ျမန္မာျပည္ EITI အဖြဲ႔ဝင္ေလာင္း ျဖစ္လာေသာ္လည္း စိန္ေခၚမႈ အေျမာက္အျမား က်န္ေနေသး

ေပါလ္ဗရီးဇ္

အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္ တခုျဖစ္သည့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သဘာဝသယံဇာတ အရင္း အျမစ္ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရးဆိုင္ရာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရးအဖြဲ႕က (EITI) အဖြဲ႕ဝင္ေလာင္း ႏိုင္ငံအျဖစ္ လက္ခံလိုက္ေၾကာင္း ဇူလိုင္လ ၂ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ေၾကညာလိုက္သည္။ ထိုသို႔ဆံုးျဖတ္ လိုက္ျခင္းေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ လာမည့္ႏွစ္မွစ၍ ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ သတၲဳတူးေဖာ္ျခင္းမွ ရရွိသည့္ ဝင္ေငြမ်ားကို ႏိုင္ငံတကာပြင့္လင္းျမင္သာမႈ စံခ်ိန္စံၫႊန္းႏွင့္အညီ ထုတ္ျပန္ေပး ရေတာ့မည္ျဖစ္ၿပီး တိုင္းျပည္အတြင္းမွ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းမႈအတြက္လည္း အေရးပါသည့္ ေျခလွမ္းတရပ္ ျဖစ္ လာသည္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ မ်ားျပားက်ယ္ျပန္တဲ့ သဘာဝ အရင္းအျမစ္ေတြအတြက္ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ေတြကို တံခါးဖြင့္ေပးေနတဲ့ အေရးပါတဲ့ အခ်ိန္မွာ EITI ကို ျမန္မာႏိုင္ငံ ဝင္ေရာက္လာျခင္း ျဖစ္ပါ တယ္။ EITI ကို လိုက္နာျခင္းအားျဖင့္ အစိုးရက ျပည္သူေတြကို ႏိုင္ငံပိုင္ သဘာဝအရင္း အျမစ္ေတြကို ဘယ္လို စီမံခန္႔ခြဲေနတယ္ ဆိုတာကို သိခြင့္ရွိလာေတာ့မွာျဖစ္ေၾကာင္း ကတိျပဳခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္” ဟု EITI ၏ ဥကၠ႒ Claire Short က ေၾကညာခ်က္တခုတြင္ ေျပာၾကားလိုက္သည္။

ျမန္မာ EITI ညႇိႏိႈင္းေဖာ္ေဆာင္ေရး တာဝန္ခံ ေဒါက္တာေဇာ္ဦးက “EITI က က်ေနာ္တို႔ေတြ သယံဇာတ က်ိန္စာကေန လြတ္ေျမာက္ႏိုင္မယ့္ အသံုးဝင္တဲ့ ကရိယာတခုကို ေပးပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေရးေတြ အတြက္လည္း အေရးပါတဲ့အေထာက္အကူတခုျဖစ္ပါတယ္။ EITI စံခ်ိန္စံၫႊန္းေတြနဲ႔အညီ အေကာင္ အထည္ေဖာ္တဲ့ ေနရာမွာ ေတြ႕လာရမယ့္ စိန္ေခၚမႈ အေျမာက္အျမား ကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ေက်ာ္လြန္ႏိုင္ရ ပါမယ္” ဟု ေျပာသည္။

သို႔ေသာ္လည္း လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရသည့္ပတ္ဝန္းက်င္ တခု ျဖစ္ေစရန္ အစိုးရက ကတိျပဳျခင္းမွာ ေသခ်ာမႈ ရွိမရွိ ၎တို႔ အေလးအနက္ သံသယရွိေနေၾကာင္း အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက သတိေပးလိုက္ၾကသည္။

EITI က သဘာဝသယံဇာတ အရင္းအျမစ္ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ မွ ကာကြယ္ႏိုင္ေရးအတြက္ ကမၻာ့အဆင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈစံႏႈန္းတခု သတ္မွတ္ ထားသည္။ EITI ႏွင့္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္လိုေသာ အစိုးရမ်ားသည္ ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ သတၲဳ တူးေဖာ္ေရး စီမံကိန္းမ်ားမွ ေငြေပးေခ် မႈမ်ားကို EITI မွ ခ်မွတ္ထားသည့္ စည္းကမ္းမ်ားႏွင့္အညီ ထုတ္ျပန္ေပးရန္ လိုအပ္သည္။

ထုတ္ျပန္ေပးရမည့္ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္ မ်ားတြင္ ကုမၸဏီပိုင္ဆိုင္သူ၊ စာခ်ဳပ္သက္တမ္းမ်ား၊ အစိုးရပိုင္ သဘာဝသယံဇာတ အရင္းအျမစ္ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ ရရွိေသာ ဝင္ေငြ ခြဲေဝမႈတို႔ ပါဝင္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက အဆိုပါအခ်က္ မ်ားကိုလိုက္နာက်င့္သံုးရန္ ကတိျပဳခဲ့သည္ဟု EITI ၏ ေၾကညာခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႔ျပင္ ၂၀၁၃-၁၄ တြင္ ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕လုပ္ငန္း အတြက္ အဆိုျပဳလႊာတင္သြင္း ရာတြင္ ေအာင္ႏိုင္ခဲ့ ၾကသည့္ ကုမၸဏီမ်ား၏ ရွယ္ယာအမ်ားဆံုး ပိုင္ဆိုင္ သူမ်ားကိုလည္း ထုတ္ျပန္ေပးသြား မည္ဟုသိရသည္။

အစိုးရမဟုတ္သည့္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္း တခုျဖစ္သည့္ Global Witness က ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ လုပ္ငန္းအတြက္ မၾကာေသးမီက အဆိုျပဳလႊာ တင္သြင္းခဲ့ၾကသည့္ ကုမၸဏီမ်ားသည္ အလြန္လွ်ိဳ႕ဝွက္ၿပီး ကုမၸဏီ ၄၇ ခုထဲ မွ ၁၃ ခုကသာ ပိုင္ဆိုင္သူႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေမးခြန္းမ်ားကို တံု႔ ျပန္ခဲ့ၿပီး ၎တို႔ထဲမွ ကုမၸဏီ ၂ ခုကသာ အျမင့္ဆံုး ပိုင္ဆိုင္သူကို ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္ဟု ေဝဖန္ခဲ့သည္။ အဂၤလန္ႏိုင္ငံအေျခစိုက္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေရး လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕တခုျဖစ္သည့္ Global Witness က တခါတရံ ထိုသို႔လွ်ိဳ႕ဝွက္ျခင္းမ်ိဳး သည္ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈကို ဖံုးကြယ္ရန္ အသံုးခ်ျခင္းျဖစ္ေလ့ရွိသည္ ဟု ဆိုသည္။

ဦးသိန္းစိန္က ၎၏အစိုးရသည္ တာဝန္ရွိသည့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားကို အားေပးရန္ႏွင့္ သဘာဝ သယံဇာတ အရင္းအျမစ္ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းက႑ႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ား က သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ လူမႈစီးပြား အေျခအေန မ်ားကို ထိခိုက္မႈမရွိေၾကာင္း ေသခ်ာေစရန္အတြက္ EITI ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္လိုေၾကာင္း မတ္လ အတြင္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂ ဒသမ ၅ ထရီလီယံ ရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းရသည့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ စည္ ေပါင္း ၃ ဒသမ ၂ ထရီလီယံခန္႔ ရွိမည္ဟုခန္႔မွန္းရ သည့္ အရန္ေရနံသိုက္မ်ား၊ မ်ားျပားသည့္ တြင္းထြက္ သတၲဳမ်ား၊ ေက်ာက္စိမ္းႏွင့္ ေက်ာက္မ်က္ရတနာမ်ား၊ အႀကီးစား ေရအားလွ်ပ္စစ္ အရင္းအျမစ္မ်ားႏွင့္ က်ယ္ျပန္႔သည့္ သစ္ေတာႀကီးမ်ား စသည့္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ မ်ားျပားလွသည့္ သဘာဝသယံဇာတအရင္း အျမစ္မ်ားကို ဆယ္စုႏွစ္ ေပါင္းမ်ားစြာအတြင္း စစ္အစိုးရႏွင့္ ၎၏လက္စြဲ လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ားက လက္ဝါးႀကီး အုပ္ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခဲ့သည္။ သဘာဝ အရင္းအျမစ္မွ ရရွိသည့္ ဝင္ေငြမ်ားသည္ စစ္တပ္ အတြင္းသို႔ စီးဝင္ၿပီး ကုန္ခန္းသြားၾကသည္ သို႔မဟုတ္ ထိပ္တန္းအရာရွိႀကီးမ်ား၏ အိတ္ထဲသို႔ေရာက္ရွိ သြားၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ ေရွာက္မႈႏွင့္ ပညာေရး အသံုးစရိတ္က အနိမ့္ဆံုး အဆင့္အတန္းတြင္ သာရွိေနခဲ့သည္။

ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕၊ သတၲဳတူးေဖာ္ေရး၊ အႀကီးစားကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းႏွင့္ ေရကာတာစီမံကိန္း မ်ားသည္ လည္း တိုင္းရင္းသား ပဋိပကၡမ်ား၊ စစ္ေရး အေျခအေနမ်ားႏွင့္ တြဲဆက္ေနသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ သဘာဝ အရင္း အျမစ္မ်ားသည္ တိုင္းရင္းသား ေဒသမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးရွိေနၿပီး တခါတရံတြင္ စီမံကိန္းမ်ားေၾကာင့္ ေဒသခံ ျပည္သူမ်ား စီးပြားေရး ႏွင့္ လူမႈေရးသက္ေရာက္မႈမ်ား ႀကီးမားစြာ ခံစားရ တတ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း EITI သည္ ဝင္ေငြ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ရွိေရးကိုသာ ဦးတည္ထားၿပီး ထိုကဲ့သို႔ စီမံကိန္းသက္ေရာက္မႈမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား သို႔မဟုတ္ အာဏာပိုင္မ်ားက ေဒသခံျပည္သူမ်ား၏ လိုက္ေလ်ာသေဘာတူညီမႈ ေတာင္းခံရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း မပါဝင္ေပ။

ၿပီးခဲ့သည့္လမ်ားအတြင္း အစိုးရက ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္ ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ သတၲဳတူးေဖာ္ ေရးလုပ္ကိုင္ ေနသည့္ ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ အလုပ္လုပ္ခဲ့ သလို ေဒသခံ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ EITI အဖြဲ႕ဝင္ေလာင္းအျဖစ္ ေလွ်ာက္ ထားႏိုင္ေရးအတြက္ ျပင္ဆင္ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ သည္ ယခုအခ်ိန္တြင္ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္ အပါအဝင္ EITI အဖြဲ႕ဝင္ေလာင္းမ်ားျဖစ္သည့္ ၄၄ ႏိုင္ငံ ပါဝင္သည့္အဖြဲ႕ႏွင့္ ေပါင္းခဲ့ၿပီျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မတိုင္မီတြင္ EITI ကိုလိုက္နာသည့္ အဖြဲ႕ဝင္ ႏိုင္ငံ တႏိုင္ငံ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။

EITI သည္ ေနာ္ေဝႏိုင္ငံတြင္ အေျခစိုက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရမ်ားက အေထာက္အပံ့ေပးထားသည္။ အဖြဲ႕ဝင္ေလာင္း ႏိုင္ငံမ်ားသည္ EITI ၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ႏွင့္ ေငြေၾကးပြင့္လင္း ျမင္သာရွိမႈကို ျမႇင့္တင္ေပးႏိုင္မည့္ ဥပေဒႏွင့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား ဖန္တီးႏိုင္ေရး အတြက္ အလွဴရွင္မ်ား၏ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားလည္း ရရွိ ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး ေရနံ၊ သဘာဝ ဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ သတၲဳတူးေဖာ္ေရး ကုမၸဏီ ၈၀ ခန္႔လည္း အဆိုပါအစီအစဥ္တြင္ ပါဝင္ေနသည္။

စိုးရိမ္မႈမ်ားႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ

ယခုအခ်ိန္တြင္ အဖြဲ႕ဝင္ေလာင္းအျဖစ္လက္ခံ လိုက္ၿပီျဖစ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ သတ္မွတ္ထားသည့္ အခ်ိန္ အတိုင္းအတာတခုအတြင္း EITI ၏ လိုအပ္ ခ်က္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရေတာ့မည္ ျဖစ္ သည္။ ပထမအဆင့္ အစီရင္ခံစာကို ၁၈ လအတြင္း ၿပီးစီးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၂ ရက္ေန႔ မတိုင္မီ အျပည့္အဝလိုက္နာမႈကို ျပန္လည္သံုးသပ္မည္ ျဖစ္သည္။

အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ပါဝင္မႈက လည္း EITI အတြက္ အဓိကက်သည္။ EITIလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ရန္အတြက္ အစိုးရ၊ ပုဂၢလိကက႑ႏွင့္ အစိုးရမဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ားက သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူေပါင္းစံု ပါဝင္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းတခု (သံုးပြင့္ဆိုင္ ၫႊန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕ MSG) ႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ ရန္ လိုအပ္သည္။ ၎တို႔ကလည္း ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ႏွင့္ သတၲဳ တူးေဖာ္ေရး မဟုတ္သည့္က႑မ်ားတြင္ အဆိုပါ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို အသံုးမျပဳလိုသည့္တိုင္ ေအာင္ EITI ၏ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈဆိုင္ရာ စံႏႈန္း သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား၏ တိက်သက္ေရာက္မႈ အတိုင္း အတာကို သေဘာတူလက္ခံရမည္ ျဖစ္သည္။

“က်ေနာ္တို႔လုပ္စရာအလုပ္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိ ေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္သူမွ အဆင္သင့္ မျဖစ္ ေသးဘူး” ဟု Myanmar Alliance for Transparency and Accountability (MATA) မွ ညႇိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ေရး တာဝန္ခံ ဦးတာရာေမာင္ က ဧရာဝတီသို႔ေျပာသည္။

“က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လို အတိုင္းအတာအထိ လုပ္ရမယ္ဆိုတာ မဆံုးျဖတ္ရေသးပါဘူး။ သံုးပြင့္ ဆိုင္ၫႊန္႔ေပါင္း အဖြဲ႕ MSG အေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေတြ ကို အၿပီးလုပ္ရပါမယ္။ အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြ ကေတာ့ ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္ နဲ႔သစ္ေတာက႑ေတြပါဝင္ေစခ်င္ၾကတယ္။ အစိုးရ ဘက္ကေတာ့ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕နဲ႔ ေက်ာက္စိမ္း နဲ႔ ေက်ာက္မ်က္လို တူးေဖာ္ေရးက႑ အခ်ိဳ႕ကို လက္ခံဖို႔ အသင့္ျဖစ္ေနပံုရပါ တယ္” ဟုလည္း သူက ေျပာသည္။

Global Witness ၏ ေရနံ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ ႏွင့္ သတၲဳတူးေဖာ္ေရးဆိုင္ရာအဖြဲ႕မွ Juman Kubba က”EITI အစီအစဥ္က ဘယ္ေလာက္ကြဲျပားျခားနား ေအာင္ အမွန္တကယ္လုပ္ေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာက ျမန္မာႏိုင္ငံက EITI ရဲ႕ အနိမ့္ဆံုး စံသတ္မွတ္ခ်က္ ေတြထက္ပိုၿပီး ဘယ္ေလာက္အထိလိုက္နာဖို႔ ဆႏၵရွိ သလဲဆိုတာေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္” ဟု ေျပာသည္။

“လာမယ့္လေတြမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ ျပည္သူေတြသိဖို႔ လိုအပ္တဲ့ အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြနဲ႔ ကုမၸဏီေတြက ဘာေတြတာဝန္ခံ လုပ္ေဆာင္ရမယ္ ဆိုတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ထုတ္ျပန္ေပး ျခင္းအားျဖင့္ ပြင့္လင္း ျမင္သာမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္ေလာက္အထိ အေလးအနက္ ထားတယ္ဆိုတာ ကို ျပသဖို႔အခြင့္အေရး ရွိလာ ပါၿပီ။ တကယ္လို႔ ျဖစ္ မလာဘူးဆိုရင္ေတာ့ ႏႊႈႈ အေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက (အစိုးရက) အေပၚယံ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေရးကို အေပၚယံသာ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ သတ္မွတ္ လိုက္ရမယ့္အႏၱရာယ္ ရွိေနပါတယ္” ဟု သူကဆို သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွ အစိုးရမဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ားက အဓိကစိုးရိမ္ေနသည္မွာ အစိုးရက အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အေရးထားသည့္ EITI ၏ စံခ်ိန္စံၫႊန္းမ်ားကို လိုက္နာရန္ ကတိျပဳပါမည္ လားဆိုသည့္ အခ်က္ျဖစ္သည္။ အစီအစဥ္အရ အစိုးရ က EITI တြင္ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပါဝင္ႏိုင္သည့္ အေနအထား ဖန္တီးေပးရန္အတြက္ ကတိျပဳရန္ လိုအပ္သည္။ အစိုးရ မဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ကိုယ္စားျပဳရန္အခြင့္ အေရးကို အစိုးရက ေလးစားရမည္ျဖစ္ၿပီး ျပည္သူလူထုၾကား တြင္ ပြင့္လင္းစြာ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုခြင့္ ရွိေရးကိုလည္း ေသခ်ာေစရမည္ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေလွ်ာက္ထားမႈကို သံုးသပ္ရန္ ရွိသည့္ ရက္သတၲပတ္မ်ားအတြင္းတြင္ လႊတ္ေတာ္ က တိုင္းျပည္တြင္းမွ အစိုးရမဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ားကို ကန္႔သတ္ထားမႈမ်ားအား ေျဖေလွ်ာ့ေပးခဲ့ သည္။ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို အစိုးရထံတြင္ မွတ္ပံုတင္ ရန္ လိုအပ္ေသာ္လည္း ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါကလည္း အေရးယူ အျပစ္ေပးျခင္းမခံရသည့္ အသင္းအဖြဲ႕မ်ား မွတ္ပံုတင္ျခင္းဥပေဒကို လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ မ်ားက အတည္ျပဳေပးခဲ့သည္။ လႊတ္ေတာ္က ၿငိမ္း ခ်မ္းစြာစုေဝးခြင့္ ဥပေဒကိုျပင္ဆင္ၿပီး ခြင့္ျပဳခ်က္ မရွိဘဲ ဆႏၵျပပါက ေထာင္ဒဏ္ ၆ လ က်ခံရသည့္ ျပစ္ဒဏ္ကို ၃ လသို႔ ေလွ်ာ့ခ်ေပးခဲ့သည္။

ယခုအပတ္ အေစာပိုင္းတြင္ Myanmar Alliance for Transparency and Accountability (MATA) က EITI ၏ ႏိုင္ငံတကာ ဘုတ္ အဖြဲ႕သို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း မ်ား လြတ္လပ္ခြင့္ မရွိေသး ေၾကာင္း သတိေပးစာ တေစာင္ ေရးသားေပးပို႔ခဲ့သည္။ အဆိုပါစာတြင္ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံအဝွမ္း မွ ေဒသဆိုင္ရာအဆင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈကို လံုၿခံဳစိတ္ခ်စြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသး ေၾကာင္း၊ အထူးသျဖင့္ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ေဒသတြင္း အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားက ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ေႏွာင့္ယွက္ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းမ်ား ရွိေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

အစိုးရမဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း ၄၇၀ အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေပးေနသည့္ ၾဗႊဗ က ျမန္မာႏို္င္ငံ၏ EITI ေလွ်ာက္ထားမႈကို ေရႊ႕ဆိုင္းထားရန္ ဘုတ္ အဖြဲ႕အား ေတာင္းဆိုေနမႈကို ရပ္တန္႔လိုက္ေသာ္ လည္း ျမန္မာအစိုးရသည္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ား လြတ္လပ္ခြင့္အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ကတိျပဳထားသည့္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ပ်က္ ကြက္ခဲ့သည္ဟု ေျပာခဲ့သည္။

အစိုးရက အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ား လုပ္ ကိုင္ႏိုင္မည့္ ပိုမိုေကာင္းမြန္သည့္ အေျခအေနမ်ိဳး ဖန္တီးေပး ရန္ ကတိျပဳခဲ့ေသာ္လည္း အေကာင္အ ထည္ေဖာ္သည့္ေနရာတြင္ အလြန္အားနည္းခဲ့သည္ဟု အဆိုပါ သတိေပးစာတြင္ MATA က ေျပာသည္။ EITI ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစိုးရက အစိုးရ မဟုတ္သည့္ အဖြဲ႔အစည္း မ်ားႏွင့္ အလုပ္လုပ္မည္ျဖစ္သည္ ဟု ေဖာ္ျပထားေသာ ဝန္ႀကီးအဖြဲ႕၏ အမိန္႔တခုကို ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ မ်ားထံသို႔ ေပးပို႔ခဲ့ျခင္း မရွိသလို အမ်ားျပည္သူ သိေအာင္ ထုတ္ျပန္ျခင္း မရွိဟုလည္း ထပ္ေျပာသည္။

“EITI ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို အျပည့္အဝ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔နဲ႔ ေဒသအာဏာပိုင္ေတြ ျပည္သူေတြကို သတင္းေပးဖို႔ အစိုးရကို က်ေနာ္တို႔ ေတာင္းဆိုပါတယ္။ သူတို႔က လုပ္မယ္လို႔ေတာ့ေျပာ တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္ေတာ့မွ လက္ေတြ႕မလုပ္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔က က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ဂိမ္းကစားေနတာ လားလို႔ေတာင္ က်ေနာ္တို႔ေတြးမိတယ္” ဟု MATA မွ ဦးတာရာေမာင္က ေျပာသည္။

EITI ၏ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အမွန္တကယ္ ျဖစ္လာေစရန္ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွအရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား ေကာင္းမြန္စြာ လုပ္ကိုင္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ိဳး ဖန္တီးေပးႏိုင္ရန္အတြက္ အစိုးရကို ပိုမိုဖိအားေပးရန္လည္း MATA က EITI ကို ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

ျမန္မာအစိုးရက အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တို႔၏ လြတ္လပ္ခြင့္ကို ျမႇင့္တင္ေပးႏိုင္ရန္၊ ေဒသ ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ႏိုင္လိုမင္းထက္ ျပဳမူမႈ၊ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ၊ သဘာဝ သယံဇာတ အရင္းအျမစ္ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရးဆိုင္ရာလုပ္ငန္း မ်ား၏ လူမႈေရးသက္ေရာက္မႈမ်ားကို ေျဖရွင္းေပးရန္ အမွန္တကယ္ ဆႏၵမရွိဘဲ ႏိုင္ငံတကာအလယ္တြင္ ဂုဏ္ရွိေစရန္အတြက္သာ ျဖစ္ေနမည္ကို အစိုးရ မဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက စိုးရိမ္ေနၾကေၾကာင္း Shwe Gas Movement မွ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးဝင္းေအာင္က ေျပာသည္။

“သဘာဝသယံဇာတ အရင္းအျမစ္ တူးေဖာ္ ထုတ္လုပ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကို က်ေနာ္တို႔ႀကိဳးစားၿပီး ဆက္တိုက္ဆက္ လုပ္သြားရပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရကေတာ့ ဒီ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို သတ္မွတ္ေပးထားတဲ့ အခ်ိန္ အတိုင္းအတာအတြင္း ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ေျခလွမ္း တလွမ္း မလွမ္းရေသးဘူး။ သူတို႔မွာ ဒီကိစၥေတြကို ကာလတိုအတြင္း ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းဖို႔ ဆႏၵမရွိဘူး လို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာအလယ္မွာ ပံုရိပ္ ေကာင္းေအာင္နဲ႔ EITI လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကတဆင့္ ႏိုင္ငံျခား တိုက္႐ိုက္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကို ဆြဲေဆာင္ ႏိုင္ဖို႔အတြက္ပဲ ႀကိဳးစားေနတယ္။ အစိုးရက အရမ္း ပါးနပ္တယ္” ဟု ဦးဝင္းေအာင္က ေျပာသည္။

“သဘာဝသယံဇာတ က႑မွာ ေကာင္းမြန္ တိုးတက္မႈရွိလာဖို႔က အေဝးႀကီးလိုပါေသးတယ္”ဟု သူက ထပ္ေျပာသည္။ Shwe Gas Movement သည္ သံုးပြင့္ဆိုင္ ၫႊန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕ (MSG) တြင္ အဖြဲ႕ဝင္ ျဖစ္သည္။

သံုးပြင့္ဆိုင္ ၫႊန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕ (MSG) ဥကၠ႒ ဦးေမာင္ေမာင္သိန္းႏွင့္ အစိုးရေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးရဲထြဋ္တို႔အား အစိုးရမဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ား၏ စိုးရိမ္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဧရာဝတီက အီးေမးလ္ေပးပို႔၍ ေမးျမန္းခဲ့ ေသာ္လည္း ျပန္လည္ ေျဖၾကားမႈ မရရွိခဲ့ပါ။