ထိုင္း စစ္အာဏာသိမ္းမႈ ျမန္မာ့ေရနံႏွင့္ သဘာဝ ဓာတ္ေငြ႕လုပ္ငန္းကို အက်ိဳးသက္ေရာက္လာႏိုင္

ဝီလ်ံဘြတ္

ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းယူလိုက္သည့္အတြက္ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ လုပ္ငန္းဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈမ်ား ဆြဲေဆာင္ရာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ အၿပိဳင္အဆိုင္ ျဖစ္လာဖြယ္ရွိေနသည္။

စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းယူၿပီး တပတ္အတြင္း ထိုင္းႏိုင္ငံ စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန အၿမဲတမ္းအတြင္း၀န္ Norkun Sitthiphong က သူ၏ ဌာနမွ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အစီအစဥ္တခုႏွင့္ အမ်ိဳးသားေကာင္စီသို႔ တင္ျပရန္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး အဆိုျပဳခ်က္မ်ား လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“စြမ္းအင္စီမံခ်က္ အသစ္မွာ ရွာေဖြေရးနဲ႔ တူးေဖာ္ေရး လုပ္ကြက္အသစ္ေတြအတြက္ ေစ်းၿပိဳင္တင္ဒါ စတင္ေခၚယူဖို႔၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးက႑နဲ႔ သံုးစြဲသူေတြၾကားက ကြာဟမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဓာတ္ေငြ႔ရည္ ေစ်းႏႈန္းကို ခ်ိန္ညွိဖို႔ နဲ႔ စြမ္းအင္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး စီမံကိန္း တခုကို အတည္ျပဳျခင္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေတြအကုန္လံုးကို ေနာက္ထပ္ ၆ လ အတြင္းမွာ လုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု အေမရိကန္အေျခစိုက္ စြမ္းအင္ဆိုင္ရာ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔အစည္း တခုျဖစ္သည့္ Platts က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

စစ္တပ္က ဦးေဆာင္သည့္ အမ်ိဳးသား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တရားဥပေဒ စုိးမုိးမႈ ေကာင္စီ (National Peace and Order Maintaining Council – NPOMC)က လာမည့္ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္ အတြင္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အဆိုျပဳခ်က္မ်ား တင္ျပမည္ျဖစ္ေၾကာင္း စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာနမွ သတင္းရင္းျမစ္တခုက ဧရာ၀တီသို႔ အလြတ္သေဘာ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ တင္သြင္းမႈမွ ေၾကြးၿမီမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ရန္ႏွင့္ ျပည္တြင္းရွာေဖြ တူးေဖာ္ေရး ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အသစ္မ်ား ဆြဲေဆာင္ရန္ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။

ထိုင္းႏိုင္ငံက ကမ္းလြန္လုပ္ကြက္ ၅ ခုႏွင့္ ကုန္းတြင္းလုပ္ကြက္ ၁၇ အတြက္ ရွာေဖြလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳရန္ စီစဥ္ ေနသည္။ ထိုသို႔ လုပ္ခြင့္ေပးရန္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွစ၍ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေရႊ႕ဆိုင္းထားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ အဆိုပါလုပ္ကြက္မ်ားမွ ဓာတ္ေငြ႔ ကုဗမီတာ ၈၅ ဘီလီယံမွ ၁၄၁ ဘီလီယံအတြင္း၊ ေရနံ စည္ေပါင္း ၅ သန္းမွ ၁၀သန္းအတြင္း ထြက္ရွိမည္ဟု ခန္႔ မွန္းထားေၾကာင္း ေလာင္စာတူးေဖာ္ေရး ဌာန၏ အဆိုအရ သိရသည္။

ျပည္သူမ်ားက သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္႐ႈ႕ေထာင့္မွ ဆန္႔က်င္ၾကျခင္းမ်ား အပါအ၀င္ အေၾကာင္းျပခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ တင္ဒါ ေခၚယူေရးကို ေရႊ႕ဆိုင္းထားခဲ့သည္။ ေနာက္ဆံုး ေရႊ႕ဆိုင္းခဲ့သည္မွာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ အလယ္ပိုင္းေလာက္တြင္ ျဖစ္ၿပီး ထိုင္း အစိုးရပိုင္ PTT ကုမၸဏီ၏ ေရနံပိုက္လိုင္း ယိုစိမ့္မႈျဖစ္ၿပီး ထိုင္းပင္လယ္ေကြ႔အတြင္းရွိ Koh Samet အပန္းေျဖကၽြန္းတြင္ ပတ္၀န္းက်င္ ညစ္ညမ္းမႈမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ဧၿပီလအတြင္းတြင္ ေၾကညာထားၿပီးျဖစ္သည့္ ၂၀၁၄ အတြက္ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ အသံုးစရိတ္ (ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ) ကို အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁.၈၆ ဘီလီယံ အထိ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်လိုက္သည္ဟု PTT က ေျပာသည္။ ဘန္ေကာက္တြင္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံေရး ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ အစိုးရ၏ အတည္ျပဳခ်က္ရရွိရန္ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့ရ၍ ျဖစ္ သည္ဟုလည္း ဆိုသည္။

ေရႊ႕ဆုိင္းခဲ့ေသာ စီမံကိန္းမ်ားထဲတြင္ ထိုင္းပင္လယ္ေကြ႔ရွိ Rayong ႏွင့္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသည့္ ထိုင္းႏိုင္ငံ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း ေဒသကို ဆက္သြယ္မည့္ ကီလိုမီတာ ၃၀၀ရွည္သည့္ ကုန္းတြင္း ေရနံပိုက္လိုင္း လည္းပါ၀င္သည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ပိုက္ လိုင္းျဖင့္ ျဖန္႔ျဖဴးသည့္ စနစ္ နည္းပါးၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္ ဘန္ေကာက္ ေဒသတြင္သာ အဓိကရွိေနသည္။

အာဏာသိမ္းေခါင္းေဆာင္ ၾကည္းတပ္ ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Prayuth Chan-ocha က အနည္းဆံုး ၁ ႏွစ္ အတြင္း ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခံရသည့္ အရပ္သား အစိုးရသို႔ အာဏာျပန္လည္လႊဲေျပာင္းေပးရန္ စစ္တပ္က စိတ္ကူး မရွိေၾကာင္းေျပာသည္။

ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ လုပ္ကြက္မ်ား ပိုမိုရွာေဖြႏိုင္ရန္ တံခါးဖြင့္လိုက္ျခင္းေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ စြမ္းအင္ ၀န္ႀကီးဌာနႏွင့္ အစိုးရပိုင္ ျမန္မာ့ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔လုပ္ငန္းတို႔က မၾကာမီ ခ်ထားေပးေတာ့မည့္ စီမံကိန္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကေသာ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အေျပာင္းအလဲျဖစ္သြားႏိုင္စရာမ်ား ရွိလာသည္။

အျခားဘက္မွ ၾကည့္ျပန္လွ်င္ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းယူလိုက္ျခင္းေၾကာင့္ မေရရာမႈမ်ား ရွိေနႏိုင္သျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံဖက္က အက်ိဳးရွိႏိုင္သည္။ ထိုင္းစစ္တပ္က အာဏာသိမ္းျခင္းကို အေနာက္တိုင္း အစိုးရမ်ားက ေ၀ဖန္ခဲ့ၾက ၿပီး ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံကလည္း သံတမန္ ဆက္ဆံေရးကို အဆင့္ေလွ်ာ့ခ်ခဲ့သည့္ ကိစၥမ်ိဳးက အလားအလာရွိသည့္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူမ်ားက တန္ဖိုးႀကီးသည့္ စီမံကိန္းမ်ားလုပ္ကိုင္ရန္ ၀န္ေလးသြားႏိုင္ေၾကာင္း ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားက သတိေပး လိုက္သည္။

ထိုင္းႏိုင္ငံ၏ လက္ရွိႏို္င္ငံေရး အရႈပ္အေထြးက ေဒသတြင္းၿပိဳင္ဆိုင္မႈႏွင့္ စီးပြားေရးကို ထိထိေရာက္ေရာက္၊ အက်ိဳးရွိရွိ လုပ္ႏိုင္သည့္ ေနရာတခု ျဖစ္ေနျခင္းကို ထိခိုက္ႏိုင္ေၾကာင္း အဂၤလန္ႏိုင္ငံ အေျခစိုက္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အႀကံေပး အဖြဲ႔အစည္း တခုျဖစ္သည့္ Strategic Risk က ဇြန္လ ၂ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ အာဏာသိမ္းယူမႈအၿပီး အကဲျဖတ္မႈ စာတမ္းတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ေႏွးေကြးျခင္းႏွင့္ ထိခိုက္လြယ္သည့္ ဘ႑ာေရးေစ်းကြက္မွ ႏိုင္ငံတကာ အရင္းအႏွီးမ်ား ျပန္စီးထြက္ျခင္းမ်ားႏွင့္ နပမ္းလံုးေနရသည့္ ထိုင္းႏိုင္ငံအတြက္ ကာလရွည္ျပႆနာတခု ျဖစ္လာႏိုင္သည္ဟု ႏိုင္ငံတကာ စီးပြားေရး ဆိုင္ရာ ဥပေဒအက်ိဳးေဆာင္ လုပ္ငန္းတခုျဖစ္သည့္ DLA Piper ၏ ေျပာၾကားခ်က္ကို ကိုးကား၍ Strategic Riskက ေျပာသည္။

“လက္ရွိႏိုင္ငံေရး အက်ပ္အတည္း မရွိခင္ကထဲက ျမန္မာႏိုင္ငံလိုမ်ိဳး အျခားႏိုင္ငံေတြ ဖြံၿဖိဳးမႈ တိုးတက္လာတာ၊ အင္ဒို နီးရွားနဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္ တို႔က ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈအတြက္ ဆြဲေဆာင္မႈေကာင္းတဲ့ ေနရာျဖစ္လာေတြေၾကာင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံအေနနဲ႕ အာရွေစ်းကြက္မွာ ဆက္လက္ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ လုပ္ေဆာင္ရမွာေတြ ရွိေနခဲ့ပါတယ္” ဟု DLA Piper မွ Jonathan Goacher က Strategic Risk သို႔ ေျပာသည္။

“လက္ရွိ ႏိုင္ငံေရး အက်ပ္အတည္း ဇာတ္လမ္းေတြကလည္း ထိုင္းႏိုင္ငံ ႏို္င္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြကို ဆက္လက္ဆြဲ ေဆာင္ႏိုင္ေရး ႀကီးမားတဲ့ ဖိအားျဖစ္ခဲ့ပါတယ္” ဟု သူကဆိုသည္။

ထိုင္းႏိုင္ငံ စြမ္းအင္သံုးစြဲမႈ၏ ၆၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ျဖစ္ၿပီး ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္မႈ ေလ်ာ့က်လာ သည္ႏွင့္ အမွ် ႏိုင္ငံျခားမွ တင္သြင္းမႈက တိုးလာေနသည္။ လတ္တေလာ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ တရား၀င္ စာရင္း ဇယား မ်ား အရ ေရနံစိမ္းတင္သြင္းမႈသည္ တေန႔လွ်င္ ပ်မ္းမွ် စည္ေပါင္း ၆၂၀၀၀၀ ရွိသည္ဟု သိရသည္။

ယမန္ႏွစ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အခ်က္အလက္မ်ားအရ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ အတြင္း ထိုင္းႏိ္ုင္ငံ၏ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ တင္သြင္းမႈသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၄.၃ ဘီလီယံ ရွိသည္ဟု ထိုင္းႏိုင္ငံ စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန၊ စြမ္းအင္စီးပြားေရးဌာနက ဆိုသည္။

ႏိုင္ငံတကာ စြမ္းအင္ေအဂ်င္စီ (International Energy Agency) က ထိုင္းႏို္င္ငံ၏ စြမ္းအင္သံုးစြဲမႈသည္ ၂၀၃၅ ခုႏွစ္တြင္ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တိုးလာလိမ့္မည္ဟု ၿပီးခဲ့သည့္ ေအာက္တိုဘာလအတြင္းက ခန္႔မွန္းခဲ့သည္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား မျပဳလုပ္ခဲ့ပါက ထိုင္းႏိုင္ငံ၏ စြမ္းအင္တင္သြင္းမႈ စရိတ္သည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၇၀ ဘီလီယံအထိ ေရာက္ရွိသြားလိမ့္မည္ ဟုလည္း ၎တို႔က ဆိုသည္။ လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွႏိုင္ငံမ်ားထဲ၌ ေလာင္စာတင္သြင္းမႈ ဒုတိယ အမ်ား ဆံုးႏိုင္ငံျဖစ္ေနၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံ၏ အထက္တြင္ ၎ထက္ လူဦးေရ ၃ ဆပိုမ်ားသည့္ အင္ဒိုနီးရွား ႏို္င္ငံရွိေနသည္။

PTT ၏ လုပ္ငန္းခြဲတခု ျဖစ္သည့္ PTTEP က ျမန္မာႏိုင္ငံ ကမ္းလြန္ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔က႑တြင္ ေဒၚလာသန္း ရာႏွင့္ ခ်ီ၍ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ယခင္ျမန္မာ စစ္အစိုးရႏွင့္ ရယူထားသည့္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား သည္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိဘဲ ထုတ္လုပ္မႈပမာဏ အမ်ားစုကို ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ တင္ပို႔ႏိုင္ေရးကို ေသခ်ာေအာင္ ျပဳလုပ္ ထား ျခင္း ျဖစ္သည္။

“ထိုင္းႏိုင္ငံ အစိုးရတာ၀န္ရွိသူေတြနဲ႔ စြမ္းအင္လုပ္ငန္း အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ ထိုင္းႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံျခားက တင္သြင္းတဲ့ ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ အေပၚမွာ မွီခိုေနရတာ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္တဲ့ အျမင္ေတြရွိေနပါတယ္။ အာဏာသိမ္း ေခါင္းေဆာင္ ေတြနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ အႀကံေပးေတြကလည္း ဒါကိုေျဖရွင္းဖို႔ ႀကိဳးစားခ်င္ၾကပံုရပါတယ္” ဟု ဘန္ေကာက္ အေျခစိုက္ စီးပြားေရး ပညာရွင္တဦး ျဖစ္သည့္ Collin Reynolds က ဧရာ၀တီသို႔ေျပာသည္။

“အေျဖတခုကေတာ့ ျပည္တြင္းမွာ ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ ပိုထုတ္ႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိ ထိုင္းပင္လယ္ ေကြ႔မွာ အမ်ားဆံုးရွိေနတဲ့ ေရနံနဲ႔ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ နယ္ေျမေတြက မၾကာခင္ ကုန္ေတာ့မယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသစ္ ထပ္မံရွာေဖြႏိုင္ဖို႔ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းလိုက္လို႔ အေမရိကန္ အပါအ၀င္ မိတ္ေဆြႏို္င္ငံတခ်ိဳ႕ရဲ႕ သတိထားေစာင့္ၾကည့္တာကို ခံေနရတဲ့ ႏိုင္ငံတခုအေပၚမွာ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူ ေတြရဲ႕ စိတ္၀င္စားမႈကေလ်ာ့နည္းေကာင္း ေလ်ာ့နည္းသြားႏိုင္ပါတယ္” ဟု သူကဆိုသည္။