ျမန္မာ့ ပယင္းေက်ာက္အတြင္းမွ ဒိုင္နိုေဆာ ငွက္ေတာင္ပံမ်ား

ခရစ္စတင္႐ိုေမ

မၾကာေသးခင္က ရွာေဖြေတြ႕ရွိရေသာ ပယင္းေက်ာက္ထဲမွ ေသးငယ္ေသာ ေတာင္ပံနွစ္ခုတို႔က ယေန႔ေခတ္ ငွက္မ်ားတြင္ ေတြ႕ရေသာ ငွက္ေမႊးေတာင္မ်ား (အလႊာဖြဲစည္းမႈ၊ ပုံစံဖြဲ႕စည္းမႈ၊ အေရာင္အေသြးဖြဲ႕စည္းမႈနွွင့္ ငွက္ေမႊးမ်ား စီစဥ္ထားရွိမႈ) သည္ ၎တို႔ဘိုးေဘးမ်ား အနည္းဆုံး လြန္ခဲ့ေသာနွစ္ေပါင္း သန္း ၁၀၀ ခန္႔ ကပင္ တည္ရွိခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေနသည္။

ဇြန္လ ၂၈ ရက္ေန႔ထုတ္ Nature Communication စာေစာင္တြင္ေဖာ္ျပၿပီး တစိတ္တပိုင္းအားျဖင့္ National Geographic Society ၏ Expedition Council က ေငြေၾကးပ့ံပိုးသည့္ မံမီသဖြယ္ျဖစ္ေနေသာေတာင္ပံမ်ားကို ေလ့လာမႈတခုအရ ၎တို႔သည္ ဒိုင္နိုေဆာေခတ္ဟုလည္းေခၚေသာ Cretaceous ေခတ္အကုန္တြင္ မ်ိဳးတုန္းေပ်ာက္ကြယ္သြားေသာ enantiornithes ဟုေခၚသည့္ ဌက္အုပ္စုမွ ျဖစ္သည္။

အရူးအမူး ျဖစ္ေလာက္ေသာ ေတြ႕ရွိမႈ

ဒိုင္နိုေဆာအားလုံး မဟုတ္လ်င္ပင္ အမ်ားအျပားတြင္ အေမႊးအေတာင္မ်ားရွိသည္ဟူေသာအခ်က္ကို ၁၉၉၀ ခုနွစ္မ်ားကပင္ လက္ခံထားၾကေသာ္လည္း သမိုင္းမတင္မီေခတ္ ဌက္ေမႊးနွင့္ပတ္သက္ေသာ က်ေနာ္တို႔၏အသိမွာ ကာဗြန္ဖိသိပ္္မႈ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ား ငွက္ေမႊးေတာင္ပုံစံမ်ားနွင့္ ပယင္းတြင္ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းျဖစ္ေနေသာ ဌက္ေမႊးတခုစီမွ ရရွိေသာ အသိသာ ျဖစ္သည္။

ဖိသိပ္မႈ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ားမွ ဌက္ေမႊးေတာင္ပုံစံအရာမ်ားသည္ စီစဥ္ထားရွိမႈကို ျပသေသာ္လည္း ၎တို႔တြင္ အႏုစိတ္မ်ားမပါဘဲ အေရာင္အေသြးနွင့္ပတ္သက္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ထိန္းသိမ္းထားခဲလွၿပီး ပယင္းေက်ာက္အတြင္းမွ တခုစီသာရွိေသာ ဌက္ေမႊးမ်ားသည္ ၎တို႔မည္သည့္သတၱဝါ၏ အေမႊးအေတာင္ျဖစ္သည္ကို ဆက္စပ္မသိနိုင္ေပ။

ယခုအသစ္ရရွိေသာ နမူနာနွစ္ခုမွာ အေလးခ်ိန္ ၀.၀၆ နွင့္ ၀.၀၃ ေအာင္စ (၁.၆ နွင့္ ၈.၅၁ ဂရမ္) သာရွိၿပီး အရိုးတည္ေဆာက္ပုံ၊ ငွက္ေမႊးေၾကာမ်ားနွင့္ ႏူးညံ့ေသာတစ္ရွဴးမ်ား ပါဝင္သည္။ ေလ့လာမႈကို ပူးတြဲျပဳလုပ္သူ တရုတ္ဘူမိသိပၸံ တကၠသိုလ္မွ လီဒါစင္း၏ အဆိုအရ ၎တို႕သည္ သီးျခားမဟုတ္ေသာ ပထမဆုံး ေလ့လာသိရွိရေသာ ဒိုင္နိုေဆာေခတ္ ငွက္ေမႊးေတာင္မ်ား ျဖစ္သည္။

“ပယင္းေက်ာက္ထဲက ငွက္ေမႊးေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ရင္ဆိုင္ရတဲ့ အႀကီးဆုံးျပႆနာက က်ေနာ္တို႕ ရေလ့ရွိတာ ငွက္ေမႊးအပိုင္းအစ ဒါမွမဟုတ္ တေခ်ာင္းထဲပဲရွိတဲ့ ငွက္ေမႊးေတြသာ ရရွိတာဘဲ။ ေနာက္ၿပီး အဲဒါေတြဟာ ဘယ္သတၱဝါရဲ႕ အေမႊးလဲဆိုတာ မသိရဘူး” ဟု ပူးတြဲေလ့လာသူ ကေနဒါနိုင္ငံ ေတာ္ဝင္ စက္ကက္ခ်ီယန္ ျပတိုက္ (Royal Saskatchewan Museum) ေက်ာရိုးမဲ့ ေရွးေဟာင္းသုေတသနျပတိုက္မႈး ရန္မက္ကဲလားက ေျပာသည္။ ” အခုလိုမ်ိဳး မရဖူးဘူး။ အရူးအမူးျဖစ္ေလာက္တဲ့ေတြ႕ရွိမႈပဲ” ဟုလည္း သူကဆိုသည္။

ေတြ႕ျမင္ေနက် ငွက္ေမႊးမ်ား

အိပ္ဇေရးမိုက္ခရိုစီတီ (x-ray micro-CT) စစ္ေဆးခ်က္အရ နမူနာနွစ္ခုစလံုးမွာ အရိုးအ႐ြယ္အစားနွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအဆင့္အရ အ႐ြယ္မေရာက္ေသးေသာ အေကာင္ငယ္မ်ားမွ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ အရိုးတည္ေဆာက္ပုံ၊ အခ်ိဳးအစားနွင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ ငွက္ေမႊးေတာင္လကၡဏာ တူညီမႈမ်ားက ၎တို႔သည္ တူညီေသာမ်ိဳးစိတ္မွ ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ပ်ံသန္းမႈ အေမႊးအေတာင္မ်ား၊ ေျပာင္းလဲေရး ငွက္ေမႊးေတာင္မ်ား အတန္းလိုက္ ႂကြင္းက်န္ေနျပီး အေရျပား၊ ႂကြက္သား၊ ေျခသည္းမ်ားနွင့္ ငွက္ေမႊးရိုးတံမ်ားမွာ နမူနာ ၂ ခုလုံးတြင္ ျမင္သာသည္။ အားလုံးတြင္ စီစဥ္ထားရွိမႈနွင့္ အေသးစိတ္တည္ေဆာက္ပုံတြင္ ယေန႔ေခတ္ငွက္မ်ားနွင့္ ဆင္တူၾကသည္။

သာမန္မ်က္စိျဖင့္ ၾကည့္လ်င္ ငွက္ေမႊးမ်ားသည္မဲေနေသာ္လည္း မိုက္ခရိုစကုပ္ျဖင့္ ေလ့လာပါက ပ်ံသန္းေရးေတာင္ပံမ်ားသည္ အညိဳရင့္ေရာင္ျဖစ္ကာ ေျပာင္းလဲေရးေတာင္ပံမ်ားမွာ အနည္းငယ္ေဖ်ာ့ေတာ့ေသာအညိဳမွ ေငြေရာင္ အျဖဴေရာင္အဆင့္မ်ားအထိ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိၾကသည္။

ဒုကၡေတာမွ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ား

ပယင္းမွ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္း အမ်ားစုသည္ ျမန္မာနိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ဟူးေကာင္းခ်ိဳင့္ဝွမ္းရွိ တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွ လာသည္။ ထိုခ်ိဳင့္ဝွမ္းကို လတ္တေလာ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္က ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။ ယင္းေဒသတြင္ ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ေနသည္မွာ ႏွစ္ ၅၀ ရွိျပီ။

ပဋိပကၡေၾကာင့္ ျမန္မာပယင္းတူးေဖာ္ေရာင္းခ်ေရးမွာ အမ်ားအားျဖင့္ စည္းမ်ဥ္းထိန္းခ်ဳပ္မႈမရွိဘဲ အမ်ားစုမွာ ေက်ာက္မ်က္အျဖစ္ အလွဆင္ေက်ာက္အျဖစ္ တန္ဖိုးထားေသာ တရုတ္မ်ားသို႔ ေရာင္းခ်ေနၾကသည္။

လီဒါစင္းႏွင့္ သူ၏သုေတသနအဖြဲ႕သည္ ယခုေလလာမႈတြင္ သုံးေသာ နမူနာနွစ္ခုကို ကခ်င္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ျမစ္ႀကီးနားမွ ေက်ာ္ၾကားေသာ ပယင္းေဈးမွ ရသည္။

အေမရိကန္ သဘာဝသမိုင္းျပတိုက္မွ ေက်ာရိုးမဲ့သတၱေဗဒ ျပတိုက္မႈး ေဒးဗစ္ဂရီမယ္လ္ဒီ၏ အဆိုအရ သိပၸံပညာရွင္မ်ားအတြက္မူ ျမန္မာ့ပယင္း၏ စြဲေဆာင္မႈမွာ ဒိုင္နိုေဆာေခတ္ တိရစာၦန္နွင့္အပင္မ်ိဳး အမ်ားဆုံးပါဝင္ေနႏိုင္သည္ ဟူေသာအခ်က္ျဖစ္သည္။

“ ျမန္မာ့ပယင္းရဲ႕ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္း နီးပါးေလာက္ဟာ အနွစ္သာရမရွိပါဘူး၊ ဒါေပမယ့္ က်န္တဲ့ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္ကေတာ့ သိသာတဲ့ ဇီဝမ်ိဳးစုံႂကြယ္ဝမႈကို ျပသေနပါတယ္။ ဒီလိုႂကြယ္ဝမႈအဆင့္မ်ိဳးကို က်ေနာ္ ဘယ္လိုမွ မခန္႔မွန္းနိုင္ပါဘူး” ဟုလည္း သူကေျပာသည္။

ပညာရွင္အတြက္ အဖိုးမျဖတ္နိုင္ေသာ္လည္း ဝယ္သူ မနွစ္သက္

ျမန္မာ့ပယင္းအမ်ားစုကို ေက်ာက္မ်က္အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ထြင္းထုရာအျဖစ္လည္းေကာင္း အသုံးျပဳေသာေၾကာင့္ ဤသို႔ေသာ အင္းဆက္မ်ားနွင့္ အပင္မ်ား ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ား ပါဝင္ျခင္းကို ေက်ာက္အေခ်ာထည္၏ တန္ဖိုးကို ေလ်ာ့က်ေစေသာ မသန္႔စင္မႈျဖစ္သည္ဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။

ဤသို႔ေသာ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ားကို ေက်ာက္ေသြးအေရာင္တင္စဥ္ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ အားလုံးျဖစ္ေစ ဖ်က္ဆီးျဖစ္ၾကသည္။ ပယင္းနက္အတြင္း ပါဝင္ေသာအရာ၏ နိႈင္းယွဥ္ခ်က္အားျဖင့္ မဲနက္ေနျခင္းသည္လည္း ေက်ာက္ကိုမျဖတ္မီ၊ မေသြးမီ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ား ေတြ႕ရန္ ခက္ခဲေစသည္ဟု ကေနဒါမွ ျပတိုက္မႈး မက္ကဲလားက ဆိုသည္။

သို႔ေသာ္ ျမန္မာပယင္းမွ ငွက္ေမႊးေတာင္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ ရွားပါးမႈနွင့္ လွပမႈေၾကာင့္ တန္ဖိုးထားခံရၿပီး သမိုင္းမတင္မီေခတ္ ငွက္ေမႊးေတာင္၏ အလွေဗဒရသတန္ဖိုးကို မီးေမွာင္းထိုးျပရန္ ျဖတ္ေတာက္အေရာင္တင္ၾကသည္။ နမူနာပစၥည္း တတ္နိုင္သမွ် ထိန္းသိမ္းေရးကိုမူ ဂရုမစိုက္ၾကေပ။

ယခုေလ့လာမႈမွ ေတာင္ပံနွစ္ခုအနက္ ပိုမိုေသးငယ္ေသာေတာင္ပံကို မူလ ေက်ာက္မ်က္ဒီဇိုင္း ေရးဆြဲသူက ဆြဲသီးျပဳလုပ္ရန္ ရည္႐ြယ္ျပီး နတ္မိမယ္၏ ေတာင္ပံမ်ားဟု ေခၚခဲ့ေသာေၾကာင့္ စင္း၏အဖြဲ႕ကလည္း ၎ကို နတ္မိမယ္ဟု အမည္ေပးထားသည္။ သုေတသီမ်ားက ထိုေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းကို ေလ့လာေသာအခါ ၎ကို သမိုင္းမတင္မီေခတ္ ငွက္တေကာင္လံုး ပါဝင္ဖြယ္ရွိေသာ ပယင္းေက်ာက္မွ ျဖတ္ေတာက္ခဲ့သည္ဟု ေကာက္ယူႏိုင္ေနသည္။

သို႔ေသာ္ micro-CT မိုက္ခ႐ိုစီတီစကန္တြင္ ျမင္ရေသာအရာမွာ တရုတ္ဘူမိ ပညာရွင္ လီဒါစင္းကို လြန္စြာ ႏွလုံးခုန္ေစဆဲျဖစ္ၿပီး ငွက္ေမြးတခုသာမက အေမႊးအေတာင္ အမ်ားအျပားပါဝင္ၿပီး နွစ္သန္းတရာနီးပါးရွ္ိေသာ ငွက္ေတာင္ပံအရိုး ဖြဲ႕စည္းပုံျဖစ္သည္။ “ဒါဟာ တကယ့္ နတ္မိမယ္”ဟု စင္းက ဂုဏ္ယူေျပာဆိုသည္။

လီဒါစင္း၏ အနာဂါတ္စီမံကိန္းမ်ားတြင္ ျမစ္ႀကီးနားေဈးတြင္ ကြင္းဆင္းသုေတသနသမားမ်ားသည္ ေက်ာက္မိုင္းမ်ားမွ လာေသာ ပယင္း၌ ဒိုင္နိုေဆာေခတ္ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းမ်ား ပါမပါ စစ္ေဆးရန္ အင္စတီက်ဳတခု ထူေထာင္ေရး၊ ၎ကိ ုျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သုေတသနတန္ဖိုးအရ ထိန္းသိမ္းကာ ျမန္မာ တကၠသိုလ္မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေလ့လာေရးတို႔ ပါဝင္သည္။