ဒုသမၼတ တာ၀န္က ဘာေတြလဲ

ေမာင္ဉာဏ

ဒီကေန႕ ေနျပည္ေတာ္မွာ သက္ဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ခံ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား အစုအဖြဲ႕ေတြက မဲေပးေရြးခ်ယ္လိုက္လို႕ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD)က စာရင္းတင္သြင္းသူ ဦးထင္ေက်ာ္နဲ႕ ဦးဟင္နရီဗန္ထီးယူတို႕ ဒုသမၼတ အသီးသီးျဖစ္လာၾကပါျပီ။ တပ္မေတာ္ဘက္က တင္မယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ကိုလည္း မၾကာခင္ သိရမွာပါ။

ဒီ ၃ ဦးကို အရည္အခ်င္းစိစစ္ျပီးရင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွာ သမၼတေရြးၾကမွာပါ။ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေပါင္း ၆၅၇ ဦး ရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာမွ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ၃၉၀ ဦး၊ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးက ၄၁ ဦး၊ အျခားႏိုင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႔ တစ္သီးပုဂၢလ ကိုယ္စားလွယ္ ၆၀ ဦးရွိပါတယ္။ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္က ၁၆၆ ဦး ျဖစ္ပါတယ္။

သမၼတရာထူးအတြက္ကေတာ့ NLD က တင္သြင္းသူတဦးေတာ့ ေသခ်ာေနပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ မဲအနည္းအမ်ားအလိုက္ တာ၀န္ယူရမယ့္ ဒုတိယသမၼတ (၁) လား၊ ဒုတိယသမၼတ (၂ ) လားဆိုတာကေတာ့ မေသခ်ာေသပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္ ဒုသမၼတေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းေတြ၊ တာ၀န္နဲ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ဘာေတြလဲဆိုတာသိရွိဖို႔ အေျခခံဥပေဒမွာ ရွာၾကည့္ပါတယ္။ အေျခခံဥပေဒမွာေတာ့ ဒုသမၼတေတြအတြက္ အရည္အခ်င္းေတြ၊ သက္တမ္းေတြေလာက္သာ ျပဌာန္းထားၿပီး အျခားတာ၀န္ေတြ၊ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို တိတိက်က်ျပဌာန္းမထားပါဘူး။ တကယ္ဆိုရင္ အေျခခံဥပေဒမွာ တိတိက်က်ျပဌာန္းဖို႔ လိုေနပါတယ္။

လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းနဲ႔ အေျခအေနေတြအရ ဒုတိယသမၼတေတြဟာ ceremonial role ေလာက္ပဲ ခန္႔ထား တာ၀န္ေပးထားသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ ceremonial role ဆိုတာ သမၼတကိုယ္စား အခမ္းအနား ပြဲတက္ရံုေလာက္တင္ တာ၀န္ယူရတဲ့ ေနရာမ်ဳိးျဖစ္ေနပါတယ္။ မျဖစ္သင့္ပါဘူး။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံလိုမ်ဳိးမွာ သမၼတ ရက္ရွည္ခရီးထြက္ရင္၊ မက်န္းမာရင္ ဒုသမၼတဟာ သမၼတတာ၀န္ကို ကိုယ္စားယူေပးရပါတယ္။

အေျခခံဥပေဒအရ ဒုသမၼတေတြဟာ ေထာက္ခံမဲအေရအတြက္ အနည္းအမ်ားေၾကာင့္သာ သမၼတမျဖစ္ခဲ့ၾကသူေတြပါ။ ဒုသမၼတေတြဟာ သမၼတက ခန္႔အပ္သူေတြမဟုတ္ပါဘူး။ လႊတ္ေတာ္က ေရြးခ်ယ္ တာ၀န္ေပးအပ္သူေတြျဖစ္ပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ျပည္သူက ေရြးခ်ယ္ေပးထားတဲ့ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ေပးထားတာေၾကာင့္ ျပည္သူက သြယ္၀ိုက္ၿပီး တာ၀န္ေပးတယ္လို႔ေတာင္ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒုသမၼတေတြဟာ လႊတ္ေတာ္ကို တိုက္ရိုက္တာ၀န္ခံသင့္ပါတယ္။ အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀၃ မွာေတာ့ ဒုသမၼတေတြဟာ သမၼတကို အရင္တာ၀န္ခံရၿပီး သမၼတကတဆင့္ လႊတ္ေတာ္ကို တာ၀န္ခံဖို႔ ျပဌာန္းထားပါတယ္။ ဒါဟာ ဒုသမၼတေတြကို သမၼတက ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ေပးထားသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒုသမၼတေတြအတြက္ တာ၀န္ႏွစ္ခုယူဖို႔ အေျခခံဥပေဒမွာ ျပဌာန္းထားတာကိုေတြ႕ရပါတယ္။ တခုကေတာ့ ကာလံုလို႔ လူသိမ်ားတဲ့ အမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးနဲ႔လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ အဖြဲ႕၀င္ေတြအျဖစ္ ပါ၀င္ရၿပီး ေနာက္တာ၀န္တခုကေတာ့ ဘ႑ာေရးေကာ္မရွင္မွာ ဒုဥကၠဌေတြအျဖစ္ တာ၀န္ယူရပါတယ္။

ဒုသမၼတ (၁) နဲ႔ ဒုသမၼတ (၂ ) တူတူပါပဲလို႔ အခ်ဳိ႕ကေျပာၾကပါတယ္။ အမွန္တကယ္ေတာ့ မတူပါဘူး။ ဥပမာအေနနဲ႔ အေျခခံဥပေဒက ေပးထားတဲ့အခြင့္အေရးအရဆိုရင္ တကယ္လို႔ သမၼတေနရာ လစ္လပ္သြားခဲ့ပါက ဒုသမၼတႏွစ္ဦးထဲကေန ဒုတိယမဲအမ်ားဆံုးရခဲ့တဲ့ ဒုသမၼတက ယာယီသမၼတအျဖစ္တာ၀န္ယူရမယ္လို႔ ျပဌာန္းထားတာေၾကာင့္ ဒုတိယမဲအမ်ားဆံုးရခဲ့တဲ့ ဒုသမၼတ(၁)ကသာ ယာယီသမၼတ တာ၀န္ယူခြင့္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

သမၼတဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္မွာ တပ္မေတာ္သားအစုအဖြဲ႕ကတင္ေျမာက္တဲ့ သီဟသူရဦးတင္ေအာင္ျမင့္ဦးက ဒုသမၼတ(၁)ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ေဒါက္တာစိုင္းေမာက္ခမ္းက ဒုသမၼတ(၂) ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္ ၂၀၁၁ က ဒုသမၼတ(၁)က ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးက႑ေတြ တာ၀န္ယူခဲ့ၿပီး ဒုသမၼတ(၂)ကေတာ့ ပညာေရး က်န္းမာေရးစတဲ့ လူမွဳေရးက႑ေတြ တာ၀န္ယူခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒုသမၼတ(၁) သီဟသူရဦးတင္ေအာင္ျမင့္ဦး တာ၀န္ကအနားယူတဲ့အခါ ေဒါက္တာစိုင္းေမာက္ခမ္းဟာ ဒုသမၼတ(၁)ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕က တင္သြင္တဲ့ ဦးဥာဏ္ထြန္း(ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအၿငိမ္းစား)က ဒုသမၼတ(၂) ျဖစ္လာပါတယ္။

ေဒါက္တာစိုင္းေမာက္ခမ္းဟာ ဒုသမၼတ(၁)ျဖစ္လာေပမယ့္ နဂိုက႑ေတြျဖစ္တဲ့ က်န္းမာေရး ပညာေရးေတြကိုသာ ဆက္လက္ကိုင္တြယ္ရၿပီး၊ ဦးဥာဏ္ထြန္း(ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအၿငိမ္းစား)က ႏိုင္ငံေရးရာ၊ စီးပြားေရး စတဲ့က႑ေတြကို တာ၀န္ယူခဲ့ပါတယ္။ ဒါကိုၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ဒုသမၼတေတြဟာ (၁)ေတြ (၂)ေတြ အလိုက္ တာ၀န္ယူရတာမဟုတ္ပဲ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕က တင္ေျမာက္တဲ့ ဒုသမၼတဟာ ႏိုင္ငံေရးရာ၊ စီးပြားေရး စတဲ့က႑ေတြကိုပဲ တာ၀န္ယူတဲ့ပံုစံမ်ဳိးျဖစ္ေနပါတယ္။

အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီက တင္ေျမာက္မယ့္ သမၼတအသစ္ရဲ႕ သက္တမ္းငါးႏွစ္အတြင္း တာ၀န္ယူၾကမယ့္ ဒုသမၼတႏွစ္ဦးဟာ သမၼတဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္ကလိုပဲ က႑တာ၀န္ခြဲေ၀ယူၾကမလား။ က႑ေတြအေျပာင္းအလဲရွိလာႏိုင္မလားဆိုတာ မၾကာခင္ျမင္ေတြ႕ၾကရေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။