ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ ကုန္သြယ္ေရး တိုက္ဖ်က္ဖို႔ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေန

စေနလင္း

မႏၲေလးၿမိဳ႕ ျပည္ႀကီးတံခြန္ ရပ္ကြက္ႀကီးထဲက ၿခံႀကီးတၿခံကို ေရွ႕က လွမ္းၾကည့္လိုက္ရင္ ဝင္ေပါက္ တည့္တည့္မွာ အိမ္အႀကီးႀကီးရွိေပမယ့္ အေနာက္ဘက္မွာေတာ့ သစ္ပင္ေတြ အုပ္ဆိုင္း ေနတာေၾကာင့္ အထဲကို ဘာမွ မျမင္ရပါဘူး။

ၿခံရဲ႕ ေနာက္ဘက္ကို သြားဖို႔ဆိုလည္း အေရွ႕က အိမ္ကို ျဖတ္ၿပီးမွသာ သြားလို႔ရတဲ့ အတြက္ ၿခံအေနာက္ဘက္မွာ ဘာေတြထားတယ္၊ ဘာေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာ အျပင္လူတေယာက္က သိႏိုင္ဖို႔ ခက္ခဲပါတယ္။

အဲဒီ ၿခံအေနာက္ဘက္မွာ သံဆန္ခါနဲ႔ ကာထားတဲ့ သဲက်င္းတခုနဲ႔ ေရကန္တခု ရွိေနၿပီး၊ အမိုးသာရွိတဲ့ တဲ တခ်ိဳ႕ ထဲမွာေတာ့ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြ ထည့္တဲ့ ေလွာင္အိမ္ေလးေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒီၿခံက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ပို႔မယ့္ ေတာ႐ိုင္း တိရစၧာန္ေတြကို ေခတၱ ထိန္းသိမ္းတဲ့ ၿခံပါ။ ခင္မင္ရင္းႏွီးသူေတြက တဆင့္ ၿခံထဲကို က်ေနာ္ ေရာက္သြားေတာ့ အဲဒီမွာ သင္းေခြခ်ပ္နဲ႔ လိပ္ေတြကို ေတြ႔ရတယ္။

ၿခံပိုင္ရွင္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဘက္ ကုန္သြယ္ေနသူ တဦးပါ။ သူက ေျပာျပတာက ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြကို တ႐ုတ္ျပည္က ဝယ္လက္ေတြ ရွိေနတာေၾကာင့္ ပံုမွန္ရဖို႕ မလြယ္ေပမယ့္ လာေရာက္ ေရာင္းခ်သူေတြ ရွိရင္ တခါတရံ ရွားပါးတဲ့ ဝက္ဝံလို ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြထိ တင္ပို႔ ေရာင္းခ်တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

“မႏၲေလးက ခရီးတေထာက္နားတဲ့ စခန္းေတြလို ျဖစ္ေနတာ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အရပ္ရပ္က ဖမ္းလာတဲ့ ေတာရိုင္း တိရစၧာန္ ေတြပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ အိႏၵိယဘက္က ဝင္လာတဲ့ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြပဲ ျဖစ္ျဖစ္ တာခ်ီလိတ္နဲ႔ မိုင္းလား ဘက္ေတြကို ဦးတည္ ပို႔ၾကတယ္” လို႔ ကမၻာ့သား႐ိုင္း တိရစၧာန္မ်ား ကာကြယ္ထိန္း သိမ္းေရး လုပ္ေနတဲ့ TRAFFIC (The Wildlife Trade Monitoring Network) အဖြဲ႔က Senior Communications Officer ျဖစ္တဲ့ Elizabeth John က ေျပာပါတယ္။

TRAFFIC အဖြဲ႔ရဲ႕ သုေတသနျပဳ ေလ့လာ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ အရ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္တဲ့ ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ မေလးရွား၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ဗီယက္နမ္၊ လာအို၊ ကေမၻာဒီးယားနဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၊ ေဟာင္ေကာင္၊ တ႐ုတ္ တိုင္ေပ စတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ကေန ဥေရာပအထိ အျပန္အလွန္ ကုန္းလမ္း၊ ေရလမ္း၊ ေလယာဥ္စတဲ့ ခရီးသြား လမ္းေၾကာင္း အကုန္လံုး ကေန အျပန္အလွန္ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကား ေနၾကတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာျပည္ အေရွ႕ဘက္စြန္း တ႐ုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ၿမိဳ႕ မိုင္းလားဟာ ေတာ႐ိုင္း တိရစၧာန္ ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကားေရးမွာ ကမၻာေက်ာ္ ျဖစ္ပါတယ္။ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေရးရာမွာ ဩဇာရွိၿပီး ေလးစားရတဲ့ National Grographic မဂၢဇင္းက မၾကာခင္က ေရးသားေဖာ္ျပတဲ့ ေဆာင္းပါးမွာ ကာစီႏို၊ ျပည့္တန္ဆာ၊ ေတာ႐ိုင္း တိရစၧာန္ ေစ်းကြက္ေတြနဲ႔ မိုင္းလားဟာ ပိုက္ဆံေပါ လာေနတဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လူလတ္တန္းစားေတြ အတြက္ နိဗၺာန္ဘံုသဖြယ္ ျဖစ္လာေနခဲ့တယ္ လို႔ ေရးထားပါတယ္။

ေတာေတာင္ ထူထပ္တဲ့ မိုင္းလားၿမိဳ႕ရဲ႕ လမ္းေဘးဆိုင္ကေန အပ်ံစား ဟိုတယ္ေတြအထိ စိတ္အေႏွာင့္ အယွက္ျဖစ္ဖို႔ ေကာင္းလြန္းလွတဲ့ သား႐ိုင္း တိရစၧာန္ပစၥည္းမ်ိဳးစံု ခင္းက်င္းျပသထားၿပီး တ႐ုတ္ခရီးသြားေတြဟာ ေစ်းဆစ္ ဝယ္ယူႏိုင္ၾကတယ္။ က်ားအၿမီး ယြမ္ ၃ ေသာင္း (ေဒၚလာ ၄၈၉၀)၊ က်ားသားေရ ယြမ္ ၁ သိန္း (ေဒၚလာ ၁၆၃၀ဝ)၊ ႀကံ့ခ်ိဳ ယြမ္ ၂ သိန္း ၈ ေသာင္း (ေဒၚလာ ၄၅၆၄၀) ေစ်းေပါက္ေနၿပီး ယြမ္ ၁ ေထာင္ (ေဒၚလာ ၁၆၃) ေစ်းရွိတဲ့ က်ား႐ိုးစိမ္ အရက္ကလည္း လိင္ဆက္ဆံရာမွာ ေကာင္းတယ္ ဆိုၿပီး ေရာင္းေကာင္းတယ္လို႔ National Geographic မဂၢဇင္းက ေရးပါတယ္။

“မိုင္းလားမွာ တႏွစ္ကို ေမ်ာက္ေလေပြ အေကာင္ ၁ ေထာင္ေလာက္ ေရာင္းေနၾကတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ တရားမဝင္ ကုန္သြယ္ေနတဲ့ ဝက္ဝံသည္းေျခေတြရဲ႕ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္က ျမန္မာႏိုင္ငံက ျဖစ္တယ္” လို႔လည္း TRAFFIC က Elizabeth Johnက ေျပာပါေသးတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မ်ိဳးသုဥ္းမယ့္ အႏၲရာယ္က ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းဖို႔ အတြက္ လံုးဝကာကြယ္ထားတဲ့ ေတာ႐ိုင္း တိရစၧာန္ေတြ၊ သာမန္ကာကြယ္ထားတဲ့ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြ၊ ရာသီအလိုက္ ကာကြယ္ထားတဲ့ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြ ဆိုၿပီး အမ်ိဳးအစား ၃ မ်ိဳးခြဲ ျခားထားပါတယ္။

ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ သစ္ေတာေရးရာ ဝန္ႀကီးဌာန၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ သားငွက္တိရစၧာန္ ထိန္းသိမ္းေရး ဌာနက လက္ေထာက္ၫႊန္ၾကားေရးမႉး ေဒါက္တာႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြကို တရားမဝင္ ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္မႈဟာ လူေနသိပ္သည္း လာျခင္းေၾကာင့္ ဇီဝမ်ိဳးစိတ္ေတြ ပ်က္သုဥ္းလာရျခင္း ၿပီးရင္ ဒုတိယေျမာက္ အႀကီးဆံုး အႏၲရာယ္ျဖစ္တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ သစ္ေတာ ေရးရာ ဝန္ႀကီးဌာနရဲ႕ စာရင္းေတြ အရ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ကေန ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာအထိ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းက သဘာဝသစ္ေတာထြက္ အရင္းအျမစ္ေတြကို တရားမဝင္ ကုန္သြယ္မႈေတြ ေၾကာင့္ ဖမ္းဆီးအေရးယူ ႏိုင္ခဲ့တဲ့အမႈေပါင္းက ၁၂၉ မႈ ရွိခဲ့တယ္။

ရွမ္းျပည္နယ္မွာ အမ်ားဆံုး ဖမ္းဆီးရမိခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီးက ဒုတိယ ဖမ္းဆီး ရမိတဲ့ အမ်ားဆံုးေဒသျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ မႏၲေလးမွာ ဖမ္းမိတဲ့ အမႈတြဲ ၂၂ မႈနဲ႔ ရန္ကုန္မွာ ဖမ္းမိတဲ့ အမႈ ၄ မႈမွာလည္း ႏိုင္ငံတကာေလဆိပ္မွာ မိတဲ့ အမႈေတြလည္း ပါတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ ဖမ္းမိတယ္ ဆိုေပမယ့္ တကယ္တမ္း ဖမ္းလို႔ မမိဘဲ လြတ္သြားတဲ့ ကိစၥေတြက အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ နယ္စပ္နဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေနရာေတြမွာ အမ်ားႀကီးမိတယ္။ ဖမ္းဆီးရမိမႈရဲ႕ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္က နယ္စပ္ေဒသနဲ႔ နယ္စပ္ေဒသကို ဦးတည္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ ေတြမွာ ရွိေနတဲ့ ေစ်းကြက္ေတြက က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ ရွိေနတဲ့ ေတာ႐ိုင္း တိရစၧာန္ေတြကို တရားမဝင္ျဖစ္ဖို႔ အေျခခံ အေၾကာင္းရင္း တရပ္ျဖစ္တာကို ေလ့လာမိ တယ္” လို႔ ေဒါက္တာႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက ဆိုပါတယ္။

ဖမ္းဆီးရမိတဲ့ အမ်ိဳးအစားေတြက ဆင္နဲ႔ ဆင္ရဲ႕အစိတ္အပိုင္းေတြက ကီလိုဂရမ္ ၁ ေထာင္ေက်ာ္၊ ဆင္ေသ ၄ ေကာင္၊ သစ္ခြနဲ႔ သစ္ခြေျခာက္က ကီလိုဂရမ္ ၄၈၀ဝ ေက်ာ္၊ သင္းေခြခ်ပ္အေသ ကီလိုဂရမ္ ၁၂၀ဝ ေက်ာ္၊ သင္းေခြခ်ပ္ အရွင္ ၁၂၆ ေကာင္၊ သမင္မ်ိဳးစံုရဲ႕ အေရခြံ၊ ေခါင္း၊ ဦးခ်ိဳနဲ႔ ခ်ိဳက ၂၇၀ဝ ေက်ာ္၊ ေရခ်ိဳ ေရငန္လိပ္ မ်ိဳးစံုက ၄၆၅၄ ေကာင္၊ လိပ္ခြံက ၈၇ ခု၊ ေျမြမ်ိဳးစံု ၂၅၄၃၃ ေကာင္၊ ေျမြအေရခြံ ၁၅၃ ခု၊ ေျမြသားေျခာက္က ကီလိုဂရမ္ ၂၉၀ ေက်ာ္၊ ဝက္ဝံအရွင္ ၄ ေကာင္၊ ဝက္ဝံ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္းေတြက ၈၂ တန္၊ေခြးမ်ိဳးစံုက ၉၆ ေကာင္ ရွိတယ္လို႔ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ သစ္ေတာေရးရာ ဝန္ႀကီးဌာန၏ စာရင္းမ်ားအရ သိရပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္း ဖမ္းဆီးရမိတဲ့ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြကို တရားမဝင္ သတ္ျဖတ္ၿပီး ကုန္ကူးၾကတဲ့ သူေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္ မူရင္း ေဒသခံေတြက အမ်ားစုျဖစ္ၿပီးေတာ့ ေငြပင္ေငြရင္းနဲ႔ အုပ္စုလိုက္ ကုန္သြယ္ၾကတဲ့ ကုန္သည္ အမ်ားစုက လြတ္ေျမာက္ေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

အဲဒီလို ျဖစ္ေနတာကလည္း ယခင္အခ်ိန္မ်ားက လက္ငင္းဖမ္းမိတဲ့ ကိစၥတခုတည္းကို အေျချပဳအမႈ တည္ေဆာက္ၿပီး အေရးယူခဲ့တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ယခု ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံတကာက သားငွက္ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ေရး လုပ္ေနတဲ့ အဖြဲ႔ ေတြရဲ႕ လမ္းၫႊန္ခ်က္ေတြနဲ႔ ေနာက္ကြယ္က လူေတြကိုပါ အေရးယူႏိုင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေနတယ္ လို႔ ေဒါက္တာ ႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက ဆိုတယ္။

“ဟုတ္ပါတယ္။ တကယ္အဖမ္းခံရတာက မူရင္းေဒသခံေတြ အမ်ားစုပါပဲ။ အခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ အင္တာပိုက ေပးထားတဲ့ ေမးခြန္းေတြ အတိုင္း ဘယ္ကလာတယ္၊ ဘယ္ကို သြားမယ္ ဆိုတဲ့အထိ လိုက္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ႀကိဳးစားေန ပါတယ္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလက ဧရာဝတီတိုင္း၊ ငပုေတာၿမိဳ႕နယ္မွာ ဆင္သတ္ခဲ့တဲ့ ဂိုဏ္းကို ေတာက္ေလွ်ာက္ ဖမ္းတာ အခုဆိုရင္ ၁၇ ေယာက္ မိထားၿပီးပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ေတြက သူမ်ားခိုင္းလို႔ လုပ္တဲ့သူေတြ။ သူတို႔ ေနာက္ကလူေတြ အထိ လိုက္ဖို႔လိုတယ္”လို႔ လည္း ေျပာပါတယ္။

ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြကို သတ္ျဖတ္ၿပီးတရား မဝင္ကုန္သြယ္ၾကတဲ့ ကုန္သည္အမ်ားစုဟာ အုပ္စုလိုက္ ဂိုဏ္းေတြ အေနနဲ႔ ျပဳလုပ္တတ္ၾကတဲ့ အျပင္ အဲဒီ အဖြဲ႔ေတြမွာ လက္နက္စြမ္းအား၊ အဖြဲ႔အခ်င္းခ်င္း သတင္း ဖလွယ္မႈ စြမ္းအားနဲ႔ ဆက္သြယ္ေရး စနစ္ေတြကအစ အစိုးရဌာနေတြထက္ ပိုမိုသာလြန္ေနတယ္ လို႔ သူက ဆက္ေျပာျပတယ္။

ဒါ့အျပင္ အစိုးရဌာနေတြ အေနနဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ တားဆီးကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔က ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းေရး ဝန္ထမ္း အင္အား၊ ရန္ပံုေငြေတြ၊ သတင္းအခ်က္အလက္ နည္းပညာေတြ၊ ပစၥည္း ကိရိယာေတြ မ်ားစြာ လိုအပ္ေနတာေၾကာင့္ အခက္အခဲ ျဖစ္ရတယ္ လို႔ သူက ဆိုပါေသးတယ္။

“၂၀ဝ၀ ျပည့္ႏွစ္ အေက်ာ္ေလာက္ တုန္းက က်ေနာ္တို႔ ကမၻာ့သားရဲ တိရစၧာန္မ်ား ကာကြယ္ ထိန္းသိမ္းေရး အဖြဲ႔ Wildlife Conservation Society-WCS နဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ တႏိုင္ငံလံုးမွာ ရွိတဲ့ က်ားအေရတြက္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္ တာ သိပ္မၾကာပါဘူး။ အဲဒီ က်ားေတြ ေပ်ာက္သြားတယ္။ ႏိုင္ငံတိုင္းက စိုးရိမ္ရတဲ့ တိရစၧာန္ေတြရဲ႕ စာရင္းေတြကို ထုတ္ျပန္ဖို႔ ေျပာေနေပမယ့္ မသမာတဲ့ သူေတြက လာလုပ္မွာ စိုးလို႔လည္း ဒီသတင္းမ်ိဳး ထုတ္ျပန္ဖို႔က ျပန္စဥ္းစား ေနရတယ္။ နယ္စပ္ေတြမွာ ဥပေဒက မသက္ေရာက္တာ ကလည္း တကယ့္ကို အေရးတႀကီး စဥ္းစားရမယ္။ ဒီအလုပ္ တခုလံုးက သစ္ေတာဝန္ႀကီးဌာနခ်ည္း ေျဖရွင္းလို႔ မရ။ ျပည္သူေတြရဲ႕ အသိျမင္ ႏိုးၾကားၿပီး ပူးေပါင္းပါဝင္ဖို႔ လိုတယ္” လို႔ ေဒါက္တာ ႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက ေျပာပါတယ္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မိုးကုန္ခါနီး အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔ ဧရာဝတီသတင္းအဖြဲ႔ စစ္ကိုင္းတိုင္း မံုရြာၿမိဳ႕နယ္ ထဲက အေလာင္းေတာ္ ကႆပ သစ္ေတာႀကိဳးဝိုင္းထဲကို ေရာက္တုန္းက ၁၉၈၄ ခုႏွစ္က စတင္ ထူေထာင္ခဲ့စဥ္ အခ်ိန္မွာ ရွိေနခဲ့ဖူးတဲ့ က်ား၊ က်ားသစ္၊ ေခ်(ဂ်ီ) ၊ သမင္၊ ေမ်ာက္၊ ပသွ်ဴးဝက္ဝံ စတဲ့ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ေတြကို လံုးဝ မေတြ႔ရွိခဲ့ေတာ့ပါ။

ဆင္႐ိုင္းအနည္းငယ္သာ ေနထိုင္က်က္စားေနေၾကာင္း သိခဲ့ရတာေၾကာင့္ အဲဒီအခ်ိန္က မိုင္ ၆၀ ေက်ာ္ က်ယ္ဝန္းတဲ့ ဒီေတာႀကီးကို ျပည္သူ႔စစ္အင္အား ၂၀ ေက်ာ္က လက္နက္အင္အား ၂၀ ေက်ာ္ ေလာက္နဲ႔ ကာကြယ္ ထိန္းသိမ္းေန တာက ဘယ္လိုမွ ထိန္းသိမ္းလို႔ ရႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ အေလာင္းေတာ္ ကႆပ ဘုရားေဂါပကအဖြဲ႔ကို ဦးေဆာင္ေနတဲ့ ဖိုဝင္ေတာင္ ဆရာေတာ္ ဥဴးသုမနက မွတ္ခ်က္ျပဳ ခဲ့ဖူးပါတယ္။

လက္ရွိ အခ်ိန္မွာ မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္မယ့္ အႏၲရာယ္စာရင္းမွာ မပါဝင္ေသးေပမယ့္ အေရးတႀကီး ကာကြယ္ ထိန္းသိမ္းရမယ့္ ေတာ႐ိုင္းသတၱဝါကေတာ့ ဆင္႐ိုင္းေတြ ပါပဲ။

ဆင္႐ိုင္းေတြကို ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္ၿပီးေတာ့ ကုန္သြယ္ေနၾကတဲ့သူေတြကို တဖက္မွာ တားဆီး ကာကြယ္ေရး လုပ္ရင္ တျခား ဘက္ကို သြားေရာက္ သတ္ျဖတ္ၾကတာေၾကာင့္ပဲ စိုးရိမ္အမွတ္ကို ေရာက္ေနၿပီလို႔ ေဒါက္တာ ႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက ရွင္းျပတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လိုမွ တားလို႔ မရေသးဘူး။ ဒီနားက တားရင္ ဟိုနား သြားပစ္ၾကတယ္။ ေနာက္ တခုက ဆင္ေတြ မွာက ဆည္ေတြေဆာက္လို႔ စားက်က္ ေပ်ာက္တာလည္း ရွိေနေတာ့ လူေတြနားကို ဆင္းလာၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔က လုပ္ေတာ့ လုပ္ေနေပမယ့္ တကယ့္ကို မထိန္းႏိုင္ေသးဘူး။ အဲဒီလူေတြကို ဘာ့ေၾကာင့္မ်ား အခုခ်ိန္ထိ မဖမ္း ႏိုင္တာလဲ ဆိုရင္ေတာ့ ပထမဦးဆံုး ျပည္သူ႔ရဲတပ္ဖြဲ႔ကို ေမးရမယ့္ ေမးခြန္းပဲ။ ဖမ္းတာ ဆီးတာမွာက က်ေနာ္တို႔ကို ေပးထားတဲ့ အခြင့္အာဏာက အကန္႔အသတ္နဲ႔ ရွိတာ။ ျမန္မာျပည္က သား႐ိုင္းတိရစၧာန္ ေတြကို တရားမဝင္ ကုန္သြယ္ေရးရဲ႕ Transit Point ျဖစ္ေနၿပီ” လို႔ ေဒါက္တာႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက ဆိုပါတယ္။

ရန္ကုန္မွာ ႏိုဝင္ဘာလတုန္းက ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ တရား မဝင္ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမႈ အလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပြဲတခုမွာ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံက Department for Environment, Food and Rural Affairs က Deputy Director ျဖစ္သူ Jeremy Eppel က သဘာဝသစ္ေတာထြက္ အရင္းအျမစ္ေတြ တရားမဝင္ ကုန္သြယ္ေနတာ မွာ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈေတြနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ ဆက္စပ္မႈရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

တကမၻာလံုးမွာ ေတာ႐ိုင္း တိရစၧာန္ အပါအဝင္ သဘာဝ သစ္ေတာထြက္ အရင္းအျမစ္ေတြကို တရားမဝင္ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေနတာက မူးယစ္ေဆးဝါးနဲ႔ လက္နက္ တရားမဝင္ေရာင္းခ် ေနမႈၿပီးရင္ တတိယ အႀကီးဆံုး တရားမဝင္ ကုန္သြယ္မႈလုပ္ငန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို တားဆီးကာကြယ္ဖို႔ အလြန္ အေရးႀကီး ေနၿပီလို႔ ကြၽမ္းက်င္သူေတြက ေဆာ္ဩေနပါတယ္။

ေဒါက္တာႏိုင္ေဇာ္ထြန္းက “က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ဇီဝမ်ိဳးစံုၾကြယ္ဝတယ္ ဆိုေပမယ့္ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ယုတ္ေလ်ာ့ ပ်က္စီး လာတယ္။ အခုလို ျဖစ္လာတာ ကလည္း ေရွ႕က မ်ိဳးဆက္ေတြက ဒါေတြကို စနစ္တက် မထိန္းသိမ္း ခဲ့လို႔ပဲ။ ေနာက္ မ်ိဳးဆက္ေတြ အတြက္ ထိန္းသိမ္းေပးဖို႔ က်ေနာ္တို႔မွာ တာဝန္ရွိတယ္” လို႔ မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။ ။