသည္။ လမ္းမ်ားပိုမိုေဖာက္လုပ္နိုင္လာသည္။ ဆက္သြယ္ေရး ပိုမို ေကာင္း မြန္လာသည္။ NGO အခ်ိဳ႕၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေပၚေပါက္လာသည္။

ယခုအခါ ေက်းလက္ျပည္သူမ်ား အေနျဖင့္ တယ္လီဖုန္းမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္မ်ား၊ ကုန္တင္ကားမ်ား ႏွင့္ ေလွမ်ား သုံး နိုင္လာၾကၿပီ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း သူတို႔ အဓိက စိုးရိမ္သည္မွာ တိုးတက္မႈမ်ား ေရရွည္ တည္တံ့ခိုင္ၿမဲေရး အတြက္ ျဖစ္သည္။

KNU အတြင္းမွ သတင္းရင္းျမစ္မ်ားက လက္ရွိ ဥကၠဌသည္ အေရးပါသည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္သူ အျဖစ္ ထက္စာလွ်င္ စံျပပုံရိပ္တခု ႏွင့္ပို၍ တူသည္ဟု ေျပာၾကသည္။ ဥကၠဌ ေစာမူတူးေစးဖိုးသည္ သူ၏ အဖြဲ႕အစည္း ႏွင့္ သူ၏ ျပည္သူမ်ား အတြက္ ရည္႐ြယ္ခ်က္ေကာင္းမ်ား ရွိေသာ ေျဖာင့္မတ္သူ တဦးျဖစ္သည္ဟု အဆိုပါ သတင္းရင္းျမစ္မ်ားက ေျပာသည္။ သူက အေျပာအဆိုမွားယြင္းမည္ကို စိုးရိမ္သည့္အတြက္ မီဒီယာ အင္တာဗ်ဴးမ်ားကို ညင္းပယ္ေလ့ရွိသူလည္း ျဖစ္သည္။

ပုံမွန္ အခန္းအနားမ်ားတြင္ သူဖတ္ၾကားခဲ့ေသာ ေၾကညာခ်က္မ်ားမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ အျခားသူမ်ားက ျပင္ဆင္ေပးခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ မူဝါဒလမ္းစဥ္ကို ပိုမိုေဇာင္းေပးသည့္အသိုင္းအဝိုင္းမွ အႀကံေပးမႈ မ်ားကို ရယူရန္ စိတ္အားထက္သန္သူအျဖစ္ သူ႕ကို ယူဆေသာေၾကာင့္ ေဝဖန္မႈမ်ားလည္း ရွိခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္လည္း စိတ္ဝမ္းကြဲျပားေနသည့္ ယခုလို အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္ ေစာမူတူးေစးဖိုးကဲ့သို႔ေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ိဳး၏ ဦးေဆာင္ မႈကို သူတို႔ လိုအပ္ေနဆဲ ျဖစ္သည္ဟု KNU အဖြဲ႕အတြင္းမွ သတင္းရင္းျမစ္အခ်ိဳ႕ကေျပာၾကသည္။ အခ်ိဳ႕ KNU ေခါင္း ေဆာင္မ်ားက ေနာ္စီဖိုးရာစိန္ ႏွင့္ သူ၏ အဖြဲ႕မ်ားက အစိုးရ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္စဥ္အေပၚ စိုးရိမ္မႈထားေသာ ျပည္ပ ေရာက္ ကရင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ႏွင့္ နီးကပ္လြန္းသည္ဟု ေျပာၾကသည္။ အဆိုပါ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အယူအဆမ်ားက လက္ေတြ႕ အေျခအေနကို တိက်စြာ ေရာင္ျပန္ဟပ္နိုင္ျခင္း မရွိဟုလည္း သူတို႔က ေျပာသည္။

ကရင္ေတာ္လွန္ေရးတြင္ သူ၏ ကာလရွည္ၾကာစြာ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့မႈမ်ားေၾကာင့္ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ား၊ ေစာမူတူးေဆး ဖိုးကို ေလးစားသည့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက သူ၏ ေခါင္းေဆာင္မႈေအာက္တြင္ စုစုစည္းစည္း ရွိေနၾကသည္။ ဥကၠဌ ရာထူး ေနရာအတြက္ ျပတ္သားၿပီး ၾသဇာအရွိန္အဝါရွိသည့္ အစားထိုးနိုင္သူ ကင္းမဲ့ေနျခင္းေၾကာင့္လည္း KNU ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၾကားတြင္ စိုး ရိမ္မႈမ်ား ရွိေနသည္။ ေစာမူတူးေစးဖိုး ေနာက္ထပ္သက္တမ္းတခု တာဝန္ထမ္းေဆာင္နိုင္ေရး ကို ေခါင္း ေဆာင္ပိုင္းတြင္ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈရွိေသာ သူ၏ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ားက တြန္းအားေပး ေထာက္ခံၾကမည့္ အသြင္ရွိေနပါ သည္။

ေစာမူတူးေစးဖိုး ျပန္လည္ အေ႐ြးခ်ယ္ခံရေရး တြင္ ဆန႔္က်င္မႈမ်ား အေခ်အတင္ ျငင္းခုန္မႈမ်ား ရွိလာဦးမည္ ျဖစ္ေသာ္ လည္း သူက ဒုတိယအႀကိမ္ ဥကၠဌတာဝန္ ထမ္းေဆာင္ရန္ အရည္အခ်င္း ျပည့္မီေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ေနာက္တႀကိမ္ တာဝန္ ယူေရး မယူေရးက သူ၏ ကိုယ္ပိုင္ဆုံး ျဖတ္ခ်က္ေပၚတြင္ မူတည္ေနပါသည္။ အကယ္၍ သူကသာ ေနာက္ထပ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ရန္ ဆႏၵ ရွိေနခဲ့လွ်င္ သူပင္ အနိုင္ရသြားဖြယ္ရာ ရွိေနပါသည္။

ဦးကိုနီ လုပ္ႀကံသူမ်ား ေနာက္ကြယ္ မည္သူေတြ ရွိေနသနည္း

ေအာင္ေဇာ္

ေရွ႕ေနႀကီး ဦးကိုနီ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲသည္ လူသတ္ သမားမ်ားအေပၚ က႐ုဏာသက္ေနသည္ဟု စြပ္စြဲခံရေနရၿပီး လူထုႏွင့္ နိုင္ငံေရး ေလ့လာ ေစာင့္ၾကည့္ သူမ်ား အၾကားတြင္ မႏွစ္ၿမိဳ႕စရာ ျဖစ္ခဲ့သည္။

လူသတ္သမားမ်ားကို အစြန္းေရာက္ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္က ေစ့ေဆာ္ၿပီး လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ျခင္းမွာ ပုဂၢိဳလ္ ေရး မုန္းတီးမႈေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ ဟု ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး ဗိုလ္ခ်ဴပ္ႀကီးေက်ာ္ေဆြက ေျပာသည္။

လူထု၏ ထိုသတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ အေပၚ ခ်က္ခ်င္းတုံ႕ျပန္ပုံမွာ ျပင္းထန္လွသည္။

စစ္တကၠသိုလ္ (Defense Services Academy – DSA) က ေလ့က်င့္ေပးလိုက္ေသာ စစ္အရာရွိ ေဟာင္းမ်ား ဦးကိုနီအား လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈတြင္ ပါဝင္ပတ္သက္ေနသည္။

ထို လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈသည္ နိုင္ငံေရးပေယာဂ မကင္းဘဲ ေနာက္ကြယ္တြင္ ၾသဇာႀကီးမားေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား သို႔မဟုတ္ လူပုဂၢိဳလ္မ်ား ရွိေနသည္ဟု ျပည္သူလူထုက ယုံၾကည္ေနသည္။

လူထုအၾကားတြင္ ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္ ျဖစ္ေပၚေနသည္မွာ လ်ိဳ႕ဝွက္ ႀကံစည္မႈတြင္ ယခင္ အာဏာရပါတီ၊ စစ္တပ္ႏွင့္ မဘသ ဟုသိၾကေသာ အမ်ိဳးသားေရး အစြန္းေရာက္ အုပ္စုတို႔ ပါဝင္ေနသည္ ဟူသည့္ အခ်က္ျဖစ္သည္။

ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးကို သတင္းေထာက္တဦးက ေမးခြန္းတခုေမးေသာအခါ သတင္းစာရွင္းလင္း ပြဲတြင္ အမည္သစ္တခု ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။ ယင္းမွာ ဗိုလ္မႉးႀကီးေဟာင္းႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု ႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ၏ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးလင္းေဇာ္ထြန္း ျဖစ္သည္။

ဦးလင္းေဇာ္ထြန္းသည္ လက္ရွိ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္ ၏ လက္ေထာက္ သို႔မဟုတ္ ကိုယ္ေရးအရာရွိ အျဖစ္ တာဝန္ယူခဲ့ဖူးသည္။

ထို ဗိုလ္မႉးႀကီးေဟာင္းႏွင့္ အမႈ၌ အဓိကသံသယရွိခံရသူ အသက္ ၄၀ ေက်ာ္ စစ္ဗိုလ္ေဟာင္းမ်ား ျဖစ္သည့္ ေအာင္ဝင္းေဇာ္၊ ေအာင္ဝင္းခိုင္ႏွင့္ ေဇယ်ာၿဖိဳးတို႔ႏွင့္ ယခင္ကပင္ သိေနသည္။

စြပ္စြဲခ်က္မွာ ဦးလင္းေဇာ္ထြန္းသည္ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မည့္ အႀကံအစည္ကို ႀကိဳတင္သိေနသည္ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ျပႆနာမွာ သူသည္ ႏႈတ္ပိတ္ေနခဲ့သလား၊ ပါဝင္ပတ္သက္ခဲ့ပါသလား ဟူေသာ ေမးခြန္း မ်ား ျဖစ္ေနသည္။

ယခု အခ်ိန္အထိမူ ရဲတပ္ဖြဲ႕က လူ ၃ ဦးကို ထိန္းသိမ္းထားၿပီး တေယာက္မွာ ေပ်ာက္ေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ထိုသူ၏ အမည္မွာ ဗိုလ္မႉးႀကီးေဟာင္း ေအာင္ဝင္းခိုင္ ျဖစ္သည္။

ရဲတပ္ဖြဲ႕ သိရွိသည္မွာ ဦးကိုနီကို သတ္ျဖတ္မႈ အၿပီးတြင္ ေအာင္ဝင္းခိုင္သည္ ေနျပည္ေတာ္ သို႔သြား သည္။ သူ လုံၿခဳံသည္ ဟု ထင္သည့္ အရပ္သို႔ သြားေရာက္ ပုန္းေအာင္ခိုလႈံျခင္း ဟုတ္-မဟုတ္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေပ။ သူ ေနျပည္ေတာ္တြင္ ရွိေနလွ်င္ ရဲက သူ႕ကို မၾကာမီ ဖမ္းမိ မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရသည္။

ထိုလုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္မႈမွာ ေဒါသအေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ျခင္း မဟုတ္ေပ။ ထိုေက်ာ္ၾကားလွေသာ ေရွ႕ေနႀကီးကို သတ္ရန္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁ သိန္း သုံးရန္ လ်ာထားသည္ဟု ရဲအဖြဲ႕၏ စစ္ေဆး မႈမ်ား အရ သိရသည္။ ရာဇဝတ္သား အမ်ားအျပားကို ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့သည္။

လက္နက္ေလ့က်င့္မႈႏွင့္ ထိုင္းနယ္စပ္တြင္ ပုန္းေအာင္းရန္ ေနရာအစီအစဥ္မ်ားလည္း ႀကိဳတင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္ဟု သတင္းမ်ားက ျပသေနျပန္သည္။ ေအာင္ဝင္းေဇာ္ကို ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္သို႔ သြားေနသည္ဟု ယုံၾကည္ရၿပီး ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ဖမ္းမိသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ ဥပေဒအတိုင္ပင္ခံကို လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္မႈသည္ စနစ္တက် စီစဥ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္မွာ သံသယျဖစ္ဖြယ္ မရွိေပ။

ဘ႑ာေရး ရင္းျမစ္မ်ား၊ သတင္းအခ်က္အလက္ စုေဆာင္းမႈမ်ား သုံးၿပီး လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ကို လအတန္ၾကာ ႀကိဳတင္ စီစဥ္ခဲ့ပုံရသည္။ လူသတ္သမားမ်ားက သူ႕ကို ေန႕ခင္းေၾကာင္ေတာင္ နိုင္ငံတကာေလဆိပ္တြင္ သတ္ျဖတ္ရန္ ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ လူထုၾကားတြင္ အေၾကာက္ တရား ျဖစ္ေပၚေစရန္လည္း စီစဥ္ခဲ့ပုံရသည္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေက်ာ္ေဆြ က လူသတ္သမားမ်ားအေပၚ က႐ုဏာသက္ေနသည္ကို လူထုက ျမင္ေတြ႕ရ ေသာေၾကာင့္ လက္ရွိ ျပဳလုပ္ေနေသာ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား အေပၚ ယုံၾကည္မႈ ကင္းမဲ့ လာသည္။

မည္သို႔ဆိုေစ ၾသဇာႀကီးမားေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ ပါတီမ်ားသည္ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈတြင္ ပါဝင္ ပတ္သက္ေနလွ်င္ ယခုအႀကိမ္သည္ ပထမဆုံး အႀကိမ္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။

ယခင္ စစ္အစိုးရေခတ္က နိုင္ငံေတာ္က ကမကထ ျပဳလုပ္ႀကံစည္မႈ အမ်ားအျပား ရွိခဲ့သည္။

စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေအာက္တြင္ ျမန္မာျပည္သူမ်ားသည္ နိုင္ငံေတာ္က ကမကထျပဳေသာ လက္မ႐ြံ႕ တိုက္ခိုက္သတ္ျဖတ္မႈ အမ်ားအျပား ႀကဳံေတြ႕ခဲ့ဖူးသည္။ ေက်ာ္ၾကားလွေသာ တိုက္ခိုက္မႈမွာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေမလက ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ဒီပဲယင္း အစုလိုက္ အၿပဳံလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈျဖစ္သည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ဒီပဲယင္းေဒသတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ႏွင့္ သူမအား ေထာက္ခံ သူမ်ား လိုက္ပါလာသည့္ ယာဥ္တန္း အျပင္းအထန္ တိုက္ခိုက္ခံရၿပီး အခ်ိဳ႕မွာ ထိုၿခဳံခို တိုက္ခိုက္ မႈအတြင္း သတ္ျဖတ္ခံရသည္။

ေနာင္တြင္ ထုတ္ျပန္သည့္ မ်ားျပားေသာ သတင္း အစီရင္ခံခ်က္မ်ားအရ အဓိက လက္သည္မွာ ျပည္ေထာင္စု ႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး အသင္းဝင္မ်ားႏွင့္ စြမ္းအားရွင္ဟု သိၾကသည့္ လက္မ႐ြံ႕မ်ား ျဖစ္သည္။ ၿခဳံခိုတိုက္ခိုက္ရန္ လက္မ႐ြံ႕ လူရမ္းကားမ်ားကို တာဝန္ေပးထားသည္။

ထို႔အျပင္ ယာဥ္တန္းကို တိုက္ခိုက္ရန္ ရာဇဝတ္သားမ်ားႏွင့္ သံဃာအခ်ိဳ႕ကိုလည္း ထိုေဝးလံေသာ ေက်းလက္ေဒသသို႔ ပို႔ေဆာင္ထားသည္။ ႀကိဳတင္ႀကံစည္ တိုက္ခိုက္မႈ၌ ပါဝင္ေစရန္ စစ္အစိုးရ အရာရွိမ်ားက သံဃာငယ္မ်ားကို ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းမ်ားမွ ေတာင္းခံခဲ့သည္ ဟု သတင္းမ်ားက ဆိုသည္။

ထို့အပြင် စစ်အုပ်စုကို ထောက်ခံသူများနှင့် လူရမ်းကားများကို စီမံမှု အထောက်အပံ့ ပေးရန် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ အယူအဆ ပြင်းထန်သော တပ်မှူးများကိုလည်း အမိန့်ပေးထားသည်။
ထိုတိုက်ခိုက်မှု အပြီး သြဇာကြီးမားသော လူ ၃ ဦး၏ အမည်များ ထွက်ပေါ်လာသည်။ ထိုစဉ်က စစ်အစိုးရ အတွင်းရေးမှူး ( ၂ ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း၊ အလယ်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နှင့် သြဇာကြီးမားသော ဝန်ကြီး ဦးအောင်သောင်းတို့ ဖြစ်သည်။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၊ သူမ၏ ယာဥ္ေမာင္း၊ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အဖြဲ႕ဝင္အခ်ိဳ႕မွာ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈမွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ အဖမ္းခံရသည္။ သူမကို ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ဖမ္းထားလိုက္သည္။

ထိုတိုက္ခိုက္မႈတြင္ ေသဆုံးသူ လူ ၅ ဦးထက္ မပိုဟု စစ္အစိုးရ အရာရွိမ်ားက ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္ စစ္အစိုးရ ဆန႔္က်င္သူမ်ားကမူ ထိုေန႕က လူ ၇၀ ခန႔္ေသဆုံးခဲ့သည္ ဟုဆိုသည္။

နိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းက ယင္းတိုက္ခိုက္မႈကို ရႈတ္ခ်ၿပီး စစ္အစိုးရကို ပိုမိုဖိအားေပးသည္။ သို႔ေသာ္ တိုက္ခိုက္ရန္ ႀကံစည္သူႏွင့္ ေၾကးစား ရာဇဝတ္သားမ်ားကို မည္သည့္ စုံစမ္းစစ္ေဆး မႈကိုမွ် မလုပ္ခဲ့ေပ။

ထိုတိုက္ခိုက္မႈ အၿပီး ထိုစဥ္က စစ္အစိုးရ ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေ႐ႊ၏ ခ်ီးျမႇောက္မႈျဖင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စိုးဝင္းသည္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာသည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ၌ ေသြး ကင္ဆာ ေရာဂါျဖင့္ ေသဆုံးခဲ့ေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စိုးဝင္းသည္ ထိုအမည္ဆိုး ေက်ာ္ၾကားလွေသာ ဒီပဲယင္း တိုက္ခိုက္မႈတြင္ ေနာက္ကြယ္မွ ႀကိဳးကိုင္သူေတာ့ မဟုတ္ဘဲ ဦးသန္းေ႐ႊႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု ႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီမွ သေဘာထား တင္းမာသူမ်ားက ေနာက္ကြယ္မွ ႀကိဳးကိုင္စီစဥ္ ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ၾသဇာႀကီးမားေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး ဦးသန္းေ႐ႊ၏ စိတ္ႀကိဳက္ျဖစ္သူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စိုးဝင္းက သူသည္ ဒီပဲယင္းတိုက္ခိုက္မႈတြင္ ဓားစာခံသာ ျဖစ္သည္ဟု လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္အနည္းငယ္က ထုတ္ေဝေသာ စာအုပ္တအုပ္၌ တိုတိုေတာင္းေတာင္း ေျပာခဲ့ဖူးသည္။ သို႔ေသာ္ စစ္အရာရွိေဟာင္း အမ်ားအျပားကမူ သူသည္ အဓိကက်ေသာ ေနရာမွ ပါဝင္သူမ်ား အနက္တဦး ျဖစ္သည္ဟု ယခုေျပာေနၾကသည္။

ဦးေအာင္ေသာင္းသည္ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ျဖစ္လာၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ ေသဆုံး သည္။ စစ္အစိုးရေခတ္ အႀကီးအက်ယ္ အက်င့္ပ်က္ခ်စားမႈမ်ားေၾကာင့္ သူႏွင့္ သူမိသားစုသည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အခ်မ္းသာဆုံး ျဖစ္လာၿပီး တနိုင္ငံလုံးတြင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အက်ိဳး စီးပြား အမ်ားအျပားရွိသည္။ မဘသ အဖြဲ႕ေပၚေပါက္လာျခင္း အတြက္လည္း ၎ကို စြပ္စြဲၾကၿပီး မၾကာေသးမီကမူ သူသည္ ၂၀၁၂ မွ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အတြင္း ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ မြတ္ဆလင္ အမ်ားစု ပါေသာ လူ ၃၀၀ ေသဆုံးေစခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈတြင္ အခန္းက႑ တခုမွ ပါဝင္သည္ဟုလည္း စြပ္စြဲခံရသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီစနစ္သို႔ အေျပာင္းအလဲကို ေႏွးေကြးေစသည္ဟု စြပ္စြဲၿပီး ၎မေသဆုံးမီ ၁ ႏွစ္ အလို ၎ကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ပိတ္ဆို႔ အေရးယူသည္။

၎ မေသဆုံးမီက သူသည္ မည္သည့္ တရားခြင္ႏွင့္မွ် ရင္မဆိုင္ခဲ့ရေပ။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သည္ သူမကို ေဝဖန္သူ၊ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ား၏ ေဝဖန္မႈကို လ်စ္လ်ဴရႈ႕ကာ ဦးေအာင္ေသာင္း သူ၏ ဈာပနသို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည္။

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္၏ လက္ေအာက္တြင္ ျမန္မာျပည္သူမ်ားႏွင့္ နိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းတို႔သည္ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရး ဝါဒ ေခါင္းေထာင္လာျခင္း၊ ေငြေၾကးေတာင့္တင္းေသာ မဘသ ေပၚေပါက္လာျခင္း၊ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈ ႏွင့္ မြတ္စလင္မ်ားကို အၾကမ္းဖက္ျခင္းမ်ား ေတြ႕ခဲ့ရသည္။

အခ်ိဳ႕ေသာ ျပည္ပေလ့လာသူမ်ားက ဝန္မခံလိုေသာ္လည္း အဆင့္ျမင့္အရာရွိႀကီးမ်ား၊ ခရိုနီ သူေဌး အခ်ိဳ႕ႏွင့္ မဘသ အၾကား အခိုင္အမာ အခ်ိတ္အဆက္ရွိသည္မွာ အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။

လက္ေတြ႕က်ေသာ အခ်က္မွာ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရသည္ အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္ အမုန္းတရား လႈံ႕ ေဆာ္ျခင္း ကို တားဆီးရန္ ေဆာင္႐ြက္ျခင္း မျပဳသေလာက္ပင္ ျဖစ္သည္ ဟူေသာ အခ်က္ျဖစ္ သည္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေက်ာ္ေဆြသည္ “အစြန္းေရာက္ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္” က ဦးကိုနီအား သတ္ျဖတ္မႈ ျဖစ္ေစသည္ ဟူေသာ စကားကို သုံးခဲ့သည္။ ထိုအစြန္းေရာက္ဝါဒမွာ ယခင္ စစ္အစိုးရမ်ားႏွင့္ အႀကီးအက်ယ္ အက်ိဳးစီးပြားရွိေနသူမ်ား ေအာက္တြင္ ေကာင္းစြာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ထားေသာ ဝါဒျဖစ္သည္။

လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္သူမ်ားသည္ လုပ္ႀကံမႈ မက်ဳးလြန္မီက ၎တို႔ အတြက္ အကာအကြယ္ ေကာင္းစြာ ရွိသည္ဟု ခံစားမိၾကမည္ကိုလည္း သံသယရွိရန္ မလိုေပ။

ဦးကိုနီ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံရမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စနစ္က်၍ ယုံၾကည္ေလာက္ေသာ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈ မ်ား ျပဳလုပ္ကာ ျပည္တြင္းႏွင့္ နိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းသို႔ ျပသရန္ အခ်ိန္ က်ေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္ သည္။

အစိုးရသစ္လက္ထက္ ျပည္လည္ထြက္ေပၚလာသည့္ ေနာက္ကြယ္က လက္မည္းႀကီးမ်ား

ကိုေရႊေအာင္

အစိုးရသစ္လက္ထက္ ေနာက္ကြယ္က လက္မည္းႀကီးမ်ား တဖန္ျပည္လည္ ထြက္ေပၚလာၿပီလို႔ ႏိုင္ငံပိုင္ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနက ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္ မနက္အေစာပိုင္းမွာ သူ႔ အမ္အိုအိုင္ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ကေန တရားဝင္ထုတ္ျပန္ ေရးသားေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

“ရခိုင္ျပည္နယ္မွ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ လက္မည္းႀကီးမ်ား၏ ဝါဒျဖန္႔တိုက္ပြဲ” လို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္ ေရးသားေဖာ္ျပထားတဲ့ စာစုထဲမွာ လက္မည္းႀကီးေတြဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေမာင္ေတာက ပံုႀကီးခ်ဲ႕သတင္းေတြကို ထပ္ဆင့္လံႈ႔ေဆာ္ရင္း ထြက္ေပၚလာၾကတာလို႔ ဆိုထားပါတယ္။

“လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး ခြဲျခားဖိႏွိပ္မႈ၊ လူမ်ဳိးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မႈ (Genocide)၊ လူမ်ဳိးေရး သန္႔စင္မႈ (Ethnic Cleansing) စသည့္ ပုံႀကီးခ်ဲ႕သတင္းမ်ား ထြက္ေပၚလာမႈႏွင့္အတူ ေနာက္ကြယ္မွ လက္မည္းႀကီးမ်ားကလည္း ထပ္ဆင့္လႈံ႔ေဆာ္ၾကျပန္ရာ နားေယာင္သူအခ်ိဳ႕မွာ မခံမရပ္ႏိုင္ျဖစ္ကာ ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕တြင္ ဆႏၵျပပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ျပည္ပရွိ လူနည္းစု ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား ၿခိမ္းေျခာက္ခံရျခင္း စသည္ျဖင့္ ပဋိပကၡမ်ဳိးစုံကို ဂယက္ထ ဆူပြက္ေစခဲ့သည္။ ထို႔အတူ ကုလသမဂၢႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕မွ တာဝန္ရွိသူမ်ားကလည္း သံေယာင္လိုက္ၿပီး လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈျပကာ ပဏၰာယူျခင္း၊ စြက္ဖက္ျခင္း၊ ဖိအားေပးျခင္းမ်ားျဖင့္ ”ပြဲလန္႔တုန္း ဖ်ာခင္းဆိုသကဲ့သို႔” ပြဲဆူေအာင္ တြန္းပို႔ၾကေလသည္။”

ေမာင္ေတာအေရး စတင္ခဲ့တဲ့ ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္ ေနာက္ပိုင္းမွာ မြတ္စလင္ အစြန္းေရာက္ အဖြဲ႔အစည္းအခ်ိဳ႕က ၎တို႔ လုပ္ႀကံဖန္တီးထားေသာ လူမ်ိဳးစုအမည္ျဖင့္ အင္တာနက္ လူမႈကြန္ရက္တခုကို ဖန္တီးၿပီး အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားကို အမႊမ္းတင္ ထုတ္လႊင့္တယ္။

ဒီလို မဟုတ္မမွန္ လုပ္ႀကံဖန္တီးထားတဲ့ လုပ္ႀကံထုတ္လႊင့္ျခင္းေတြကို ႏိုင္ငံတကာ သတင္းမီဒီယာမ်ားထံ အစီအစဥ္ရွိရွိ ေပးပို႔တယ္။ ႏိုင္ငံတကာ မီဒီယာႀကီးမ်ားအေနနဲ႔လည္း အဲဒီ လုပ္ႀကံဖန္တီးထားတဲ့ သတင္းေတြကို တေလသံတည္း ထပ္ဆင့္ထုတ္လႊင့္ခဲ့လို႔ သတင္းမွားေတြက ျဖစ္ရပ္မွန္ေတြကို လႊမ္းမိုးၿပီး မုသာဝါဒမ်ားက ကမၻာတဝန္းသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔လႊမ္းၿခံဳသြားေတာ့တယ္လို႔ အစိုးရျပန္ၾကားေရးက ေရးပါတယ္။

တခါ ဒီသတင္းအတုအေယာင္ေတြကို ေခ်ဖ်က္ဖို႔ အစိုးရရဲ႕ အေရးေပၚ သတင္းထုတ္ျပန္ေရး အဖြဲ႔ဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္ေတာေဒသသို႔ သြားေရာက္ၿပီး ႏိုဝင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔မွစၿပီး ေျမျပင္သတင္းမ်ား ထုတ္ျပန္ေပးလ်က္ရွိတယ္လို႔ ျပန္ၾကားေရးက ဆိုပါတယ္။

အေရးေပၚ သတင္းထုတ္ျပန္ေရးအဖြဲ႔ သြားေရာက္ခဲ့မႈအေပၚ အေျခခံၿပီး ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ သတင္းမီဒီယာအဖြဲ႔မ်ား စုဖြဲ႔သြားေရာက္ သတင္းရယူႏိုင္ေရးအတြက္ ခရီးစဥ္ေနရာ လုံၿခံဳေရး၊ ခရီးစဥ္လမ္းေၾကာင္း လုံၿခံဳေရးႏွင့္ ယာဥ္တန္းလုံၿခံဳေရး ကိစၥရပ္မ်ားအျပင္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကိစၥရပ္မ်ား လိုအပ္မႈအတြက္ သက္ဆိုင္ရာမ်ားႏွင့္ ညိႇႏႈိင္းစီစဥ္ေဆာင္ရြက္လ်က္ ရွိေနတယ္လို႔လည္း ဆက္လက္ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

“ယေန႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္ေတာေဒသ၏ အေနအထားမွာလည္း သတင္းမွားမ်ားေၾကာင့္ သံသယအက်ဳိးဆက္မ်ား ျဖစ္ပြားေနျခင္းအေပၚ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာႀကီးမ်ားက က်င့္ဝတ္ႏွင့္အညီ သတင္းမွန္မ်ား ထုတ္လႊင့္၍ အမွန္တရားကို ေဖာ္ထုတ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေလာကပါလတရားမ်ား ျဖစ္ထြန္းၿပီး အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ရရွိခံစားႏိုင္သည္ကို ေတြးေတာမိရင္း ”ရခိုင္ျပည္နယ္မွ အၾကမ္းဖက္ ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ လက္မည္းႀကီးမ်ား၏ ဝါဒျဖန္႔တိုက္ပြဲ” ဟု သံုးသပ္တင္ျပလိုက္ရပါသည္” လို႔ ျပန္ၾကားေရးစာစုက အဆံုးသတ္ထားေပမယ့္ ဘယ္ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာ ဆိုတာကိုေတာ့ တိတိက်က် မေဖာ္ျပထားပါဘူး။

အစိုးရသစ္လက္ထက္ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာေတြအေပၚ ျပစ္တင္ေဝဖန္မႈ အေစာဆံုးျဖစ္ၿပီး အရင္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္တုန္းကလိုပဲ ေနာက္ကြယ္က လက္မည္းႀကီးေတြလို႔ သံုးႏႈန္း ေရးသားေဖာ္ျပလာတာ ျဖစ္တယ္။ ေရးသားသူ နာမည္ေဖာ္ျပမထားဘဲ ျပန္ၾကားေရးဝက္ဘ္ဆိုဒ္မွာ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့တဲ့အတြက္ အစိုးရအာေဘာ္လို႔ပဲ သံုးသပ္ရမွာျဖစ္တယ္။

လူထုတင္ေျမႇာက္ထားတဲ့ အစိုးရတရပ္အေနနဲ႔ ဒီထက္ တိက်ေသခ်ာတဲ့ သတင္းထုတ္ျပန္မႈမ်ိဳး ေရးသားထုတ္ျပန္ဖို႔လိုၿပီး ဘယ္ေန႔ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံတကာ မီဒီယာေတြအေနနဲ႔ ေမာင္ေတာေဒသမွာ သတင္းဝင္ေရာက္ ရယူႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သတင္းစကား တိတိက်က် ပါးဖို႔လိုတယ္။

အခု ျပန္ၾကားေရးဝက္ဘ္ဆိုဒ္က ေရးသားေဖာ္ျပထားတဲ့ စာစုမ်ိဳးကို အရင္အစိုးရ အဆက္ဆက္ လက္ထက္ ေတြ႔ျမင္ေနက်ျဖစ္လို႔ ထိေရာက္မႈ သိပ္ရွိမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ပဲ ျမင္မိတယ္။

အႀကံသစ္ ဉာဏ္သစ္မ်ားနဲ႕ ေပၚထြက္လာေနတဲ့ လူငယ္စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ေတြ

တင္ထက္ပိုင္

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းေတြ ပြင့္လင္းလာတဲ့အေလ်ာက္ စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ေတြလည္း အမ်ားအျပား ေပၚထြန္းလာပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလမွာ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ႕ပထမဆုံး စြန႔္ဦးတီထြင္စြမ္းေဆာင္ရွင္မ်ားညီလာခံကို ေန ျပည္ေတာ္မွာ ျမန္မာနိုင္ငံလူငယ္စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္မ်ား အသင္း (MYEA) က ဦးေဆာင္ၿပီး က်င္းပ နိုင္ခဲ့ပါတယ္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႔ အရွိန္ယူေနတဲ့ နိုင္ငံရဲ႕စီးပြားေရးေလာကထဲမွာ ငယ္႐ြယ္တဲ့ စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ေတြဟာ တီထြင္ ဆန္းသစ္မႈ အေျခခံတဲ့ ေျခလွမ္းေတြနဲ႕ လုပ္ငန္းနယ္ပယ္အသီးသီးမွာ ေျခကုပ္ယူဖို႔ ႀကိဳးစားေနၾကပါၿပီ။

ဒီထဲမွာ Mamper လို႔ ေခၚတဲ့ ကုမၸဏီလည္း အပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ Mamper ဟာ ကုမၸဏီေတြအတြက္ ပရို မိုးရွင္းလက္ေဆာင္ပစၥည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ဒီဇိုင္းကစၿပီး ေနာက္ဆုံးထုပ္ပိုးမႈပုံစံအထိ စီစဥ္ျပဳလုပ္ေပးတဲ့ Start-up ကုမၸဏီ ျဖစ္ပါတယ္။

“ကိုယ့္ရဲ႕Brand ကို ေအာ္ၿပီးေပးတဲ့ ပစၥည္းေတြ လက္ေဆာင္ေတြေပါ့” လို႔ တည္ေထာင္သူ မေမမြန္သူက Mamper ရဲ႕လက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြအေၾကာင္း ဧရာဝတီကို ေျပာျပပါတယ္။

အမွတ္တံဆိပ္ကို က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေအာ္ၿပီးေပးတယ္ဆိုတာဟာ ေဖာက္သည္ေတြကို ေပးလိုက္တဲ့ ပရိုမိုးရွင္းလက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြမွာ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ အမွတ္တံဆိပ္ေတြကို ျမင္သာထင္သာရွိေအာင္ ဆြဲ ေဆာင္မႈရွိရွိ တီထြင္ဖန္တီးေပးတာ ျဖစ္တယ္လို႔ မေမမြန္သူက ရွင္းျပပါတယ္။

Mamper ကို မေမမြန္သူနဲ႕အတူ ကိုေက်ာ္ထက္နိုင္နဲ႕ ကိုျပည္စိုးသိမ္းတို႔က အတူတူ တည္ေထာင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ႏွစ္၊၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းမွာ သူတို႔ ၃ေယာက္ဟာ မတူတဲ့ နိုင္ငံ ၃နိုင္ငံမွာ ေနရင္း နဲ႕ပဲ ဒီ Mamper ကို စလုပ္ဖို႔ စိတ္ကူးရခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

မေမမြန္သူဟာ ထိုင္းနိုင္ငံမွာ ဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီေတြအတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးရင္း ဒီကုမၸဏီေတြမွာ သူ တို႔ေဖာက္သည္ေတြအတြက္ ထူးထူးျခားျခား ပစၥည္းေလးေတြ လက္ေဆာင္ေပးတတ္တဲ့အေလ့အထ ရွိတာ ကို သင္ယူခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုအေလ့အထက ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ကုမၸဏီေတြမွာ သိပ္ေခတ္မစားေသး တာကိုလည္း သတိထားလိုက္မိပါတယ္။

တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ထိုင္းလူမ်ိဳး သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က အရည္အေသြးေကာင္းေကာင္းနဲ႕ ရာဘာေပ်ာ့ေသာ့ ခ်ိတ္ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳး ေရာင္းမယ္ဆိုေတာ့ အဲဒီရာဘာေသာ့ခ်ိတ္ေတြကို ျမန္မာျပည္မွာ ျဖန႔္ခ်ိေရာင္းခ်ခဲ့ပါေသး တယ္။

ဒီေသာ့ခ်ိတ္ေတြကို မတူတဲ့ ဒီဇိုင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ မွာယူအားေပးတဲ့သူေတြ တျဖည္းျဖည္း မ်ားလာၿပီး ဒီလိုေသာ့ ခ်ိတ္ တမ်ိဳးတည္းမဟုတ္ဘဲ တျခားပရိုမိုးရွင္း လက္ေဆာင္ပစၥည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလည္း ေဖာက္သည္ေတြ မွာ တဲ့ပုံစံအတိုင္း ကိုယ္တိုင္ဒီဇိုင္းဆြဲၿပီး ေရာင္းရင္ ျဖစ္နိုင္တယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးနဲ႕ မေမမြန္သူ Mamper ကို စတင္ တည္ေထာင္လိုက္ပါတယ္။

Mamper ကို စတည္ေထာင္မယ္ဆိုေတာ့ သူမက ထိုင္းမွာ ရွိေနၿပီး သူမရဲ႕ အကိုဝမ္းကြဲေတာ္စပ္တဲ့ကို ေက်ာ္ ထက္နိုင္က ၾသစေတးလ်မွာပဲ ရွိပါေသးတယ္။ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္တဲ့ ကိုျပည္စိုးသိမ္းကေတာ့ စင္ကာပူကေန ျမန္မာျပည္ကို ျပန္ေရာက္ေနခဲ့ပါၿပီ။

“၃ေယာက္လုံးက တနိုင္ငံဆီမွာဆိုေတာ့ ျဖစ္ပါ့မလားဆိုၿပီး ေတြးလိုက္ေသးတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ျဖစ္တယ္၊ ရ တယ္၊ ရေအာင္ လုပ္မယ္ဆိုၿပီး အြန္လိုင္းကေနပဲ ေန႕တိုင္း တိုင္ပင္ေျပာျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္”

ခရီးၾကမ္းၾကမ္း အစေျခလွမ္း

Mamperရဲ႕တည္ေထာင္သူေတြလိုပဲ ေနာက္ထပ္လူငယ္စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္တေယာက္က အြန္လိုင္း ဟို တယ္ဘြတ္ကင္ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ lodggy.com ကို တည္ေထာင္ထားတဲ့ ကိုေအာင္သန္းတိုး ျဖစ္ပါတယ္။

Lodggy.com ဟာ ျမန္မာနိုင္ငံမွာရွိတဲ့ ေဈးႏႈန္းသင့္ဟိုတယ္ေတြနဲ႕ တည္းခိုခန္းေတြကိုု နိုင္ငံျခားသြား ခရီး သြားနဲ႕ ျပည္တြင္းဧည့္သည္ေတြ အြန္လိုင္းကေန ၾကည့္ၿပီး အလြယ္တကူ ဘြတ္ကင္လုပ္နိုင္တဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ တခု ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာနိုင္ငံကို နိုင္ငံျခားသားခရီးသြားေတြ စိတ္ဝင္စားမႈ အရမ္းမ်ားလာၿပီး လာ ေရာက္လည္ပတ္မႈ ခ်က္ခ်င္းကို ျမင့္တက္လာတာကို သတိထားမိခဲ့ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ အြန္လိုင္းကေန ဘြတ္ကင္တင္လို႔ရတဲ့ ဟိုတယ္ေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေဈးအရမ္းႀကီးၿပီး ေဈးသက္သာ တဲ့ တည္းခိုခန္းေတြက အြန္လိုင္းေပၚမွာ ရွိမေနဘူးလို႔ စင္ကာပူက သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က ကိုေအာင္သန္း တိုးဆီ လာညည္းၫူပါတယ္။

“စိတ္ကူးက အဲဒီကေန စရတာ၊ နိုင္ငံထဲက အေသးစား တည္းခိုခန္းေတြကို အြန္လိုင္းေပၚ ေရာက္ေအာင္ တင္ေပးၿပီး ျပည္တြင္းခရီးသြားေတြလည္း ဒီတည္းခိုခန္းေတြမွာ အြန္လိုင္းကေနတဆင့္ အေႂကြးဝယ္ကတ္ ေတြ ဘာေတြမလိုဘဲ ဘြတ္ကင္တင္လို႔ရေအာင္ လုပ္ေပးမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးေပါ့” လို႔ ကိုေအာင္သန္းတိုးက ျပန္ေျပာျပပါတယ္။

ဒီလိုမ်ိဳး အလားတူ တျခားအြန္လိုင္းဝက္ဘ္ဆိုက္ေတြ ရွိေပမယ့္ ေယဘုယ်ဆန္ဆန္ပဲ တင္ေပးထားၿပီးေတာ့ Lodggy လိုမ်ိဳး ျမန္မာေတြရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ အေျခအေနေတြအေၾကာင္း ေသခ်ာနားမလည္ၾကဘူးလို႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

“Lodggy ကေတာ့ ျပည္တြင္းအေျခအေနကို ေသခ်ာနားလည္ၿပီး ဒီနိုင္ငံနဲ႕ဒီနိုင္ငံထဲက လူေတြရဲ႕လိုအပ္ခ်က္ နဲ႕စိန္ေခၚမႈေတြကို ေသခ်ာနားလည္တဲ့ ျပည္တြင္း Start-up ကုမၸဏီတခု ျဖစ္ပါတယ္”

စြန႔္ဦးတီထြင္မႈ လုပ္ငန္းေတြရဲ႕ အခက္အခဲမ်ား

ျမန္မာလူငယ္ စြန႔္ဦးတီထြင္စြမ္းေဆာင္ရွင္မ်ားအသင္းက ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလက ထုတ္ခဲ့တဲ့ အစီ ရင္ခံစာအရဆိုရင္ ဒီနိုင္ငံအတြင္းမွာရွိတဲ့ စြန႔္ဦးတီထြင္သူေတြရဲ႕ တဝက္ေက်ာ္ေက်ာ္ဟာ ကုမၸဏီတခုမက တည္ေထာင္ခဲ့ဖူးၿပီး အမ်ားစုက မိသားစုရဲ႕ ေငြေၾကးေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ ရွိသူေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါ တယ္။ သုေတသနျပဳခဲ့တဲ့ လုပ္ငန္း ၃၆၅ ခု ရဲ႕ ၄၆ ရာခိုင္ႏႈန္းကို အမ်ိဳးသမီး စြမ္းေဆာင္ရွင္ေတြက ဦးေဆာင္ တာ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဆိုထားပါတယ္။

အစီရင္ခံစာက သုေတသနပါ စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္အားလုံးဟာ ေငြေၾကးအရင္းအႏွီးရဖို႔ ေခ်းေငြအတြက္ နဲ႕ ကြၽမ္းက်င္လုပ္သား ရရွိေရးအတြက္ အခက္အခဲေတြ ရွိတယ္လို႔လည္း ဆိုထားပါတယ္။ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္ပဲ အစိုးရရဲ႕အေထာက္အပံ့ ရခဲ့ၾကတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

နီးစပ္ရာေဆြမ်ိဳးေကာင္းစားေရးဝါဒ အျမစ္စြဲခဲ့တဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ႕စီးပြားေရးမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေတြတုန္းက အစိုးရ အရာရွိေတြနဲ႕ ခင္မင္ရင္းႏွီးတဲ့ ခရိုနီနဲ႕ ေရေပၚစီအခ်ိဳ႕သာ စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းေတြ ရရွိခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ၿပီး ေငြေၾကးေက်ာေထာက္ေနာက္ခံမရွိတဲ့ စြန႔္ဦးတီထြင္သူေတြဟာ လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ဖို႔ အင္မတန္ ႐ုန္း ကန္ခဲ့ၾကရပါတယ္။

“တျခား ပိုက္ဆံအရမ္းခ်မ္းသာတဲ့ မိသားစုေတြက သားသမီးေတြလို က်ေနာ္တို႔မွာ အရင္းအႏွီးအတြက္ ေငြ ေၾကးအလုံးအရင္း မရွိဘူး၊ ကိုယ့္အေတြ႕အႀကဳံေတြနဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာပဲ ႐ုန္းကန္ၾကရတယ္။ ဘဏ္ေတြမွာ ေခ်း ေငြရဖို႔ကလည္း မလြယ္ဘူး။ စာ႐ြက္စာတမ္းေတြ အမ်ားႀကီး ျပရတယ္၊ အဆင့္ေတြ အမ်ားႀကီးပဲ” လို႔ Mamper ရဲ႕ အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာ ကိုေက်ာ္ထက္နိုင္က ရွင္းျပပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ Mamper အတြက္ ေခါင္းအကိုက္ဆုံး ကိစၥတခုကေတာ့ ေငြေၾကးအရင္းအႏွီး ျပႆနာ မဟုတ္ပါ ဘူး။ ကုမၸဏီေတြကို ပရိုမိုးရွင္းလက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြအတြက္ ထိုက္သင့္တဲ့ ေငြေၾကးသုံးစြဲဖို႔နဲ႕ ဒီလိုသုံးစြဲ တာဟာ ကုမၸဏီအတြက္ အက်ိဳးရွိတယ္ဆိုတာကို ရွင္းျပရတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“ကိုယ့္ရဲ႕Brand က ဘယ္ေလာက္တန္တယ္ဆိုတာက ကိုယ္ေပးလိုက္တဲ့ လက္ေဆာင္ရဲ႕ တန္ဖိုးနဲ႕ တိုက္ ရိုက္အခ်ိဳးက်ေနတယ္” လို႔ Mamper ရဲ႕ အမႈေဆာင္ အရာရွိခ်ဳပ္ ကိုျပည္စိုးသိမ္းက ရွင္းျပပါတယ္။

“ကိုယ့္ရဲ႕တံဆိပ္ကို လူေတြက ေသေသခ်ာခ်ာ တန္ဖိုးထားေစခ်င္တယ္ဆိုရင္ အမွတ္တရ ရွိေစခ်င္တယ္ဆို ရင္ ကိုယ္ေပးတဲ့လက္ေဆာင္ဟာ သူတို႔အတြက္ အသုံးလည္း ဝင္ရမယ္၊ အရည္အေသြးလည္း ေကာင္းရ မယ္၊ ထူးလည္း ထူးျခားရမယ္” လို႔ ကိုျပည္စိုးသိမ္းက ေျပာပါတယ္။

လတ္တေလာမွာ ျမန္မာကုမၸဏီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ပရိုမိုးရွင္းလက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြအျဖစ္ တီရွပ္၊ ေသာ့ခ်ိတ္၊ ထီး၊ ခြက္ အစရွိတာေတြ ေပးတတ္ၾကၿပီး ဒီပစၥည္းေတြေပၚမွာ ကုမၸဏီတံဆိပ္ကို ရိုက္ႏွိပ္ေပးတဲ့ ဆိုင္ေတြလည္း အမ်ားအျပား ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Mamper ကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး သမာရိုးက်ထဲက ခြဲထြက္ ၿပီး ဖန္တီးျပခ်င္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကုမၸဏီတခုခ်င္းစီအတြက္ ကုမၺဏီေတြရဲ႕ တံဆိပ္အမွတ္အသားနဲ႕ ကုမၸဏီေတြက ေဖာက္သည္ေတြကို ေျပာ ခ်င္တဲ့ သတင္းစကားေတြကို ဒီဇိုင္းေတြ၊ အေရာင္အေသြးေတြနဲ႕ ကုမၸဏီရဲ႕ပရိုမိုးရွင္း လက္ေဆာင္ပစၥည္း ေတြမွာ ေရာင္ျပန္ဟပ္ထည့္သြင္းေပးတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ိဳးကို ေပးတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ကိုေက်ာ္ထက္နိုင္က ရွင္း ျပပါတယ္။

ကုမၸဏီေတြက က်ေနာ္တို႔ကို ကတ္တေလာက္ျပ၊ ေဈးေျပာဆိုၿပီး ဒီလက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြကို မအပ္ေစ ခ်င္ ဘူး၊ အဲဒီလိုမ်ိဳး ေဘာင္ခတ္မထားခ်င္ဘူး၊ ကုမၺဏီတခုက ဒီလိုမ်ိဳးလုပ္ရင္ ကိုယ္က မတူေအာင္ ဘယ္လို ဒီ ဇိုင္း လုပ္မလဲ၊ အဲဒီလိုမ်ိဳး လုပ္ခိုင္းေစခ်င္တယ္ လို႔ ကိုေက်ာ္ထက္နိုင္က ေျပာပါတယ္။

Lodggy ရဲ႕တည္ေထာင္သူ ကိုေအာင္သန္းတိုး ရင္ဆိုင္ရတဲ့ အခက္အခဲေတြကေတာ့ ကြၽမ္းက်င္လုပ္သား ရွာေဖြရတာနဲ႕ ေငြေၾကးအရင္းအႏွီး ရွာေဖြရတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“နိုင္ငံဟာ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပိတ္ဆို႔အေမွာင္ခ်ခံခဲ့ရေတာ့ လူသားအရင္းအျမစ္ေတြ သိပ္ကို ရွားပါးကုန္ ပါတယ္။ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္အတြက္ အသင့္ေတာ္ဆုံး developer ရွာရတာက ေခါင္းအကိုက္ဆုံး အလုပ္တခုပါပဲ” လို႔ ကိုေအာင္သန္းတိုးက ဆိုပါတယ္။

ဘဏ္ေတြက ေခ်းေငြကို အာမခံ (အေပါင္) မရွိဘဲ မေပးတာကလည္း သူ႕အတြက္ ႀကီးမားတဲ့ ေနာက္ထပ္ ျပ ႆနာတခုလို႔ ေျပာပါတယ္။

ေရရွည္ရပ္တည္ေရး

လူငယ္စြန႔္ဦးတီထြင္သူ အမ်ားအျပားဟာ လုပ္ငန္းေတြ စတည္ေထာင္လာၾကေပမယ့္ အနည္းငယ္ကပဲ ေရ ရွည္ရပ္တည္နိုင္ၾကပါတယ္။ MYEA ကေတာ့ အစိုးရဘက္က တိက်တဲ့ မူဝါဒ ဒါမွမဟုတ္ ဥပေဒတခု ခ်မွတ္ ေပးၿပီး စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းေတြကို ေျမေတာင္ျမႇောက္ေပးသင့္တယ္လို႔ တိုက္တြန္းထားပါတယ္။

လုပ္ငန္းအခ်င္းခ်င္း ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈေတြမွာ က်င့္ဝတ္ေစာင့္ထိန္းဖို႔၊ လူငယ္ေတြရဲ႕လုပ္ကိုင္နိုင္စြမ္း အ ေပၚ လူႀကီးေတြက ယုံၾကည္ေပးဖို႔နဲ႕ ေဖာက္သည္ေတြအေပၚ စိတ္ေကာင္းေစတနာထားဖို႔ေတြက လူငယ္ေတြ ဦးေဆာင္တဲ့ စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းတခု ေရရွည္ရပ္တည္ရာမွာ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္တယ္လို႔ Mamper အဖြဲ႕သား ေတြက ရွင္းျပပါတယ္။

“ကိုယ္က ေဖာက္သည္ေနရာက ဝင္စားသုံးေပးဖို႔ လိုတယ္၊ ငါသာဆိုရင္ ဘယ္လိုမ်ိဳးလိုခ်င္မလဲဆိုတဲ့ ေစတ နာက အရမ္းအေရးႀကီးတယ္၊ ငါသာဆို ဒါကို ဝယ္မလား၊ ယူမလားေပါ့” ဟု ကိုေက်ာ္ထက္နိုင္က ေျပာ သည္။

“ေစတနာက က်န္တဲ့ပစၥည္းေတြ ေဈးေတြစတဲ့ ဆြဲေဆာင္မႈေတြထက္ ပိုၿပီး ထိေရာက္တယ္” ဟု ကိုျပည္စိုး သိမ္းက ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔အတြက္ကေတာ့ ဟိုတယ္ပိုင္ရွင္ေတြနဲ႕ ခရီးသည္ေဖာက္သည္ေတြရဲ႕ အႀကံေပးမႈက အေရးႀကီး ပါတယ္၊ သူတို႔ အႀကံေပးတာေတြကို က်ေနာ့္ရဲ႕ဝက္ဘ္ဆိုက္ အဆင့္ျမႇင့္တဲ့အခါတိုင္း ထည့္သြင္းစဥ္းစား ေပးရပါတယ္” လို႔ ကိုေအာင္သန္းတိုးက ဆိုပါတယ္။

အိပ္ငိုက္ေနတဲ့ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း

James Hookway

ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း သို႔မဟုတ္ အမ်ားသိၾကသည့္ YSX (Yangon Stock Exchange) တြင္ တေန႕တာ အေရာင္း အဝယ္က်ဆင္းမႈကို မွတ္တမ္းတင္ရန္ ေကဘယ္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားရိုက္ကူးေရးအဖြဲ႕တဖြဲ႕ ေန႕စဥ္ေရာက္ရွိလာသည္။ ၎၏အစီရင္ခံစာမွာ ထုံးစံအတိုင္း တိုေတာင္းလွသည္။

ျမန္မာစေတာ့ေဈးႏႈန္းအၫႊန္းကိန္း MYANPIX သည္ ၂ ရက္ဆက္တိုက္ အေျပာင္းအလဲမရွိဘဲ စုစုေပါင္းေရာင္းဝယ္မႈ ပမာဏ ေဒၚလာ ၄၇၀၀၀ မျပည့္ဘဲ ၆၂၇. ၄၂ မွတ္ျဖင့္ ေဈးပိတ္သြားသည္။ စာရင္းဝင္ကုမၸဏီတခုျဖစ္ေသာ ျမန္မာနိုင္ငံသားမ်ားဘဏ္ Myanmar Citizens Bank ၏ ရွယ္ယာမ်ားမွာ လုံးဝအေရာင္းအဝယ္မရွိေပ။ စတုတၱေျမာက္ကုမၸဏီမွာ မၾကာခင္ကမွ စာရင္းဝင္လာျခင္း ျဖစ္သည္။

စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းမွ ဘေလာက္တခုအကြာအေဝးရွိ သူ၏႐ုံးခန္းအတြင္းမွ မာတင္ဇန္၏ဖုန္းသံ ျမည္လာသည္။ အမွာစာ တင္သြင္းေသာ ေဖာက္သည္ျဖစ္မည္ထင္ၿပီး သူအနည္းငယ္ စိတ္လႈပ္ရွားသြားသည္။

ခဏအၾကာတြင္မူ သူ၏ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား က်ဆင္းသြားသည္။ “သူက စေတာ့ေဈးကြက္ထဲက ေငြေတြျပန္ထုတ္ၿပီး ကားေဟာင္းေဈးကြက္မွာ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံရင္ ေကာင္းမလားလို႔သိခ်င္ေနတာ” ဟု မစၥတာဇန္က ေျပာသည္။

အေမရိကန္စေတာ့ေဈးကြက္မွာမူ ေဒါင္းဂ်ဳံးအၫႊန္းကိန္း Dow Jones Industrial Average ၂၀၀၀၀ မွတ္နား ကပ္လာၿပီး ရွယ္ယာမ်ားကို ထုတ္ေရာင္းေနၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ေဒၚလာေဈးတက္ၿပီး ေငြကစားသူမ်ားကို ေငြေၾကးေမွာင္ခို ေဈးကြက္က စြဲေဆာင္ထားသျဖင့္ ကမာၻ႔အေသးငယ္ဆုံး စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းမ်ားျဖစ္ေသာ လာအို၊ ကေမာၻဒီးယားႏွင့္ ျမန္မာတို႔တြင္ အေရာင္းအဝယ္ ရပ္တန႔္ေနသည္။

နယူးေယာက္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းမွာမူ အေရာင္းအဝယ္အျဖစ္ဆုံးေန႕မ်ားတြင္ ေဒၚလာဘီလီယံ ၁၀၀ ခန႔္ အထိ ကိုင္တြယ္ရေသာေၾကာင့္ ကုန္သည္မ်ားမွာ espresso ေကာ္ဖီျပင္းေသာက္ၿပီး အားယူၾကရေသာ္လည္း ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း၏ စီက်ဴရတီ ကုမၸဏီမ်ား၏႐ုံးခန္းမ်ားမွ ေဖာင္တိန္အခ်ိဳ႕ ကလစ္အခ်ိဳ႕မွလြဲၿပီး အႀကီးအက်ယ္ လူသူကင္းမဲ့ေနသည္။ ျမန္မာစေတာ့ေဈးကြက္မွာ မတ္လက စတင္ကုန္သြယ္ခ်ိန္မွစၿပီး ၄၄ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းေနသည္။

မစၥတာဇန္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ထုံးစံ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းျဖစ္ေသာ အျဖဴေရာင္ လည္ကတုံးရွပ္ႏွင့္ လုံခ်ည္ကို ဝတ္ကာ သူ၏ေန႕မ်ားကို လက္ဖက္ရည္ဆိုင္တြင္ အတင္းအဖ်င္းေျပာရင္း သို႔မဟုတ္ ႐ုံးခန္းသို႔ လာေရာက္လည္ပတ္ေသာ ေဖာက္သည္မ်ားႏွင့္ ေထြရာေလးပါးေျပာရင္း အခ်ိန္ျဖဳန္းသည္။ က်န္အခ်ိန္မ်ားတြင္မူ အသက္ ၄၃ ႏွစ္အ႐ြယ္ မစၥတာဇန္သည္ ေဖာက္သည္သစ္ရွာရန္ ဖုန္းေလွ်ာက္ဆက္သည္ သို႔မဟုတ္ လူထုကို စေတာ့ ေဈးကြက္အေၾကာင္း ပညာေပးရန္ သူ တည္ ေထာင္ထား ေသာေဖ့ဘြတ္စာမ်က္ႏွာတြင္ အလုပ္လုပ္သည္။

“တခါတခါ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ဘယ္လိုလည္ပတ္တယ္ဆိုတာကို ရွင္းျပတဲ့ဗီဒီယိုေတြ က်ေနာ္တင္တယ္။ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူ ေတြအေနနဲ႕ ကုမၸဏီေတြကို ဘယ္လိုေလ့လာရမယ္ဆိုတာ ရွင္းျပတာေတြ တင္တယ္။ တခါတခါ ေဆာင္းပါးေတြေရးတယ္။ ျပည္သူေတြ စတင္ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံၿပီး ဘာပဲလိုလို အဆင္သင့္ျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားတာ သက္သက္ပါပဲ” ဟု သူ ရွင္းျပသည္။

စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းကလည္း မည္သူမဆို ၾကည့္ရႈေလ့လာရန္ စာၾကည့္တိုက္ငယ္တခု ဖြင့္လွစ္ထားသည္။ စာအုပ္မ်ားတြင္ ဝါရင္ဘူးဖက္ အတၳဳပၸတၱိ၊ စေတာ့ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံျခင္းႏွင့္ ကုန္သြယ္ျခင္း စတင္လုပ္ကိုင္ျခင္းႏွင့္ မေျပာေကာင္းေျပာေကာင္း James Rickards ၏ ေငြေၾကး၏ဈာပန၊ ေရာက္လာေတာ့မည့္ နိုင္ငံတကာေငြေၾကးစနစ္ၿပိဳကြဲပ်က္စီးျခင္း “The Death of Money: The Coming Collapse of the International Monetary System အထိ ပါသည္။ လာေရာက္လွန္ေလွာသူ မည္သူ႕ကိုမွ် မေတြ႕ရေပ။

ထိုသို႔ ျဖစ္ရျခင္းမွာ ျမန္မာနိုင္ငံသားမ်ားကုန္သြယ္မႈ မႀကိဳက္ေသာေၾကာင့္ မဟုတ္ေပ။

ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း၏ ေနာက္ဘက္နားရွိ သံဆူးႀကိဳးမ်ားႏွင္ တိုရိုတာဆီဒင္ကားစုတ္တစီးအနားတြင္ လူ ၁၅၀ ခန႔္သည္ ေဒၚလာေမွာင္ခိုေဈးကို ေရးမွတ္ေနၾကရင္း ဖုန္းမ်ားျဖင့္ ေအာ္ဟစ္စကားေျပာေနၾကသည္။

မၾကာေသးမီက ျမန္မာက်ပ္ေငြ စံခ်ိန္တင္ ေဈးက်ဆင္းၿပီး ယခင္ႏွစ္လယ္ကထက္ ၁၆ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းကာ တေဒၚလာလွ်င္ ၁၃၈၀ က်ပ္နီးပါးရွိလာေသာအခါ ေမွာင္ခိုေငြေဈးကြက္မွာ လြန္စြာအလုပ္ျဖစ္လာသည္။ အနီးရွိ ေဈးသည္မ်ားကလည္း ေငြကုန္သည္မ်ား အစာေျပေစရန္ သို႔မဟုတ္ နိုးၾကားေနေစရန္ ေျမပဲ သို႔မဟုတ္ စီးကရက္မ်ားကို လွည္းမ်ားျဖင့္ ေရာင္းခ်ေပးၾကသည္။

“က်ပ္ေငြတန္ဖိုးက အရမ္းျမန္ျမန္က်ဆင္းေနေတာ့ ေဈးေကာင္းရဖို႔ ဖိအားက တေန႕ထက္တေန႕ မ်ားမ်ားလာတယ္။ ၁၅၀၀ က်ပ္အထိေတာင္ က်နိဳင္ေသးတယ္လို႔ တခ်ိဳ႕က ထင္ေနၾကတယ္ “ ဟု ကိုဝင္းစိန္ အမည္ရွိ ကုန္သည္တဦးက ဖုန္းကို ရင္ဘတ္နားတြင္ ကိုင္ထားရင္း ေျပာသည္။

အျခား ဆင္းရဲေသာနိုင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ပင္ ျမန္မာသည္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းပိုင္ဆိုင္ျခင္းကို အဆင့္အတန္းတခုႏွင့္ နိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေဟာင္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လြန္ခဲ့ေသာတႏွစ္ေက်ာ္က နိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာၿပီးေနာက္ စီးပြားေရး လမ္းဖြင့္လာျခင္း၏သေကၤတဟု ျမင္သည္။

“ကျနော်တို့ဟာ ခေတ်နောက်ကျတဲ့နိုင်ငံမဟုတ်တောဘူးဆိုတာ ကမ္ဘာကို ကြေညာနိုင်ပါပြီ” ဟု ဘဏ္ဍာရေးဒုတိယဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်ဝင်းက စတော့ဈေးကွက်ဖွင်ပွဲနေ့တွင် ပြောသည်။

ပထမဆုံး စာရင်းဝင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းစု First Myanmar Investment, or FMI တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြရန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အလုအယက် လာရောက်ခဲ့ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆဲလ်ဖုန်းကွန်ရက်များ အနက်တခုကို ကူညီတည် ထောင်ပေးပြီးနောက် ရန်ကုန်ရှိ KBZ Stirling Coleman Securities တွင် ယခင်နှစ်က စတင်ပြီး စတော့ရှယ်ယာပွဲစား ဖြစ် လာသော မစ္စတာဇန်က ပြောပြသည်။

“လူတန္းႀကီးေတြက တံခါးေပါက္ကို ေက်ာ္ၿပီး လမ္းမအထိေရာက္ေနတာ။ သူတို႔ ဘာလုပ္ခ်င္တာလဲဆိုတာ ေမးစရာ ေတာင္မလိုဘူး။ သူတို႔အားလုံးက ဝယ္ခ်င္ေနၾကတာ။ သူတို႔က ဘယ္ေဈးလဲဆိုတာပဲ ေမးၾကတယ္” ဟု မစၥတာဇန္က ေျပာသည္။

သူႏွင့္ သူ၏ KBZSC (KBZ Stirling Coleman Securities)တို႔သည္ နံနက္ ၇ နာရီ သို႔မဟုတ္ ထိုထက္ေစာေစာတြင္ အလုပ္စတင္ရၿပီး ရွယ္ယာသစ္ဝယ္လိုသူမ်ား အားလုံးကို တေန႕လွ်င္ ၁၂ နာရီအထိ မွတ္ပုံတင္ေပးေနရသည္။

စေတာ့ေဈးကြက္ ပထမဆုံးေန႕က FMI ရွယ္ယာေဈးမွာ အဖြင့္ေဈး ၃၁၀၀၀ က်ပ္မွ ၄၁၀၀၀ က်ပ္သို႔ ျမင့္တက္သြားကာ အထိတ္တလန႔္ျဖစ္ေစခဲ့သည္။ ထိုကုမၸဏီကို တည္ေထာင္သူ Serge Pun ကလည္း ေန႕စဥ္ေဈးကြက္ အဖြင့္အပိတ္ အခ်က္ျပတီးခတ္သည့္ ေၾကးေခါင္းေလာင္းႀကီးကို ေပြ႕ပိုက္ကာ ေအာင္ပြဲခံခဲ့သည္။

ဒုတိယေျမာက္စာရင္းဝင္ ကုမၸဏီမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အနီးတြင္ စက္မႈဇုန္ႀကီးတခုကို စီမံသည့္ ျမန္မာသီလဝါအထူးစီးပြားေရးဇုန္ Myanmar Thilawa SEZ Holdings ျဖစ္ၿပီး ရွယ္ယာေဈးမ်ား က်ပ္ ၅၀၀၀၀ မွ က်ပ္ ၇၀၀၀၀ အထိတက္သြားသည္ကို ႀကဳံ ခဲ့ရသည္။

“အဲဒီတုန္းက အရမ္းစိတ္လႈပ္ရွားစရာေကာင္းတာဗ်” ဟု ထိုကုမၸဏီ၏အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာ ဦးထြန္းေမာင္လွိုင္က ေျပာ သည္။ “Wall Street ႐ုပ္ရွင္ထဲက အတိုင္းပဲ။ ခင္ဗ်ားသိတဲ့အတိုင္း ေလာဘက ေကာင္းတယ္ေလ” ဟု သူ ဆက္ေျပာ သည္။

သို႔ေသာ္ သိပ္ၾကာၾကာမခံခဲ့ေပ။ ရွယ္ယာႏွစ္ခုလုံး ေဈးမ်ားျပန္က်ၿပီး FMI က ၃၂၀၀၀ က်ပ္၊ ထိုမွ ၁၄၀၀၀ က်ပ္အထိ ဆက္လက္က်ဆင္းၿပီး ထိုေဈးအတိုင္းသာရွိေတာ့သည္။ တတိယေျမာက္ကုမၸဏီ ျမန္မာနိုင္ငံသားမ်ားဘဏ္မွာ လြန္ခဲ့ေသာ ၾသဂုတ္လစတင္ကုန္သြယ္ခ်ိန္မွစၿပီး ေဈးမလႈပ္သေလာက္ပင္ျဖစ္လာကာ အာ႐ုံစူးစိုက္မႈမွာ အေမရိကန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ဘက္ေရာက္သြားျပန္သည္။ ေသာၾကာေန႕က စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း စတင္ဝင္ေရာက္လာေသာ ပထမပုဂၢလိကဘဏ္မွာ ရွယ္ ယာေဈး ၅၀၀၀ က်ပ္က်ၿပီး ထိုေန႕က ေအာက္ဆုံးကန႔္သတ္ထားေသာေဈး ၃၄၀၀၀ က်ပ္သို႔ေရာက္သြားသည္။

စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းသည္ ျမန္မာအစိုးရ၊ Japan Exchange Group ႏွင့္ Daiwa Institute of Research တို႔၏ ဖက္စပ္ လုပ္ငန္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဆက္လက္ရွင္သန္သင့္သည္။ စေတာ့ေဈးကြက္အတြင္း နိုင္ငံျခားသားမ်ား ပါဝင္ခြင့္ျပဳမည့္ ဥပေဒသစ္ ျဖစ္နိုင္ေျခ အလားအလာကို ေမွ်ာ္လင့္ေနေၾကာင္း ေဈးကြက္မန္ေနဂ်ာ ကိုမင္းသူက ေျပာသည္။

အဖြဲ႕အစည္းလိုက္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူမ်ား ဝင္ေရာက္လာရန္လည္း စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားက ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကသည္။ ထိုသို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနေသာအဖြဲ႕လိုက္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူမ်ားတြင္ အရက္ခ်က္လုပ္ငန္းမ်ား၊ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္အျခား စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားပိုင္ဆိုင္ေသာ ျမန္မာစစ္တပ္ပင္ ပါဝင္သည္။

လတ္တေလာတြင္မူ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းအနီး ေျပာေနၾကေသာစကားမ်ားမွာ ကားေဟာင္းမ်ား ေဈးတက္သြားေစေသာ အစိုးရသစ္၏ ဂ်ပန္ကားေဟာင္းတင္သြင္းမႈ ကန႔္သတ္ေသာစည္းမ်ဥ္းသစ္မ်ားအေပၚ အာ႐ုံစိုက္ေနသည္။

“လူေတြက အေရာင္းအဝယ္လုပ္ဖို႔ ဇာတ္လမ္းေတြကို အၿမဲေမွ်ာ္ေနၾကတာ၊ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ဇာတ္လမ္းက စေတာ့ရွယ္ယာမဟုတ္ေသးဘူး၊ ကားေဟာင္းေတြပဲ ဇာတ္လမ္းျဖစ္ေနတယ္” ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။

(The WallStreet Journal သတင်းစာပါ What Do Traders at Myanmar’s Stock Exchange Do All Day? Nothing. ဆောင်းပါးကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်)

YBS စနစ္သစ္နဲ႕ လႈပ္လႈပ္ရွားရွား ျဖစ္သြားတဲ့ ရန္ကုန္

ခင္ဦးသာ

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေန ျပည္သူေတြ၊ သတင္း မီဒီယာေတြနဲ႕ လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကို ဒီရက္သတၱပတ္ အတြင္းမွာ လႈပ္လႈပ္ ရွားရွား ျဖစ္ေစတဲ့ အရာကေတာ့ YBS (Yangon Bus Service) ဆိုတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္သစ္ပဲ ျဖစ္ ပါတယ္။

YBS ဘတ္စ္ကား လိုင္း စနစ္သစ္ကို ဇန္နဝါရီလ ၁၆ ရက္မွာ စတင္ခဲ့ၿပီး အဲဒီေန႕မွာပဲ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ လမ္းမေတြေပၚက ကား မွတ္တိုင္ေတြမွာ အလုပ္သမားေတြ၊ ကုမၸဏီဝန္ထမ္းေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ မိမိတို႔အလုပ္ရွိရာ၊ သင္တန္း၊ ေက်ာင္းေတြရွိရာကို အေရာက္သြားနိုင္ၾကဖို႔ ဘယ္ယာဥ္လိုင္း နံပါတ္ကို စီးနင္းရမယ္ဆိုတာ မသိၾကဘဲ ျဖစ္ေနခဲ့ၾကတယ္။

ကားမွတ္တိုင္ဆီ ဆိုက္ကပ္လာတဲ့ YBS ဆိုတဲ့ နံပါတ္အသစ္နဲ႕ ကားတစီးကို ေတြ႕ၿပီဆိုတာနဲ႕ ေျပးသြားၾကၿပီး သြားလိုတဲ့ ခရီးကို မေရာက္ဘူးဆိုရင္ မွတ္တိုင္ဆီ ထပ္မံဆိုက္ရပ္လာတဲ့ ကားဆီ ေျပးလာၾက၊ ေမးျမန္းၾက၊ စုၿပဳံတိုးေဝွ႕ တက္ၾကနဲ႕ အေတာ္ႀကီး ႐ုတ္႐ုတ္သဲသဲ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္းအတြင္းမွာ လူဦးေရ ၆ သန္း နီးပါး(၂၀၁၄- ျပည္လုံးကြၽတ္ သန္းေခါင္စာရင္းအရ) ရွိၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္း ေန႕စဥ္သြားလာေနၾကသူ ၂ သန္းေက်ာ္ ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီလူ အမ်ားစုဟာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္းမွာ အရင္က ေျပးဆြဲေပးေနတဲ့ မ.ထ.သ လက္ေအာက္က ယာဥ္လိုင္းေတြကို အသုံးျပဳ သြားလာၾကရသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္း အစိုးရရဲ႕ စီမံကိန္းသစ္ တခုျဖစ္တဲ့ YBS ယာဥ္လိုင္းေတြရဲ႕ ေျပာင္းလဲေျပးဆြဲမယ့္ အစီအစဥ္ကို စတင္ေျပး ဆြဲ မယ့္ ဇန္နဝါရီ ၁၆ ရက္ မတိုင္ခင္ တပတ္ေလာက္ အလိုမွာပဲ ျပည္သူေတြကို ႀကိဳတင္အသိေပးမႈ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

မ.ထ.သ ယာဉ်လိုင်းပေါင်းစုံ စနစ်ကိုလည်း ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရက ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်မှာ ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး YBS ယာဉ် လိုင်းကြောင်း စနစ်သစ်ကို ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်မှာ စတင် အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒါကြောင့်ပဲ YBS ယာဉ်လိုင်းသစ်တွေမှာ ပြေးဆွဲကြတဲ့ ယာဉ်မောင်းနဲ့ ယာဉ်နောက်လိုက် တချို့ဟာ ယာဉ်လမ်းကြောင်း တွေနဲ့ ရင်နှီး ကျွမ်းဝင်ခြင်း မရှိကြဘဲ အဆင်မပြေမှုတွေ ဖြစ်ကုန်ပါတယ်။ ခရီးသည်တွေရဲ့ အကူအညီနဲ့ မှတ်တိုင်တွေမှာ အတက်အဆင်း ပြုလုပ်ခဲ့ရတယ်လို့ ခရီးသွားပြည်သူတွေ က ဆိုကြပါတယ်။

YBS ယာဥ္လိုင္းစနစ္ စတင္ေျပးဆြဲတဲ့ ရက္မွာဆိုရင္ ခရီးသြားျပည္သူေတြဟာ မိမိတို႔ သြားလိုရာခရီး အတြက္ ဘယ္ယာဥ္ လိုင္းကို ဘယ္လိုစီးရမွန္း မသိၾကသူ အမ်ားအျပား ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို အခက္အခဲေတြ ေျပလည္ေစဖို႔အတြက္ ေစတနာ့ ဝန္ထမ္း အမ်ားအျပားကလည္း ကားမွတ္တိုင္ေတြမွာ ကူညီေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ကိုယ့္ အသိစိတ္ဓာတ္နဲ႕ကိုယ္ ပါဝင္ ကူညီ ေပးတဲ့ ျပည္သူေတြလည္း အမ်ားအျပား ရွိခဲ့ပါတယ္။

ခရီးသြားျပည္သူေတြရဲ႕အခက္အခဲေတြကို ကူညီနိုင္ဖို႔ လူမႈအဖြဲ႕စည္းေတြကလည္းပဲ အဖြဲ႕အစည္းပိုင္ ယာဥ္ေတြနဲ႕ အခမဲ့ သယ္ယူပို႔ ေဆာင္ေပးၾကပါတယ္။

ေန႕စဥ္ ခရီးသြားျပည္သူ သန္းခ်ီရွိေနတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႀကီးမွာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္သစ္တခုကို ႐ုတ္တရက္ ေျပာင္းလဲ လိုက္ပါက ခရီးသြားျပည္သူေတြ အခက္အခဲမ်ိဳးစုံနဲ႕ ႀကဳံရနိုင္တယ္လို႔ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူေတြက လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ ႏွာေတြမွာ ေဝဖန္ေရးသားၾကပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရ အဖြဲ႕အေနနဲ႕ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္ႀကီး တခုလုံးကို ႐ုတ္တရက္ အေျပာင္းအလဲ လုပ္လိုက္ တာ ဟာ အာဏာရွင္ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ရပ္နဲ႕ တူေနတယ္လို႔လည္း ေဝဖန္ၾကပါတယ္။

တကယ္လို႔ လအနည္းငယ္ အခ်ိန္ယူၿပီး ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ခဲ့မယ္၊ အသိပညာေတြ ေပးခဲ့မယ္ဆိုရင္ ခရီးသြားျပည္သူေတြအဖို႔ ကေသာင္းကနင္း ျဖစ္လာစရာ မရွိနိုင္ဘူးလို႔ ႀကိဳတင္ေထာက္ျပခဲ့ၾကေပမယ့္ တိုင္းအစိုးရ အဖြဲ႕ကေတာ့ သူတို႔အစီအစဥ္ အတိုင္း မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

ေဖာ္ျပပါ အခက္အခဲေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အစိုးရ တရပ္ကို ဦးေဆာင္သူေတြ အေနနဲ႕ သိရွိနိုင္မယ္လို႔လည္း ယူဆရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ အခုလို ႐ုတ္တရက္ လုပ္လိုက္ရသလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကိုေတာ့ အေသအခ်ာ မသိရွိရပါဘူး။

YBS စနစ္သစ္မွာ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းေတြနဲ႕ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြက ကူညီပံ့ပိုးေပးေနတဲ့ အခမဲ့ယာဥ္ေတြသာ ပါဝင္မႈ မရွိခဲ့ ဘူးဆိုရင္ ခရီးသြားျပည္သူေတြရဲ႕ အေျခအေနဟာ လက္ရွိထက္ အမ်ားႀကီး ခက္ခဲသြားနိုင္ပါတယ္။ ေစတနာရွင္ အဖြဲ႕အ စည္း ေတြရဲ႕ အခမဲ့ယာဥ္စီးေရဟာ ေန႕စဥ္ ရာနဲ႕ခ်ီၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္းက လိုအပ္ခ်က္ ရွိေနတဲ့ေနရာေတြမွာ ျဖည့္စြက္ ေျပး ဆြဲေပးေနပါတယ္။

YBS ရဲ႕စနစ္သစ္မွာ လမ္းေၾကာင္းရွည္တဲ့ ယာဥ္လိုင္းတခုစီ အတြက္ စီးေရ ၁၁၇ စီး၊ လမ္းေၾကာင္းတို ေျပးဆြဲတဲ့ယာဥ္ လိုင္း မွာ စီးေရ ၅၀ ေက်ာ္နဲ႕ ေျပးဆြဲေနပါတယ္။ YBS မွာ လက္ရွိ လိုင္းေပါင္း ၇၀ ေက်ာ္ ေျပးဆြဲေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေျပးဆြဲခ်ိန္ကိုေတာ့ မနက္ ၅ နာရီကေန ည ၉ နာရီအထိ သတ္မွတ္ ထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ယာဥ္လိုင္း ေတြက သတ္မွတ္ခ်ိန္ထက္ ေစာၿပီး ည ၇ နာရီေလာက္ဆို ကားသိမ္းသြားၾကလို႔ ညည့္နက္တဲ့ အထိ အလုပ္လုပ္ကိုင္ၾကရ တဲ့ အေရာင္း စင္တာ ဝန္ထမ္းတခ်ိဳ႕နဲ႕ ကုမၸဏီဝန္ထမ္းေတြ အခက္အခဲ ျဖစ္ၾကရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းကေတာ့ အဆင္မေျပမႈေတြ အတြက္ ခရီးသြားျပည္သူေတြကို ေတာင္းပန္ပါတယ္ လို႔ ဇန္နဝါရီ ၁၇ ရက္က မီဒီယာေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆုံစဥ္မွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပ သယ္ယူပို႔ ေဆာင္ေရး စနစ္သစ္နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး နိုင္ငံရဲ႕အေရးႀကီးတဲ့ အေျပာင္းအလဲတခုကို ျပည္သူေတြ အေနနဲ႕ စိတ္ရွည္ သည္းခံၾကဖို႔နဲ႕ ဒီထက္ အဆင့္ျမင့္မားတဲ့ စနစ္သစ္ဆီ တက္လွမ္းနိုင္ဖို႔၊ ဘယ္သူမွ မနစ္နာဘဲ အားလုံး ပါဝင္နိုင္ေအာင္ ေဆာင္႐ြက္သြားမယ္လို႔လည္း ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း က ဆက္လက္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

အခက္အခဲေတြ ရွိေပမယ့္ YBS ယာဥ္လိုင္းသစ္ ေျပာင္းလဲေျပးဆြဲတဲ့ အစီအစဥ္ကို ခရီးသြားျပည္သူေတြကေတာ့ ႀကိဳဆို လက္ခံၾကပါတယ္။ ၾကပ္ညပ္ႁပြတ္သိပ္ေနတဲ့ ယာဥ္လိုင္းေပၚမွာ ခရီးသြား အခ်င္းခ်င္း ကူညီေပးၾကတာ၊ အသက္ႀကီးတဲ့ သူေတြနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဦးစားေပး စီးနင္းေစတာကို ေတြ႕ျမင္ရပါတယ္။

YBS ယာဥ္လိုင္းေၾကာင္းေတြကို မွန္ကန္စြာ ေ႐ြးခ်ယ္စီးနင္းနိုင္ဖို႔ မွတ္တိုင္ေတြမွာ အကူအညီေပးေနတဲ့ ေစတနာ့ ဝန္ထမ္း ေတြေၾကာင့္လည္းပဲ အလြယ္တကူ သြားလာ နိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ရန္ကုန္ လူထု အေနနဲ႕ကေတာ့ အရင္ မထသ စနစ္ေဟာင္းတုန္းကလည္း ၾကပ္ၾကပ္သပ္သပ္ စီးနင္း သြားလာရတဲ့ အေတြ႕အႀကဳံ ရွိၿပီးသားပါ။

အခမဲ့ယာဥ္ေတြ မရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ အခက္အခဲ မျဖစ္ေပၚေရးအတြက္ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္အသစ္ စီးေရ ၁၀၀ ေက်ာ္ကို ျပည္ပက တင္သြင္းထားၿပီး ျပန္လည္ ျပင္ဆင္မႈေတြ ျပဳလုပ္ေနတာေၾကာင့္ အခုလကုန္ပတ္မွာ ျဖည့္စြက္ေျပးဆြဲနိုင္မယ္လို႔လည္း YBS အဖြဲ႕က ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ေနာက္ထပ္လည္း ေမာ္ေတာ္ယဥ္ အသစ္ေတြ မွာထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

YBS ယာဥ္လိုင္းသစ္မွာ ယာဥ္စီးခကို ခရီးစဥ္ စ/ဆုံး ၂၀၀ က်ပ္သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ ၿမိဳ႕ပတ္ ယာဥ္လိုင္းေတြမွာေတာ့ ယာဥ္စီးခ ၁၀၀ က်ပ္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

ၿမိဳ႕စြန္ေတြမွာေနထိုင္ၿပီး ၿမိဳ႕တြင္းျဖစ္တဲ့ လသာ၊ ေက်ာက္တံတား၊ ပန္းဘဲ တန္းၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ၾကသူေတြ အေနနဲ႕ေတာ့ ဆူးေလအထိ တိုက္ရိုက္ကား မရွိတာေၾကာင့္ တဆင့္ျပန္ စီးရပါတယ္။ ဒါကလည္း ၿမိဳ႕တြင္း ယာဥ္ေၾကာ ပိတ္ဆို႔မႈကို ေျပလည္ေအာင္ စီစဥ္ထားျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

လတ္တေလာမွာေတာ့ အလုံၿမိဳ႕နယ္ သခင္ျမပန္းၿခံမွာပဲ ဂိတ္ဆုံး သတ္မွတ္လိုက္တာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕လယ္ကိုေရာက္ရွိနိုင္ဖို႔ ယာဥ္လိုင္းေတြ အဆင့္ဆင့္ စီးနင္းရတာေၾကာင့္၊ တရက္ကို အသြားအျပန္ ခရီးစရိတ္ က်ပ္ ၁၀၀၀ ေက်ာ္ အထိ ကုန္က်ေန တဲ့ အျပင္ အခ်ိန္လည္း ပိုၾကန႔္ၾကာေစတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

ယာဥ္လိုင္း အဆင့္ဆင့္စီးၿပီး သြားလာရတဲ့ ခရီးသြားေတြထဲမွာ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမ ေတြ၊ အေရာင္းဝန္ထမ္းေတြနဲ႕ သာမန္လက္လုပ္လက္စား အမ်ားအျပား ပါဝင္ေနတာေၾကာင့္ အစိုးရအေနနဲ႕ အဲဒီအခက္အခဲ ကို အျမန္ဆုံးေျဖရွင္းေပးဖို႔လည္း လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြကတဆင့္ ေရးသားေတာင္းဆို ေနၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

YBS ယာဥ္လမ္းေၾကာင္းမွာ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္စီးေရ ထပ္တိုးေပးၿပီး ယာဥ္လိုင္းသစ္ေတြကို အျမန္ဆုံး ထပ္မံတိုးခ်ဲ့ေပးနိုင္ မယ္ဆိုရင္ YBS ရဲ႕ စနစ္ဟာလည္း လအနည္းငယ္မွာ ပုံမွန္အေျခအေနကို ေရာက္ရွိနိုင္မယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

မ.ထ.သ ယာဥ္လိုင္းေတြကို မႏွစ္သက္ခဲ့တဲ့ ခရီးသြားျပည္သူေတြ အေနနဲ႕ YBS ယာဥ္လိုင္းသစ္ရဲ႕ ဝန္ေဆာင္မႈေတြကို အခက္အခဲေတြၾကားကပဲ အေတာ္ႀကီး ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတာကိုလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။

မ.ထ.သ ယာဥ္လိုင္းေတြရဲ႕ ယာဥ္ေမာင္းတခ်ိဳ႕နဲ႕ ယာဥ္ေနာက္လိုက္ တခ်ိဳ႕ဟာ ခရီးသည္ေတြအေပၚ မေခ်မငံ ရိုင္းရိုင္းျပျပ ဆက္ဆံတာ၊ အသက္ ေသဆုံးသည္ အထိ ရိုက္ႏွက္ ရန္လုပ္တာ၊ သက္ႀကီး႐ြယ္အိုေတြကို ရိုင္းစိုင္းစြာ ေျပာဆိုတဲ့အျပင္ ကားေပၚကို တြန္းတင္၊ တြန္းခ် တာေတြေၾကာင့္ မ.ထ.သ ယာဥ္လိုင္းေတြကို ခရီးသည္ေတြက မႏွစ္သက္တာ ၾကာပါၿပီ။

အလားတူပဲ YBS ယာဥ္လိုင္းေၾကာင္း စနစ္သစ္ ေျပးဆြဲတဲ့ တတိယေျမာက္ေန႕မွာပဲ၊ အင္းစိန္ၿမိဳ႕နယ္ ေစာ္ဘြားႀကီးကုန္း – ဆယ္မိုင္ကုန္း မွတ္တိုင္မွာ ခရီးသည္ ဇနီးေမာင္ႏွံကို YBS နံပါတ္ ၆ ယာဥ္လိုင္းက ယာဥ္ေနာက္လိုက္ ၂ ဦးက ထိုးႀကိတ္ တဲ့ ျဖစ္ရပ္တခု ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါေသးတယ္။ အဲဒီယာဥ္ေနာက္လိုက္ ၂ ဦးကိုေတာ့ အေရးယူထားတယ္လို႔ ရန္ကုန္ ရဲတပ္ဖြဲ႕က သတင္း ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

YBS စနစ္သစ္ မစခင္ ၁ ရက္ ၂ ရက္ အလိုမွာပဲ သံလ်င္ဘက္ ေျပးဆြဲတဲ့ ေမတၱာလွိုင္း ယာဥ္လိုင္းက ယာဥ္ေနာက္လိုက္ ေတြ ရိုက္ႏွက္လို႔ တာေမြမွာ ခရီးသည္ တဦး ေသဆုံးခဲ့မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့တာကိုလည္း သတင္းေတြမွာ ေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။

YBS ယာဉ်လိုင်းတွေမှာ အရင် မ.ထ.သ ယာဉ်လိုင်းတွေက ယာဉ်မောင်းနဲ့ ယာဉ်နောက်လိုက်တွေ အများစု ပါဝင် နေပါ တယ်။ ဒါပေမယ့် စနစ်သစ် ပြောင်းလဲလိုက်ချိန်မှာ စည်းကမ်းချိုးဖောက်သူကို ဥပဒေအရ ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူ မယ်ဆိုရင်တော့ အဲဒီလူတွေရဲ့ အပြုအမူတွေလည်းပဲ ပြောင်းလဲလာနိုင်ပါတယ်။ ယာဉ်မောင်းတွေနဲ့ ယာဉ်နောက်လိုက် တွေကိုလည်းပဲ စနစ်တကျ သင်တန်းပေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။

မ.ထ.သ လက်ထက်က ပျက်ယွင်းနေတဲ့ ယာဉ်စည်းကမ်း၊ လမ်းစည်းကမ်း၊ စည်းကမ်းချိုးဖောက်သူ အားလုံးကို YBS ရဲ့ စနစ်သစ်မှာ ဘက်လိုက်မှု မရှိဘဲ ထိထိရောက်ရောက် ကိုင်တွယ်နိုင်မှပဲ ရေရှည်အတွက် အောင်မြင်နိုင်မှာပါ။

YBS စနစ္သစ္ကို ေျပာင္းလဲလိုက္ေပမယ့္ မ.ထ.သ လက္ေအာက္က ဝန္ထမ္းေတြကို တာဝန္က အနားေပးမွာ မဟုတ္ဘဲ အဆင္ေျပမယ့္ ေနရာေတြမွာ ျပန္လည္ခန႔္အပ္ ေပးသြားမယ္လို႔ ရန္ကုန္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းက ေျပာထား ပါတယ္။ မ.ထ.သ ဝန္ထမ္းဦးေရ ၇, ၀၀၀ ဝန္းက်င္ ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ယာဥ္ေမာင္းေတြနဲ႕ ယာဥ္ေနာက္ေတြကို လုပ္အားခေပးတဲ့ စနစ္ကိုလည္း ေသခ်ာစြာ ေဆာင္႐ြက္သင့္တယ္လို႔ ဆိုၾက ပါတယ္။ လက္ရွိ YBS ယာဥ္လိုင္းေတြကို ေမာင္းေနၾကတဲ့သူေတြနဲ႕ ယာဥ္ေနာက္လိုက္ အမ်ားစုဟာ အရင္က ရခဲ့တဲ့ ဝင္ေငြ ထက္ နည္းပါးေနတဲ့ လုပ္အားခကိုပဲ ရရွိၾကတဲ့အတြက္ ေက်နပ္မႈ မရွိၾကဘူးလို႔ ယာဥ္ေမာင္းတခ်ိဳ႕က ေျပာဆို ပါတယ္။

ယာဥ္ပိုင္ရွင္ေတြကလည္းပဲ အလားတူ ေျပာဆိုေနၾကပါတယ္။ ရန္ကုန္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းကေတာ့ ဒီကိစၥ အ ေပၚ အားလုံး ညီတူညီမွ်ျဖစ္ေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေပးသြားမယ္လို႔ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

YBS ယာဥ္လိုင္း စနစ္နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး တိုင္းအစိုးရရဲ႕ စီမံခန႔္ခြဲမႈ အားနည္းခ်က္ကို ေထာက္ျပေဝဖန္ၾကတဲ့သူေတြ ရွိသလို၊ အေျပာင္းအလဲအတြက္ သည္းခံ စီးနင္းၾကဖို႔ လူမႈကြန္ရက္ေတြက တဆင့္ ႏွိုးေဆာ္ေနၾကတာကိုလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။

YBS ယာဥ္လိုင္းေၾကာင္း စနစ္ကို ကူညီေပးေနတဲ့ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းေတြ မရွိေတာ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ ျဖစ္လာနိုင္တဲ့ အဓိက အခက္အခဲေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ဇန္နဝါရီ ၂၀ ရက္မွာ အစည္းအေဝး ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

အစည္းအေဝးမွာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း က အခက္အခဲ ၃ ခု ကို ေျပာဆိုခဲ့ေၾကာင္း တိုင္းလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေနမ်ိဳးေက်ာ္ (ခ) ဦးေနဘုန္းလတ္ က သူရဲ႕လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာက တဆင့္ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါတယ္။

(၁) ျပည္သူလူထုကို မွန္ကန္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြေပးဖို႔၊ လမ္းၫႊန္ေပးဖို႔ လိုေၾကာင္း (ဆိုင္းဘုတ္ေတြကို ပိုမို ရွင္းလင္းလြယ္ကူေအာင္ ျပန္ျပင္မွာ ျဖစ္ၿပီး လက္ကမ္း ေၾကာ္ျငာ အသစ္ေတြကိုလည္း ထပ္မံျဖန႔္ေဝမွာျဖစ္ၿပီး မွတ္တိုင္ ေတြမွာ အလြယ္တကူ ယူလို႔ရေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔)။

(၂) Complaint ေတြကို တာဝန္ယူ၊ တာဝန္ခံ ေျဖရွင္းေပးမယ့္ အဖြဲ႕ကို ဒီထက္ ပိုေကာင္းေအာင္လုပ္ဖို႔ လိုတဲ့အေၾကာင္း

(လက်ရှိ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေက YBS ရဲ့ Call Center တွေမှာ နောက်တပတ် အထိ ထပ်မံကူညီပေးကြဖို့)
အခက်အခဲ ရှိရင် ခေါ်ဆိုနိုင်ဖို့ YBS အရေးပေါ် ဖုန်းနံပါတ်တွေ ဖြစ်တဲ့ ၀၉ ၄၄ ၈၁ ၄၇ ၁၅၃ ၊ ၀၉ ၄၄ ၈၁ ၄၇ ၁၅၄ ၊ ၀၉ ၄၄ ၈၁ ၄၇ ၁၄၉ ၊ ၀၉ ၄၄ ၉၂ ၁၆ ၅၇၂ ၊ ၀၉ ၄၄ ၉၂ ၁၆ ၅၇၈ တို့ရှိကြောင်း။

(၃) ညဘက္ေတြမွာ ကားမရလို႔ အိမ္မျပန္နိုင္သူေတြကို ကူညီေပးဖို႔ ကားေတြ အဆင္သင့္ျပင္ထားဖို႔ လိုေၾကာင္း၊ (ယာဥ္လိုင္းေတြမွာ ကားေတြ ထပ္တိုးလာၿပီျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႕ အစိုးရအဖြဲ႕ အေနနဲ႕လည္း ကားေရာ၊ ဆီေရာ အဆင္သင့္ ျပင္ ထားတဲ့ အေၾကာင္း) ေျပာဆိုခဲ့ေၾကာင္း ဦးေနဘုန္းလတ္က ေရးသားထားပါတယ္။

YBS နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး လက္ရွိမွာ အခက္အခဲေတြ ရွိေနေပမယ့္ YBS ယာဥ္လိုင္း စနစ္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ကို အစိုးရ အဖြဲ႕နဲ႕အတူ ခရီးသြားျပည္သူ တရပ္လုံးကလည္းပဲ အျပဳသေဘာနဲ႕ ပါဝင္ပူးေပါင္းၾကမယ္ဆိုရင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႀကီး ရဲ႕ ယာဥ္ေၾကာေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အခက္အခဲ ျပႆနာ အရပ္ရပ္ကို အျမန္ဆုံး ေျပလည္ေစနိုင္မွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ ရပါတယ္။ ။

လမ္းေပၚ စားေသာက္ဆိုင္ေတြရဲ႕ ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရး (၂)

ေဒါက္တာ စိုးခိုင္

ကမာၻ အရပ္ရပ္မွာ ေရာင္းခ်ေနတဲ့ လမ္းေပၚေဈးတန္းက အစားအစာဆိုင္ေတြ အတြက္ စားသုံးသူေတြကို အႏၲရာယ္ မျဖစ္ပြားေစဖို႔ ကာကြယ္တဲ့ အေနနဲ႕ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ထုတ္ျပန္ အသိေပးထားတာ ရွိပါတယ္။

ေရာဂါဘယ ကူးစက္ပ်ံ့ပြားျခင္း၊ အစာအဆိပ္သင့္မႈ ျဖစ္ပြားျခင္းကစၿပီး အသက္အႏၲရာယ္ ထိခိုက္နိုင္ျခင္း အထိ မျဖစ္ ပြားေစဖို႔ အတြက္ ကမာၻ႔ က်န္းမာေရး အဖြဲ႕(WHO) က လိုက္နာက်င့္သုံးရမယ့္ အေျခခံ အခ်က္ေတြကို အဆင့္လိုက္ တဆင့္ျခင္း အျဖစ္ Basic steps to improve safety of street vendor food ကို တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ အသိေပး ထား ပါတယ္။

ထုတ္ျပန္တဲ့ ပညာရွင္ေတြ အဖြဲ႕ကေတာ့ International Food Safety Authority Network (INFOSAN) ျဖစ္ပါ တယ္။

လမ္းေဘး အစားအစာရဲ႕ က႑ဟာ လြယ္ကူစြာ ရရွိၿပီး ေဈးႏႈန္း သင့္ေလ်ာ္စြာနဲ႕ အမ်ိဳးအစား စုံလင္စြာ ရရွိနိုင္တာ ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ျပေန အေျခခံ လူတန္းစားေတြနဲ႕ အလုပ္ခြင္ကအျပန္ ခ်က္ခ်ိန္မရလိုက္တဲ့ ဝင္ေငြနည္းပါးသူေတြ အတြက္ အလြန္ အေရးပါတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ နည္းပါးတဲ့ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ နိုင္ငံေတြမွာ ပိုၿပီး အေရးပါပါတယ္။ လမ္းေဘး အစားအစာေတြက တဆင့္ ဓာတု ပစၥည္း နဲ႕ ဇီဝ ပိုးမႊားဆိုင္ရာ ကူးစက္မႈ၊ ညစ္ညမ္းမႈဟာ အစားအစာေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးစုံေတြရဲ႕ အရင္းခံ ေတြ ျဖစ္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ညံ့ဖ်င္းတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ၊ သန႔္ရွင္း စင္ၾကယ္မႈ နည္းပါးျခင္း၊ မျပည့္စုံတဲ့ အေျခခံ အေဆာက္အအုံ၊ ေရ၊ စစ္ေဆး ၾကပ္မတ္မႈ၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးမႈနဲ႕အတူ အစားအစာေတြကို စနစ္တက် မကိုင္တြယ္ မစီမံျခင္းေၾကာင့္ လမ္း ေဘး အစားအစာေတြဟာ ေဘးအႏၲရာယ္ ႀကီးမားတဲ့ အစားအစာေတြအျဖစ္ စားသုံးသူေတြကို စိုးရိမ္ပူပန္စိတ္ ျဖစ္ေပၚ ေစပါတယ္။

အဲဒီလို မရွိေစရေအာင္ အစားအစာ ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရး (Food Safety) ဆိုင္ရာ လိုက္နာ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္ေတြကို အသိပညာေပးၿပီး လက္ေတြ႕ လုပ္ေဆာင္မႈ ရွိ မရွိ အစဥ္မျပတ္ စစ္ေဆးၾကပ္မတ္ျခင္း၊ ထိေရာက္စြာ အေရးယူ ေဆာင္႐ြက္ျခင္းနဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ပံ့ပိုးကူညီ လက္တြဲေခၚယူ စည္း႐ုံး သိမ္းသြင္းျခင္း တို႔ဟာ လမ္းေဘး အစားအစာေတြရဲ႕ ေဘးအႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစမႈကတဆင့္ အမ်ားျပည္သူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ေစမႈကို ေလွ်ာ့ခ် ကာကြယ္ နိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေျခခံ လူတန္းစားေတြနဲ႕ ကမာၻလွည့္ ခရီးသည္ေတြ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္စြာ လာေရာက္ စားသုံးတတ္သူ လူတန္းစား ေပါင္းစုံ တို႔အတြက္ ယုံၾကည္စိတ္ခ်စြာနဲ႕ အာဟာရ ျပည့္ဝစြာ က်န္းမာေရးနဲ႕ ညီၫြတ္ၿပီး ေဈးႏႈန္း သက္သာတဲ့ အစား အစာေတြကို စားသုံးနိုင္ေရး အတြက္ သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ စီမံ ျပဳျပင္ ခ်က္ျပဳတ္ၿပီး တည္ခင္း ေရာင္းခ် ေနသူေတြ၊ စားသုံးသူ ျပည္သူေတြက အျပန္အလွန္ ကူညီ လုပ္ေဆာင္သြားၾကဖို႔ WHO နဲ႕ ကုလသမဂၢ စိုက္ပ်ိဳးေရးနဲ႕ စားနပ္ ရိကၡာ အဖြဲ႕(FAO) ဆိုင္ရာ အစားအစာ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြ ျပဌာန္း ထုတ္ျပန္ေရး အဖြဲ႕ (FAO/WHO Codex Alimentarius Commission) က တိုက္တြန္း အႀကံျပဳထားပါတယ္။

လမ္းေဘး အစားအစာေတြမွာ ပါဝင္တဲ့ ပစၥည္းေတြ (Ingredients) ၊ ေရာင္းခ် ျဖန႔္ခ်ိျခင္း (Method of Marketing) ၊ စားသုံးမႈ ပုံစံ အေလ့အက်င့္ (Consumption behavior) တို႔ေၾကာင့္ မတူကြဲျပား ျခားနားမႈေတြ ရွိၾကပါတယ္။

အဲဒီလို ကြဲျပားမႈေၾကာင့္ အေသးစား အိမ္တြင္းမႈ လုပ္ငန္းမွ ထုတ္လုပ္ေသာ အစားအစာမ်ား၊ ေနအိမ္ မီးဖိုေခ်ာင္မွ တပိုင္တနိုင္ ထုတ္လုပ္ရန္ စီမံေသာ အစားအစာမ်ား၊ ေဈးဆိုင္ေပၚမွာပဲ လက္ငင္း ခ်က္ျပဳတ္ ျပင္ဆင္ ေရာင္းခ်ေသာ အစားအစာမ်ား နဲ႕ လမ္းေပၚ တေနရာမွာပဲ ခ်က္ျပဳတ္ စီမံၿပီးမွ ဆိုင္ေတြကို ပို႔ေဆာင္ေပးၿပီး ေရာင္းခ်ေစတဲ့ အစားအစာ မ်ား ဆိုၿပီး ကြဲျပားတဲ့ အစားအစာ အမ်ိဳးအစားေတြ ရွိလာပါတယ္။

WHO က အဲဒီလို စီမံ ခ်က္ျပဳတ္ ေရာင္းခ်တဲ့ အစားအစာေတြဟာ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ ကိုင္တြယ္စီမံ ခ်က္ျပဳတ္နည္းေတြကို အသုံးျပဳဖို႔ Healthy Food Market Initiative ဆိုတဲ့ ေဈးကြက္ အေျခခံ စည္းမ်ဥ္းေတြကို ပညာေပး လႈံ႕ေဆာ္မႈေတြ ျပဳလုပ္လ်က္ ရွိပါတယ္။

ဥပမာ – အစားအစာေတြကို ၇ဝံ C စင္တီဂရိတ္ အထိ ခ်က္ျပဳတ္ ၾကဖို႔၊ အသုံးျပဳတဲ့ အမ်ားသုံး ေရပိုက္က ေရေတြဟာ သန႔္ရွင္းၿပီး ေရာဂါပိုးမႊားေတြနဲ႕ တျခား အညစ္အေၾကးေတြ ကင္းရွင္းေရး သက္ဆိုင္ရာက အစဥ္မျပတ္ စစ္ေဆးဖို႔ နဲ႕ စားၿပီး အစားအစာမ်ား သိမ္းဆည္းျခင္း၊ သြန္ပစ္ျခင္း နဲ႕ ေဆးေၾကာျခင္း အဆင့္ေတြမွာ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္မႈ နဲ႕ ညီၫြတ္စြာ လုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

စကၤာပူ နိုင္ငံမွာ Ministry of Environment and Water Resource (MWER) ဝန္ႀကီးဌာန လက္ေအာက္ရွိ National Environment Agency(NEA) ဌာနရဲ႕ ၫႊန္ၾကားခ်က္နဲ႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းခ်က္ေတြ အတိုင္း ဆိုင္ ခန္း တည္ေဆာက္ ျပင္ဆင္ျခင္း၊ ေရႏွင့္ ဓာတ္ေငြ႕ပိုက္လိုင္း သြယ္တန္းျခင္း၊ အမွိုက္ႏွင့္ အႂကြင္းအက်န္ မ်ား စြန႔္ပစ္ ျခင္း၊ ေဆးေၾကာရာတြင္ အသုံးျပဳမယ့္ ဆပ္ျပာရည္ ဒါမွမဟုတ္ Chemical (ဓာတု ပစၥည္း) ရဲ႕ အရည္အေသြး သတ္မွတ္ခ်က္ နဲ႕ မီးဖိုေခ်ာင္ တည္ေဆာက္မႈ၊ ကုန္ၾကမ္းနဲ႕ ကုန္ေခ်ာ သိုေလွာင္ သိမ္းဆည္းမႈ၊ ခ်က္ျပဳတ္သူေတြ ရဲ႕ တကိုယ္ရည္ သန႔္ရွင္းမႈ နဲ႕ ကူးစက္ေရာဂါ ကင္းစင္မႈ တို႔ကို စားေသာက္ဆိုင္တန္းေတြ Food Court နဲ႕ Hawker Center ေတြက အတိအက် လိုက္နာ လုပ္ေဆာင္ ရပါတယ္။

ဆိုင္ဖြင့္ခြင့္ လိုင္စင္ မေပးခင္ သက္ဆိုင္ရာ ဆိုင္ရွင္ နဲ႕ ဝန္ထမ္းေတြဟာ ဌာနက ဖြင့္လွစ္ သင္ၾကားေပးတဲ့ Food Handeling Method Course အစားအစာေတြကို သန႔္ရွင္းၿပီး က်န္းမာေရးနဲ႕ ညီၫြတ္မႈ ရွိေစဖို႔ ကိုင္တြယ္ စီမံျခင္း သင္တန္း ၃ ပတ္ (၂၁ ရက္) ကို တက္ေရာက္ရၿပီး ေအာင္ျမင္မွ ဆိုင္ဖြင့္ခြင့္ ရပါတယ္။

ဆိုင္ဖြင့္ၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာလည္း သက္ဆိုင္ရာ ဌာန အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ လိုုအပ္သလို ေရွာင္တခင္ စစ္ေဆးျခင္း၊ ပုံမွန္ စစ္ေဆးျခင္းကို ခံယူရပါတယ္။

ထိုင္းနိုင္ငံမွာေတာ့ က်န္းမာေရး ဌာန က လမ္းေဘးေဈးဆိုင္ေတြ အတြက္ လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ ၁၀ ခ်က္ Ten Points Code of Practice for Vendors ကို ၿမိဳ႕ျပ အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းက FAO ရဲ႕ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ျပဌာန္းခ်က္ကို ခ်မွတ္ၿပီး စနစ္တက် တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ စစ္ေဆး လုပ္ကိုင္ပါတယ္။

နိုင္ငံ အမ်ားအျပားမွာလည္း လမ္းေဘး အစားအစာေတြ အတြက္နဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ေရး အတြက္ ဥပေဒ ျပဌာန္းၾကတာ ရွိပါတယ္။ Laws covering food safety and environmental hygiene ေခါင္းစဥ္ ေအာက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

လမ္းေဘးမွာ ေရာင္းခ်တဲ့ အစားအစာေတြထဲမွာ ပမာဏ မ်ားျပားတဲ့ အဆိပ္သင့္ေစတဲ့ အႏၲရာယ္ပစၥည္းေတြ မ်ားစြာ ပါဝင္ ေနတတ္ပါတယ္။

ဥပမာ – ပိုးသတ္ေဆး အႂကြင္းအက်န္၊ သတၱဳ ေလး(Heavy metals) လို႔ ေခၚတဲ့ ကက္ဒ္မီယံ (Cadmium) ၊ အာဆင္း နစ္ ၊ မာက်ဴရီ၊ ခဲဓာတ္၊ အလူမီနီယံေတြ ပါဝင္တတ္ပါတယ္။ ဘက္တီးရီးယား၊ သန္ေကာင္၊ ဗိုင္းရပ္စ္ နဲ႕ အျခား ေရာဂါ ပိုးမႊားေတြမ်ားစြာလည္း ပါဝင္ေနနိုင္ပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ ခြင့္ျပဳမထားတဲ့ ဆိုးေဆးေတြ Textile dyes ၊ အရသာကဲ ေဆးေတြ Food additives နဲ႕ တရားမဝင္ တာရွည္ခံ ေဆးေတြ Illegal food preservatives လည္း ပါဝင္ေနတတ္ပါတယ္။

လမ္းေပၚမွာ ေမာင္းႏွင္သြားလာေနတဲ့ ကားေတြ၊ လူေတြ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ရွိ ေဆာက္လုပ္ေရးနဲ႕ အေဆာက္အအုံ မြမ္းမံ ျပင္ဆင္ေရးမွ ဖုံမႈန႔္ေတြ၊ သုတ္ေဆး အမႈန႔္ေတြ၊ ေႂကြျပားနဲ႕ ေက်ာက္ျပား အမႈန္ေတြလည္း ကူးစက္တတ္ ပါတယ္။

WHO နဲ႕ FAO အဖြဲ႕ေတြက အဲဒီလို ေဘးအႏၲရာယ္မွ ကင္းရွင္းေစဖို႔ အတြက္ လိုအပ္ခ်က္နဲ႕ စည္းကမ္းခ်က္ေတြကို Codex Alimentarius Commission အစားအစာဆိုင္ရာ စည္းကမ္းနဲ႕ ဥပေဒျပဌာန္းျခင္း အဖြဲ႕ကတဆင့္ Codex 1999 and 2001 ကို အျပည့္အစုံ ျပဌာန္းၿပီး သက္ဆိုင္ရာ နိုင္ငံအသီးသီးက အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြဆီ ျဖန႔္ေဝ အသိ ေပးၿပီး ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းထား ပါတယ္။

လမ္းေဘး ေဈးဆိုင္ ေရာင္းခ်သဴ အမ်ားအစုဟာ ေက်ာင္းေန ပညာသင္ၾကားမႈ နည္းပါးျခင္းနဲ႕ အစားအစာ ေဘး အႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းမႈ Food Safety ဆိုင္ရာ ေလ့က်င့္ ပညာေပးေရး နဲ႕ ေဝးကြာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အထက္ပါ အခ်က္ေတြ ကို ကာကြယ္မႈ နည္းပါးၾကပါတယ္။

လိုအပ္တဲ့ သန႔္ရွင္းတဲ့ ေရ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ေနရာ၊ အစားအစာ ကုန္ၾကမ္း၊ စနစ္တက် အမွိုက္စြန႔္ပစ္ နိုင္မႈနဲ႕ တကိုယ္ရည္ သန႔္ရွင္းမႈ အတြက္လည္း ပံ့ပိုး ကူညီေပးမႈတို႔ကို အလုံအေလာက္ ရတတ္ေလ့ မရွိတတ္ၾကပါဘူး။ တပိုင္တနိုင္ ေလာက္ပဲ သိသလို၊ ျဖစ္သလို အေျခအေန ေပးသေလာက္ လုပ္ကိုင္ ေရာင္းခ်ေနၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

သုေတသန ျပဳလုပ္ ေလ့လာခ်က္ေတြ အရ အစားအစာနဲ႕ ဆက္စပ္ ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ေရာဂါေဝဒနာ အမ်ားစုဟာ အစားအစာ ေတြကို စနစ္တက် မွန္ကန္သင့္ေလ်ာ္စြာ ကိုင္တြယ္ျခင္း နည္းစနစ္ Proper food handeling ကို သိထား လိုက္နာျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ နိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ လမ္းေဘး အစားအစာ ေဈးဆိုင္တန္း လုပ္ကိုင္သူေတြကို သင့္ေလ်ာ္တဲ့ ေလ့က်င့္ ပညာေပးျခင္း၊ ပတ္ဝန္းက်င္ နဲ႕ သန႔္ရွင္း စင္ၾကယ္ေရး လိုအပ္ခ်က္ ဖန္တီးေပးျခင္း၊ က်န္းမာေရး ပုံမွန္ စစ္ေဆးနိုင္ဖို႔ အစိုးရက စီစဥ္ ေဆာင္႐ြက္ ေပးျခင္းတို႔ကို ႀကီးမားတဲ့ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုး မျဖစ္ေစတဲ့ ႏႈန္းထားနဲ႕ ကူညီေဆာင္႐ြက္ ေပးသင့္ပါတယ္။

အစားအစာေတြ သန႔္ရွင္းေရး အတြက္ အေျခခံ အခ်က္ ၅ ခ်က္ Five keys of safety food ကို နိုင္ငံေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားမွာ ေအာင္ျမင္စြာ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးၿပီး လက္ေတြ႕ လုပ္ေဆာင္ေအာင္ စိစစ္ ၾကပ္မတ္ ေနၾကတာ ေတြ႕ရ ပါတယ္။

အဲဒီအေျခခံ အခ်က္ေတြကေတာ့ (၁) အရာရာကို သန႔္ရွင္းစြာ ထားဖို႔ Keep clean ။ (၂) လက္ေတြကို အၿမဲ စင္ၾကယ္ စြာ ေဆးေၾကာ သန႔္စင္ဖို႔ Hand hygiene ။ (၃) အသုံးအေဆာင္ ပန္းကန္ ခြက္ေယာက္ေတြ၊ အစားအစာ ကုန္ၾကမ္းနဲ႕ ခ်က္ျပဳတ္ၿပီး အစားအစာေတြကို သီးသန႔္ ခြဲျခားထားရွိဖို႔၊ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္၊ အသားစိမ္း၊ ႏြားနို႔၊ ၾကက္ဥနဲ႕ ျဖည့္စြက္ ပစၥည္းေတြ (ဟင္းခတ္ အေမြးအႀကိဳင္၊ အေရာင္တင္ေဆး၊ သၾကား၊ ဆား၊ င႐ုတ္သီး) ကို ခြဲျခားထားရွိ သိမ္းဆည္း သိုေလွာင္ဖို႔။ (၄) သန႔္ရွင္း စင္ၾကယ္တဲ့ ေရ နဲ႕ အစားအစာ ကုန္ၾကမ္းေတြကိုသာ အသုံးျပဳၾကဖို႔။ (၅) ခ်က္ျပဳတ္ၿပီး အစားအစာ ေတြကို သာမန္ အပူခ်ိန္မွာ အခ်ိန္ ၂ နာရီထက္ၾကာေအာင္ မထားရွိဖို႔၊ လိုအပ္သလို ၅ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ ေအာက္မွာ သိမ္းဆည္း ထားရွိဖို႔၊ ၅ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ နဲ႕ ၆ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ ၾကားမွာ ေရာဂါ ပိုးမြား ေပါက္ပြားမႈကို ေႏွးေကြးေစျခင္း ဒါမွမဟုတ္ လုံးဝ ရပ္စဲ ထားနိုင္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

တျခားအခ်က္ေတြကေတာ့ သန႔္ရွင္းတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္မွာသာ ေရာင္းခ်ဖိဳ႕၊ ေရေျမာင္း ၊ အမွိုက္ပုံ၊ ေဆာက္လုပ္ေရး လမ္း တံတား လုပ္ငန္းခြင္ အနီးမွာ မေရာင္းၾကဖို႔ နဲ႕ ေရာင္းခ် ခ်က္ျပဳတ္သူေတြရဲ႕ တကိုယ္ရည္ သန႔္ရွင္း စင္ၾကယ္ ကူးစက္ ေရာဂါ ကင္းရွင္းမႈကို အၿမဲ ဂ႐ုစိုက္ၾကဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို နိုင္ငံတနိုင္ငံရဲ႕ အဓိက လူတန္းစားေတြ ျဖစ္တဲ့ အေျခခံ လူတန္းစားေတြ၊ ကမာၻလွည့္ ခရီးသည္ေတြ၊ ႐ုံးသူ ႐ုံးသား၊ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြ၊ စက္႐ုံ အလုပ္သမားေတြ အားထား စားသုံးရာ လမ္းေပၚ အစားအစာေတြ Street Food ရဲ႕ ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရး၊ အာဟာရဓာတ္ ႂကြယ္ဝေရးနဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႕ ညီၫြတ္ေရးကို ဝိုင္းဝန္း လုပ္ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ။

ေဒါက္တာ စိုးခိုင္သည္ အစားအစာ ေဘးကင္းလုံၿခဳံေရး(Food Safety) ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အႀကံေပး လုပ္ကိုင္ေနသူ (Food Safety Consultant and Management) တဦး ျဖစ္ပါသည္။

ရန္ကုန္က ေက်ာမြဲဆင္းရဲသားေတြကို အျမန္ ကူညီဖို႔ လိုၿပီ

Sandy Barron

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေျမာက္ဘက္ရွိ အခန္းတခုတည္းသာရွိေသာ တဲအိမ္တခုတြင္ အသက္အ႐ြယ္ အလယ္အလတ္ အမ်ိဳးသမီးတဦးတြင္ ေငြႏွင့္ဆန္မရွိဘဲ ကေလးမ်ားကလည္း ဆာေလာင္ေၾကာင္း ပူဆာေနသည္။ ထိုသို႔ေသာ ညေနခင္းမ်ားအတြက္ သူမမွာ နည္းလမ္းတခုသာ ရွိသည္။

“က်မကေတာ့ သူတို႔ကို ေရပိုေသာက္ဖို႔ ေျပာၿပီး အိပ္ခိုင္းထားတယ္၊ က်မေယာကၤ်ားျပန္လာလို႔ ေငြပါလာရင္ က်မတို႔ ထမင္းစားၾကတယ္” ဟု မိခင္ျဖစ္သူ ေဒၚလြင္ေအးက ေျပာသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏အႀကီးဆုံးၿမိဳ႕သည္ ဘဝကို သင့္တင့္႐ုံမွ်ျဖင့္ ေနၾကရသူအမ်ားအျပား၏ ေနထိုင္ရာေနရာ ျဖစ္ေနသည္မွာ အံ့ၾသစရာေတာ့ မဟုတ္ေပ။

သို႔ေသာ္ အလုပ္သမားမိသားစုမ်ား ေန႕တိုင္းနီးပါး ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည့္ အခက္အခဲမ်ားမွာ အစိုးရႏွင့္ မူဝါဒခ်မွတ္သူမ်ား အေနျဖင့္ ေျဖရွင္းရေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပသေနသည္ဟု မၾကာေသးမီက ထုတ္ျပန္ေသာ အစီရင္ခံစာတေစာင္အရ သိရသည္။

ရန္ကုန္တြင္ လြန္စြာ နိမ့္က်ေသာဝင္ေငြျဖင့္ ေနထိုင္ရေသာဘဝမွာ ေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းမ်ား၊ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားႏွင့္ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားႏွင့္ ပုံမွန္တိုက္ပြဲဝင္ေနရျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု ထိုအစီရင္ခံစာက ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

ေျမာက္ဥကၠလာပၿမိဳ႕နယ္မွ တဲငယ္တခုတြင္ ေနထိုင္ၾကေသာ မိသားစုအတြက္ သံဘူးခြံမ်ားသည္ သင့္တင့္႐ုံမွ်ေသာ ဘ၀ ကိုေပးသည္။

Save the Children ႏွင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေတာ္စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီတို႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ေကာက္ယူခဲ့သည့္ အေႂကြးမ်ားေပၚမွဘဝမ်ား၊ ရန္ကုန္တြင္ အလြန္အမင္း ဆင္းရဲႏြမ္းပါးျခင္း – Lives on Loan, Extreme Poverty in Yangon အမည္ရွိစစ္တမ္းတြင္ သုေတသီမ်ားသည္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕နယ္ ၃ ခုမွ အဆင္းရဲဆုံးေသာအလႊာအခ်ိဳ႕မွ မိသားစု ၃၀၀ မွ် မိသားစုဝင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခဲ့သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ၂၅ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆုံးက်င္းပသည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီတြင္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခဲ့သည့္ ေဈးသည္မ်ား၊ အစားအစာေရာင္းခ်သဴမ်ား၊ က်ပန္းလုပ္သားမ်ား၊ ဆိုက္ကားဆရာမ်ားႏွင့္ စက္႐ုံလုပ္သားမ်ားသည္ စီးပြားေရးၿမိဳ႕ေတာ္ သို႔သြားေရာက္ရန္ အႀကီးအက်ယ္ အားထုတ္ၾကရသည္။

ေဒၚတင္တင္လြင္သည္ ဘတ္စ္ကား ၃ ဆင့္ေဝးေသာေနရာတခုတြင္ ထမင္းေရာင္းရန္ မ်ားေသာအားျဖင့္ နံနက္ ၂ နာရီတြင္ အိပ္ရာမွ ထရၿပီး ထိုမွဝင္ေငြ တေန႕ ၃၀၀၀ က်ပ္ရရွိသည္။

ယခင္က ျမန္မာသံစုံတီးဝိုင္းမွ ဂီတသမား ကိုမင္းဇင္သည္ သူ၏ႀကီးမားလာေသာ မိသားစုကို ပံ့ပိုးရန္ႏွင့္ အေႂကြးမ်ားေပး ဆပ္ရန္အတြက္ ပုံမွန္ဝင္ေငြရလိမ့္မည္ဟူေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ျဖင့္ ရန္ကင္းၿမိဳ႕နယ္ရွိ လမ္းမ်ားေပၚတြင္ တေန႕ဝင္ေငြ ၅၀၀၀ က်ပ္မွ်ႏွင့္ အသုပ္ေရာင္းရန္ သူ၏ဂီတဘဝကို စြန႔္လႊတ္လိုက္ရသည္။

ေျမာက္ဥကၠလာပၿမိဳ႕နယ္မွ တဲငယ္တခု၏ေလွခါးထစ္မ်ားေပၚတြင္ နာမက်န္းေသာအဖြားအိုသည္ လူ ၄ ဦးရွိသည့္ သူမ၏ မိသားစု ဘူးခြံပုလင္းခြံ စီးပြားေရးကို ကူညီရန္ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာဘီယာဘူးခြံမ်ားကို အပတ္စဥ္ ေဆးေၾကာကာ စုပုံထား ရသည္။ သို႔ေသာ္ သူမ၏အားထုတ္မႈအတြက္ အက်ိဳးမခံစားရဟု အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပသည္။

ရန္ကုန္မွ တဲအိမ္အမ်ားအျပားသည္ အေရးေပၚအေျခအေနအတြက္ လူသားခ်င္းစာနာမႈအဖြဲ႕မ်ားက ခ်မွတ္ထားသည့္ အနိမ့္ဆုံးစံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ပင္ ကိုက္ညီျခင္းမရွိေပ။

သစ္၊ ဝါး၊ ပလတ္စတစ္၊ သံျပားတို႔ႏွင့္ ေပါင္းစပ္တည္ေဆာက္ထားေသာ တဲအိမ္မ်ားတြင္ မိသားစုမ်ားသည္ လူတဦးလွ်င္ တေန႕တေထာင္က်ပ္မွ်ႏွင့္ ရွင္သန္ရန္ ႀကိဳးစားေနၾကရၿပီး ကမာၻ႔ဘဏ္၏အလြန္အကြၽံ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈႏႈန္း တေန႕ ၁.၉၀ ေဒၚ လာေအာက္မ်ားစြာ နိမ့္က်ေနသည္။

မိသားစုမ်ား၏ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနီးပါးမွာ လူတဦးတေန႕လွ်င္ အစားအစာအတြက္ ၇၅၀ က်ပ္မွ်သာ သုံးၾကရသည္ဟု ေျမာက္ဥကၠလာပ၊ ေ႐ႊျပည္သာႏွင့္ ဆိပ္ႀကီးခေနာင္တိုၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ ဆင္းရဲေသာရပ္ကြက္မ်ားမွ ေတြ႕ရွိခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပသည္။

မိသားစုအနည္းငယ္မွာ ရွင္သန္ရန္ အစားအစာအတြက္ ရပ္ကြက္ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းမ်ားကို မွီခိုေနၾကရသည္။ အျခားမိသားစု အမ်ားစုမွာ ၎တို႔ခြဲေဝစားသုံးရေသာ အစားအစာပမာဏႏွင့္ အရည္အေသြးကို ေလွ်ာ့ခ်ေနၾကရသည္။

အနည္းငယ္မွ်ေသာ ဝင္ေငြျဖင့္ အစားအစာ၊ အိမ္လခ၊ သြားလာစရိတ္ႏွင့္ ကေလးေက်ာင္းစရိတ္ကဲ့သို႔ေသာ အျခားကုန္က် စရိတ္မ်ားကို ေပးရန္ မျဖစ္နိုင္ေသာေၾကာင့္ မိသားစုအမ်ားစုမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ေငြေခ်းသူမ်ားႏွင့္ အေပါင္ဆိုင္မ်ားထံသို႔ တလွည့္စီ ေျပးေနၾကရသည္။

ေငြေခ်းသူမ်ားက ထုံးစံအားျဖင့္ ကာလတိုအတြက္ အတိုးႏႈန္းကို ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းပတ္ဝန္းက်င္ယူၾကေသာေၾကာင့္ အေႂကြးမွာ အလ်င္အျမန္ တိုးပြားေနကာ အေႂကြးပိသည့္အေနအထားအထိ ေရာက္ေနသည္။

ကေလး ၃ ဦးကို တေယာက္တည္းတာဝန္ယူေနရေသာ မိခင္၊ အႀကီးအက်ယ္ အေႂကြးပိေနေသာ က်ပန္းအလုပ္သမ မေအးေအးေမက မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ထီေပါက္သည့္ေငြ ၈၀၀၀ က်ပ္ကို မည္သို႔သုံးခဲ့သည္ကို ျပန္ေျပာျပသည္။

ပထမဆုံး ၃၀၀၀ က်ပ္ကို ကုန္စုံဆိုင္သို႔အေႂကြးဆပ္ရၿပီး ေနာက္ ၂၀၀၀ က်ပ္ကို အျခားေငြတိုးေခ်းစားသူသို႔ဆပ္ရသည္။ အိမ္သုံးပစၥည္း ၂ ခုျပန္ရရန္အေပါင္ဆိုင္ႏွစ္ခုကို ၈၀၀ က်ပ္စီေပးရၿပီး ၅၀၀ က်ပ္ကိးဘုရားပန္းႏွင့္ အခ်ိဳရည္ဝယ္ရန္ ခ်န္ ထားရသည္။ က်န္ ၁၄၀၀ က်ပ္မွာ မိသားစု၏ ထိုေန႕အတြက္ စားစရိတ္ျဖစ္သည္။

“က်မက အရမ္းတုန္လႈပ္ၿပီး ေပ်ာ္လည္း ေပ်ာ္တယ္” ဟု မေအးေအးေမက သူမသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ရက္သတၱပတ္မ်ားစြာက အေႂကြးရွင္အမ်ားအျပားကို တခ်က္တည္းႏွင့္ ေက်နပ္ေအာင္ လုပ္ေပးခဲ့ေသာ ရွားရွားပါးပါးေန႕အေၾကာင္း သုေတသီ မ်ားအား ေျပာျပခဲ့သည္။

“လူေတြက သူတို႔မွာ အေႂကြး ဘယ္ေလာက္တင္ေနၿပီလဲဆိုတာ စဥ္းစားရမွာ ေၾကာက္ၾကတယ္။ အေႂကြးလာေတာင္းတဲ့သူ လာမွာကို ေၾကာက္ေၾကာက္နဲ႕ ေစာင့္ေနၾကရတာ” ဟု ထိုအစီရင္ခံစာကို ျပဳစုသူ ၿမိဳ႕ျပဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ ကြၽမ္းက်င္သူ Mike Slingsby က ေျပာသည္။

နည္းပါးလွေသာ ဝင္ေငြေၾကာင့္ ဘဝမွာ ဆက္တိုက္ဆိုသလို အက်ပ္အတည္းမ်ားကို စီမံခန႔္ခြဲေနရၿပီး “လူေတြအတြက္ တရက္စာထက္ ပိုၿပီး စဥ္းစားဖို႔ေတာင္ ခက္ခဲေနၿပီ” ဟု သူ ဆက္ေျပာသည္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕စြန္မွ ျပဳျပင္ထားျခင္းမရွိေသာ ေရကန္မ်ားသည္ မၾကာခဏဆိုသလို အခ်ိဳ႕ရပ္ကြက္မ်ားအတြက္ တခုတည္း ေသာ ေသာက္သုံးေရရင္းျမစ္ျဖစ္သည္။ ကေလူငယ္မ်ားသည္ ေရခပ္ျခင္းျဖင့္ မိသားစုအတြက္ ဝင္ေငြရနိုင္သည္။

ေငြ၏ဖိအားေပးခံရေသာေၾကာင့္ မိသားစုမ်ားသည္ ၎တို႔၏ကေလးမ်ားကို ေက်ာင္းၾကာၾကာမထားနိုင္ၾကေပ။ ၁၁ ႏွစ္ခန႔္ အထိငယ္ေသာ ကေလးမ်ားသည္ ညီငယ္ညီမငယ္မ်ားကို ေစာင့္ေရွာက္ရန္အိမ္တြင္ ေနၾကရသကဲ့သို႔ ေရခပ္ျခင္း၊ ထင္းေခြျခင္းစသည့္ က်ပန္းအလုပ္မ်ားမွ ေငြအနည္းငယ္ရရန္ လုပ္ကိုင္ၾကရသည္ဟု စစ္တမ္းက ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

က်န္သူမ်ားမွာ စက္႐ုံငယ္မ်ား၊ က်ပန္းအလုပ္မ်ား လုပ္ရင္း မိသားစုအတြက္ ဝင္ေငြရွာၾကရသည္။

စိတ္ဖိစီးစရာ ဘဝအေျခအေနမ်ားက အဆင္းရဲဆုံးသူမ်ားသည္ က်န္းမာေရးအေျခအေနဆိုး႐ြားကာ ေဆးကုသမႈ မတတ္နိုင္ဆုံးသူမ်ားျဖစ္နိုင္ေၾကာင္းလည္း ထိုအစီရင္ခံစာက ေထာက္ျပခဲ့သည္။

ႏွလုံးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ တီဘီေရာဂါမ်ားသည္ ဝင္ေငြနည္းသူမ်ားသာ အခ်ိဳးအစားမမွ်တစြာ ခံစားရသည့္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္သည္။

ေရႏွင့္ သန႔္ရွင္းေရးဝန္ေဆာင္မႈ မရွိေသာ က်ဴးေက်ာ္ရပ္ကြက္မ်ားတြင္ လူဦးေရ သိပ္သည္းလာျခင္းသည္ အသက္ရႉလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြားမႈႏွင့္အတူ အလြန္နိမ့္က်ေသာ က်န္းမာေရးအေျခအေနကို ျဖစ္ေစသည္။

လူနာအမ်ားအျပား၏ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားသည္ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈမွစတင္သည္ဟု ၿမိဳ႕ေတာ္ေျမာက္ပိုင္းရွိ ရပ္ကြက္ေဆးခန္းမွ ေဒါက္တာ ရည္ဝင္းဦးက သုေတသီမ်ားအား ေျပာသည္။

ႀကီးမားက်ယ္ျပန႔္လာေသာ ရန္ကုန္သည္ ကိုယ္ပိုင္ကားမ်ား၊ ေဈးဝယ္စင္တာမ်ား၊ ဇိမ္ခံပစၥည္းသုံး လူေနမႈပုံစံမ်ားျဖင့္ ၎ ၏ႂကြယ္ဝခ်မ္းသာမႈကို ျပသလာေသာေၾကာင့္ ထိုၿမိဳ႕ေတာ္သည္ ဆင္းရဲေသာေက်းလက္ေဒသမ်ားမွ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလုပ္သား မ်ားကို ဆြဲေဆာင္ေနဆဲျဖစ္သည္ဟု အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

အမ်ိဳးသားအဆင့္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈတိုက္ဖ်က္ေရးသည္ ေတာေနဆင္းရဲသားမ်ားကို အထူးအေလးထားသည္ဆိုေသာ္လည္း ၿမိဳ႕ျပအေျခအေနကင္းမဲ့မႈ တုန္လႈပ္စရာျမင့္မားလာျခင္းသည္ ထိုမူဝါဒကို ျပန္လည္ခ်ိန္ညွိရန္ လိုေၾကာင္း ျပသေနသည္။

လက္ရွိကိန္းဂဏန္မ်ားကို ေလ့လာမႈအသစ္မ်ားအရ ရန္ကုန္၏ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈႏႈန္းသည္ တနိုင္ငံလုံးအဆင့္ ၃၇.၅ ရာခိုင္ ႏႈန္းေအာက္ အနည္းငယ္သာနိမ့္ေသာ ၃၄ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေနေၾကာင္း အခ်က္အလက္မ်ားက ျပသေနသည္ဟု ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ကမာၻ႔ဘဏ္က ဆိုသည္။

လြန္စြာ ခက္ခဲေသာအေျခအေနတြင္ ေနထိုင္ရသည့္ ၿမိဳ႕ေနဆင္းရဲသားမ်ားသည္ မူဝါဒခ်မွတ္သူမ်ား၏ ပိုမိုအာ႐ုံစိုက္မႈႏွင့္ ထိုက္တန္ၿပီး ျမန္မာနိုင္ငံသို႔ ဝင္ေရာက္လာေသာ ႀကီးမားေသာ အကူအညီမ်ားကိုလည္း ခြဲေဝရသင့္ေၾကာင္း အေႂကြးမ်ား ျဖင့္ေနထိုင္ျခင္း စစ္တမ္း၏ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ ထပ္မံ သက္ေသျပေနသည္။

“အခုျပႆနာရဲ႕အတိုင္းအတာကို ပိုသိလာၿပီဆိုေတာ့၊ အေရးယူေဆာင္႐ြက္ရမယ္။ ၿမိဳ႕ျပဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ ပိုကိုင္တြယ္ဖို႔ အစိုးရနဲ႕ လူမႈအေျချပဳအဖြဲ႕ေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရးအတြက္ ဒီအစီရင္ခံစာက တြန္းအားေပးမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္”ဟု ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေတာ္စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီမွ ေဒါက္တာတိုးေအာင္က ေျပာသည္။

ဤအစီရင္ခံစာသည္ တုန္လႈပ္စရာေကာင္းေသာ္လည္း အခ်ိန္အခါႏွင့္ ကိုက္ညီသည္ဟု Save the Children မွ Katy Webley က ေျပာသည္။

လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာတို႔သည္ ဆိုး႐ြားလွေသာ ဆင္းရဲသားရပ္ကြက္တြင္ ေနထိုင္ေနၾကရသည့္ ဖိလစ္ပိုင္နိုင္ငံ၊ မနီလာကဲ့သို႔ေသာ အျခားအာရွၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားႏွင့္ အလားတူေသာ ကံၾကမၼာကို ေရွာင္ရွားရန္အတြက္ ရင္းႏွီးျမႇုုပ္ႏွံမႈျပဳလုပ္ရန္ အတိမ္းအေစာင္းမခံေသာအမွတ္သို႔ ရန္ကုန္ေရာက္ရွိေနသည္ဟုလည္း သူမက ေျပာသည္။

ေကာင္းမြန္ေသာ ေက်းလက္စီးပြားေရး၊ တည္ၿငိမ္ေသာ နိုင္ငံေရးအေျခအေနတြင္ ပိုမိုေကာင္မြန္မ်ားျပားေသာ ႀကီးထြားေနသည့္ စက္မႈအေျခခံတခုတည္ေဆာက္ျခင္းႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတို႔သည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ႀကီးမားလွေသာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးျခင္း စိန္ေခၚမႈအတြက္ ေရရွည္ေျဖရွင္းခ်က္ျဖစ္နိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ယခုအခ်ိန္တြင္ ရန္ကုန္၏ ဤအေရးအပါဆုံးေသာျပႆနာကို ခ်ိန္႐ြယ္ဟန႔္တားမႈမ်ားျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္ေနေၾကာင္း ထင္ရွားသည္ဟု အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

“အေျခခံက်တဲ့ ေမးခြန္းကေတာ့ ဒီမိသားစုေတြဆီကို ဝင္ေငြ၊ ပုံမွန္ဝင္ေငြ ဘယ္လို ပိုမိုရလာမလဲ။ လက္ရွိေႂကြးႏြံနစ္ေနတာကို ဘယ္လို ေျဖရွင္းမလဲဆိုတာပဲ” ဟု Slingsby က ေျပာသည္။

ကြၽမ္းက်င္မႈမဲ့ အလုပ္သမားမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီေသာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား၊ လူငယ္မ်ားအတြက္ လုပ္ငန္းျပင္ပ အလုပ္သင္အစီအစဥ္မ်ား၊ အုပ္စုလိုက္ ေငြစုေဆာင္းမႈအစီအစဥ္မ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားကို ေက်ာင္းဆက္ထားေစရန္ မိသားစုမ်ားကို အေထာက္အကူျပဳေသာ ခ်ိန္ကိုက္အေသးစားေငြေၾကးလႊဲေျပာင္းမႈမ်ားတို႔သည္ မိသားစုမ်ားကို အလြန္အမင္း ဆင္းရဲ ႏြမ္းပါးမႈမခံစားရေစရန္ အေထာက္အကူျပဳနိုင္သည္ဟုလည္း သူ ဆက္ေျပာသည္။

ကေလးငယ္မ်ားအတြက္ အာဟာရအေထာက္အပံ့သည္ ၎တို႔အတြက္ တသက္တာေကာင္းမြန္ေသာ က်န္းမာေရးႏွင့္ အနာဂတ္အလားအလာျဖစ္ေစသည္ဟု Save the Children အဖြဲ႕က ထိုအစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပသည္။ ထိုအစီရင္ခံစာသည္ ႐ုန္းကန္ေနရေသာ အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားကို အကူအညီျဖစ္ေစနိုင္ေသာ အျခားအစီအစဥ္မ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ေျမာက္ဥကၠလာပမွ သူ၏ေနအိမ္မွာ ႐ႊံ႕အိုင္ဘက္သို႔ ယိမ္းထိုးေနသျဖင့္ အိမ္ကို ဝါးျခမ္းႏွင့္ က်ားကန္ေနစဥ္ သုေတသီတို႔ ႏွင့္ေတြ႕ဆုံခဲ့ေသာ ဆိုက္ကားဆရာ ကိုေအာင္နိုင္ကမူ သူ၏အေျခအေနမ်ားကို ညည္းၫူေနျခင္း မရွိေပ။

၎တို႔ထက္ အနည္းငယ္မွ် အေျခအေနေကာင္းေသာ အသင့္ပ်ဥ္ေထာင္အိမ္မ်ားမွ မိသားစုမ်ားႏွင့္ လမ္းတဖက္တြင္ က်ဴး ေက်ာ္အျဖစ္ေနရေသာ ရပ္ကြက္တြင္ ဘဝသည္ အဆင္ေျပသည္ဟု သူ ေျပာသည္။

“အေႂကြးက လည္ပင္းေရာက္ေနၿပီ”ဟု အားရပါရၿပဳံးၿပီး ေျပာသည္။ သူႏွင့္အတူ အိမ္ကူျပင္ရန္ အလုပ္နားၿပီး အကူအညီေပးေနေသာ သူ၏ဆိုက္ကားဆရာ သူငယ္ခ်င္းကလည္း ထိုအၿပဳံးၾကည့္ၿပီး ၿပဳံးသည္။

“ဒီမွာက လူတိုင္းတေယာက္နဲ႕ တေယာက္ကူညီၾကတာ”ဟု သူ ရွင္းျပသည္။