လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားရာေဒသႏွင့္ အပစ္ရပ္ေဒသမ်ားတြင္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ အမ်ားဆံုးေတြ႕

ဖနိဒါ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ရွိေနဆဲျဖစ္ၿပီး တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာေဒသႏွင့္ အပစ္အခတ္ ရပ္ဆဲထားသည့္ ေဒသမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး မွတ္တမ္းကြန္ယက္ ျမန္မာႏုုိင္ငံ(ND-Burma) ၏ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၉ ရက္ေန႔ထုတ္ အစီအရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

၂၀၁၅ ခုုႏွစ္ ဇန္နဝါရီမွ ဒီဇင္ဘာထိ ၁၂ လၾကာ ျမန္မာႏုုိင္ငံ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုုိင္းေဒသႀကီး ၉ ခုုအတြင္း အခ်က္ အလက္မ်ား ေကာက္ခံခဲ့ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ စုုစုုေပါင္း ၈၄ ခုု မွတ္တမ္းတင္ ႏုုိင္ခဲ့ၿပီး ယင္းခ်ိဳးေဖာက္မႈထဲမွ ၂၆ ခုုသည္ ညႇင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ အျဖစ္မ်ားဆံုုးျဖစ္ေၾကာင္း အစီအရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

“စစ္တပ္နဲ႔ တုုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုုိင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ တုုိက္ပြဲေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဒသခံရြာသားေတြကုုိ ရြာအနီးမွာ ေတြ႔တာဘဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ တုုိက္ပြဲျဖစ္ထားတဲ့ အနီးတဝုုိက္မွာ ေတြ႔တာဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ ရြာသားေတြကုုိ ေတြ႔ရင္ စစ္တပ္က သံသယ ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဖမ္းဆီးတာေတြ ရွိတယ္။ ဒီလူေတြက တုုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ေနလား။ ဒါမွမဟုုတ္ တုုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုုိင္ အဖြဲ႔အစည္းက လူေတြလား အဲဒီလုုိ သံသယ ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဖမ္းတယ္။ ညႇင္းပန္းႏိွပ္စက္ၿပီး ေမးျမန္းတယ္။ အဲဒီလုုိကိစၥက အမ်ားဆံုုးေတြ႔ဆံုုး ေတြ႔ရတယ္”ဟုု လူ႔အခြင့္အေရး မွတ္တမ္းကြန္ယက္ ျမန္မာႏုုိင္ငံ(ND-Burma)မွ ညွိႏႈိင္း ေဆာင္ရြက္ေရးမွဴး ကုိဟန္ႀကီးက ေျပာသည္။

၂၀၁၅ ခုုႏွစ္ ႏုုိဝင္ဘာလက က်င္းပခဲ့ေသာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ သက္ဆုုိင္သည့္ လြတ္လပ္စြာ ထုုတ္ ေဖာ္ခြင့္ႏွင့္ အဖြဲ႔အစည္း အသင္းအဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းခြင့္ ပိတ္ပင္သည့္ ခ်ဳိးေဖာက္မႈ ၁၇ ခုု၊ သတ္ျဖတ္မႈ ၁၁ ခုု၊ အတင္း အဓမၼ ေစခုုိင္းျခင္း ၆ ခုု၊ အတင္းအဓမၼျပဳက်င့္ျခင္း ၅ ခုု၊ မတရားဖမ္းဆီးမႈႏွင့္ ထိန္းသိမ္းခ်ဳပ္ေႏွာင္မႈမ်ား ၄ ခုု၊ ေပ်ာက္ဆံုုးျခင္း ၃ မႈ၊ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ကုုိ တားဆီးျခင္း ၂ ခုု၊ အဆင္းအဓမၼေ႐ႊ႕ေျပာင္းျခင္း ၁ ခုုတုုိ႔ အပါအဝင္ လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ ၈၄ ခု သည္ အစုုိးရ စစ္တပ္ႏွင့္ တုုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုုိင္ အဖြဲ႔အခ်ဳိ႕မွ အရပ္သားမ်ားအေပၚ ပစ္မွတ္ထား က်ဴးလြန္ျခင္း ေတြ႔ရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

အစီရင္ခံစာပါ ျဖစ္ရပ္မ်ားသည္ စစ္တပ္မွ က်ဴးလြန္မႈကုုိ ခံခဲ့ရသူမ်ားကုုိယ္တုုိင္၊ တုုိက္ရုုိက္ ေျပာဆုုိခ်က္မ်ားျဖစ္ၿပီး မ်က္ျမင္ သက္ေသမ်ားမွ ေျပာဆုုိေသာ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ေလ့လာသူမ်ားက အတည္ျပဳေပးေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ ျမန္မာအစုုိးရ စစ္သားအမ်ားဆံုုး က်ဴးလြန္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား ျဖစ္သည္ဟုု အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ မႏၱေလး၊ ရန္ကုုန္၊ တနသာရီ၊ ကခ်င္၊ ကရင္၊ ရခုုိင္ႏွင့္ ရွမ္း စသည့္ တုုိင္းႏွင့္ ျပည္နယ္ ၉ ခုုတြင္သာ ေကာက္ယူႏုုိင္ခဲ့ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးကြန္ယက္ ျမန္မာႏုုိင္ငံအေနျဖင့္ သတင္းအခ်က္ အလက္မ်ား စုုေဆာင္းရန္အတြက္ ကန္႔သတ္ခ်က္အခ်ဳိ႕ႏွင့္ ႀကံဳေတြ႔ရၿပီး လံုုျခံဳေရးတင္းၾကပ္ထားမႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံလံုးျဖစ္ပြားေနသည့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈအား စုုေဆာင္း၊ မွတ္တမ္း တင္ႏုုိင္ျခင္း မရွိခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏုုိင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားသည္ ယခင္ႏွစ္မ်ားထက္ ၂၀၁၅ ခုုႏွစ္တြင္ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ေလ်ာ့ နည္းေသာ္လည္း တစ္ႏုုိင္ငံလံုုး အတုုိင္းအတာ မွတ္တမ္းတင္ႏုုိင္ျခင္း မရွိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားသည္ အမ်ားအျပား ဆက္လက္ရွိေနဆဲ ျဖစ္သည္ဟုု ကုုိဟန္ႀကီးက ေျပာသည္။

၂၀၁၄ ခုုနွစ္ ဇူလုုိင္လမွ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း ျမန္မာႏုုိင္ငံ၏ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ ၁၀၇ ခုုရွိေၾကာင္းလူ႔အခြင့္အေရးမွတ္တမ္းကြန္ယက္(ND-Burma) က မွတ္တမ္းတင္ကာ ၂၀၁၅ ခုုႏွစ္ မတ္ ၁၀ ရက္ေန႔က အစီရင္ခံစာ ထုုတ္ျပန္ခဲ့သည္။