အာဆီယံ ကိုယ္စားလွယ္ခန္႔မႈအေပၚ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔မ်ား ကန္႔ကြက္

သီယာ ေဖာ့္ဘ္စ္ (Thea Forbes)

အာဆီယံ အစိုးရမ်ားသည္ ဂ်ာကာတာ ညီလာခံတက္မည့္ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔မ်ား၏ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေရြးခ်ယ္ရာ၌ ၎တို႔လက္သင့္ရာမ်ားကို ေရြးခ်ယ္ေနသျဖင့္ အရပ္ဖက္အဖဲြ႔မ်ားႏွင့္ အာဆီယံ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္ ေတြ႔ဆံုပဲြကို သပိတ္ေမွာက္မည့္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ရွိေနသည္။

အာဆီယံ ေဒသအတြင္းမွ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔ ကိုယ္စားလွယ္ ၁,ဝဝဝ ေက်ာ္ အဂၤါႏွင့္ ဗုဒၶဟူးေန႔မ်ားတြင္ ေတြ႔ဆံုခဲ့ၿပီး၊ ဂ်ာကာတာရွိ အာဆီယံ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔မ်ား ညီလာခံ ACSC ႏွင့္ အာဆီယံျပည္သူ႔ဖိုရမ္ APF အစည္းအေဝးမ်ား၌ အေရးပါသည့္ ကိစၥမ်ား၊ ျပႆနာမ်ားကို ေဆြးေႏြးဖလွယ္ခဲ့ၾကသည္။

ထိုေဆြးေႏြးပဲြတြင္ အာဆီယံအသင္းအတြင္း အခ်ဳိ႕ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားက ကိုယ္စားျပဳမည့္ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖဲြ႔အစည္း ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို စိတ္ၾကိဳက္ေရြးခ်ယ္ ေစလႊတ္ေနမႈေၾကာင့္ အခ်ဳိ႕ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက မ်က္ႏွာစံုညီ ေတြ႔ဆံုပြဲကို သပိတ္ေမွာက္မည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ေျပာဆိုခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

၎ေတြ႔ဆံုပဲြမွာ ေမလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ က်င္းပမည္ျဖစ္ကာ အရပ္ဖက္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ပူးေပါင္းေဆြးေႏြးခဲ့သည့္ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကို အာဆီယံ အသင္းေခါင္းေဆာင္မ်ားထံ ေပးပို႔တင္ျပၾကမည္ျဖစ္သည္။

အာဆီယံအသင္းၾကီး၏ ပဋိဉာဥ္စာတမ္းအရ "လူထုအေပၚ ဗဟိုျပဳေသာ အာဆီယံအသင္း" ဟူေသာ မူဝါဒေအာက္တြင္ လူမႈအဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက အာဆီယံ၏ ေပါင္းစည္းေရးမ်ား၊ လူမႈအဖြဲ႔အသြင္ ေပါင္းစည္းဖြဲ႔စည္းေရးမ်ား၌ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ရန္ တိုက္တြန္းေသာ္လည္း၊ ထိုင္း၊ ကေမၻာဒီးယား၊ ဖိလစ္ပိုင္ႏွင့္ ျမန္မာအစိုးရမ်ားက သူတို႔လက္သင့္ရာ အရပ္ဖက္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ေရြးခ်ယ္တက္ေရာက္ေစမည္ဟု ထိုင္းႏုိင္ငံ ဘန္ေကာက္ပို႔စ္ သတင္းစာက ဆုိသည္။

ထို႔အျပင္ ေတြ႔ဆံုပြဲ၌ ေဆြးေႏြးမည့္ ေခါင္းစဥ္မ်ားကို အာဆီယံဘက္က သိသာစြာ ထိန္းခ်ဳပ္ေနေၾကာင္းပါ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ျမန္မာအစိုးရက မူးယစ္ေဆးဝါး ႏွိမ္နင္းေရး အဆင့္ျမင့္အရာရွိတဦးျဖစ္သူ ဦးစစ္ေအးကို ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ား ကိုယ္စားျပဳ ေစလႊတ္မည္ဟု အဆိုျပဳထားသည္။ သို႔ေသာ္ သီးျခားလြတ္လပ္သည့္ ျမန္မာ NGO အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကမူ ခ်င္းမိုင္အေျခစိုက္ လူ႔အခြင့္အေရးပညာေပးဌာန HREIB မွ ဦးေအာင္မ်ဳိးမင္းကို ကိုယ္စားျပဳေစရန္ ေရြးခ်ယ္ထားၾကသည္။

"အာဆီယံေခါင္းေဆာင္ေတြက အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္း ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ေတြ႔ဖို႔ သ႐ိုးသရီ ျဖစ္ေနၾကတုန္းပဲ။ ဒီကိစၥကို ကူညီေပးဖို႔ က်မတို႔လည္း ဆက္ၿပီး လႈပ္ရွား႐ုန္းကန္ေနၾကရတုန္းပဲ" ဟု ျမန္မာ့အေရး စင္ၿပိဳင္အာဆီယံ ကြန္ရက္အဖြဲ႔၏ ပူးေပါင္းညိႇႏိႈင္းေရးမႉး ဒက္ဘီ စေတာ့ဟဒ္ Debbie Stothard က မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။

"ဆက္ၿပီး ျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာတခုက တခ်ဳိ႕အစိုးရေတြက အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြကို သူတို႔ကိုယ္စားလွယ္ သူတို႔ေရြး ခ်ယ္ရမည့္အစား၊ ဝင္ၿပီး စြက္ဖက္ေရြးခ်ယ္ေပးခ်င္ေနၾကတယ္" ဟုလည္း သူက ဆိုသည္။

အခ်ဳိ႕ေသာ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔မ်ားကမူ အင္ဒိုနီးရွားကဲ့သို႔ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတခုတြင္ ယခုအစည္းအေဝး က်င္းပေသာေၾကာင့္ အစိုးရႏွင့္ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႔မ်ား မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ေဆြးေႏြးပြဲက ပို၍ ပြင့္လင္းလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေနသည္။ သို႔ေသာ္ ေမွ်ာ္လင့္မထားသည့္အတိုင္း ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္ေနသည္ဟု သူက ေျပာျပသည္။

"တကယ္ေတာ့ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ တခန္းထဲမွာ အတူေတြ႔ရမွာ ရြံ႕ေနၾကတဲ့ တခ်ဳိ႕ အာဆီယံ အစိုးရေတြက အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံကို ျပန္ေပးဆြဲၿပီး၊ ဖ်က္လိုဖ်က္ဆီး လုပ္တာပါ" ဟု သူက ဆုိသည္။

ေရႊသဘာဝဓာတ္ေငြ႔ လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔မွ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးမႉး တဦးျဖစ္သူ ဝင္းေအာင္က "ျမန္မာႏိုင္ငံ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔ေတြ ကိုယ္စားလွယ္ တက္ပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔ အစိုးရကသာ အဲဒီကိုယ္စားလွယ္ကို ေရြးခ်ယ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔ဆိုတဲ့ စံႏႈန္းနဲ႔ ကိုက္ညီမွာ မဟုတ္ပါဘူး" ဟု မဇၥ်ိမကို ေျပာျပသည္။

အာဆီယံ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ား ညီလာခံ ACSC ႏွင့္ အာဆီယံျပည္သူ႔ဖိုရမ္ APF အစည္းအေဝးမ်ားသို႔ တက္ေရာက္သည့္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားထံ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဗီဒီယိုမွတဆင့္ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားရာ၌ "အစိုးရေတြဟာ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရေတြက ျပည္သူ႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔လည္း လိုအပ္ပါေသးတယ္။ ဒါအတြက္ေၾကာင့္ အာဆီယံေဒသအတြင္းရွိ ျပည္သူေတြက အခုေဒသကို ဘယ္လို ပံုေဖာ္ျဖစ္ေစခ်င္တယ္ဆိုတာ၊ အဲဒီလိုျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မယ့္ ေန႔မ်ဳိးကိုလည္း ေမွ်ာ္ၾကည့္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္" ဟု ဆိုခဲ့သည္။

ျမန္မာသည္ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ အာဆီယံအသင္းထဲ ပါဝင္ခဲ့ခ်ိန္မွစ၍ အၿမဲတေစ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ ျဖစ္ေနခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ကတည္းက ျမန္မာႏိုင္ငံကို အာဆီယံအသင္း စတင္တည္ေထာင္သူအျဖစ္ ပူးေပါင္းပါဝင္ရန္ ဖိတ္ေခၚခဲ့ေသာ္လည္း ျငင္းပယ္ခဲ့သည္။ အာဆီယံကို နယ္ခ်ဲ႕လက္ပါးေစ အသင္းတခုအျဖစ္ ျမန္မာဘက္က ေျပာဆိုခဲ့သည္။

ဂ်ာကာတာတြင္ ၁၈ ၾကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္မ်ား အစည္းအေဝးသို႔ အၾကံျပဳသည့္ အာဆီယံ ပါလီမာန္ အမတ္မ်ား အသင္း Asean Inter-Parliamentary Myanmar Caucus (AIPMC) ၏ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္၌ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက အာဆီယံ ဥကၠ႒အျဖစ္ ေတာင္းဆိုထားမႈအေပၚ ႏိုင္ငံအတြင္း အမွန္တကယ္ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ တိုးတက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည့္တိုင္ ဆက္၍ ျငင္းပယ္ၾကပါရန္ ၎တို႔က တိုက္တြန္းထားသည္။

ေၾကညာခ်က္တြင္ "ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ဖိႏွိပ္ေနမႈ အေျခအေနမ်ားသည္ အာဆီယံ၏ ဂုဏ္သိကၡာအတြက္ အမည္းစက္ စြန္းထင္းေစေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားၿပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဆိုးရြားေနေသာ အေျခအေနေၾကာင့္ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အာဆီယံ လူမႈအဖြဲ႔အစည္း ထူေထာင္ရာတြင္ အဟန္႔အတားျဖစ္ေစမည္’’ ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႔အျပင္ ထိုင္းအေနႏွင့္ ျမန္မာဒုကၡသည္မ်ား ျပန္ပို႔ေရး အစီအစဥ္မ်ားကို ဆိုင္းငံ့ထိန္းသိမ္းထားေပးပါရန္ တိုက္တြန္းထားသည္။

"အာဆီယံအေနႏွင့္ အဖြဲ႔၏ ပဋိဉာဥ္မ်ားကို ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း ေဖာက္ဖ်က္ေနေသာ ျမန္မာကို အသင္းမွေန၍ ဆိုင္းငံ့ထားရန္ စဥ္းစားသင့္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ဆက္ဆံရာတြင္ အာဆီယံအသင္းက သတၱိျပသသင့္ၿပီး၊ ယခု ထိပ္သီး အစည္းအေဝးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေျခအေနကို ေသခ်ာေဆြးေႏြးသင့္သည္။ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံအတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ား စနစ္တက်ႏွင့္ အျပင္းအထန္ ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈအေပၚ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးရန္ မိမိတို႔က ေတာင္းဆိုေၾကာင္း" ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔အျပင္ အာဆီယံအဖဲြ႔ဝင္မ်ားအေနျဖင့္ "ကုလသမဂၢမွ အဆိုျပဳသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူသားမ်ဳိးႏြယ္တရပ္လံုးအေပၚ ခ်ဳိးေဖာက္က်ဴးလြန္သည့္ ရာဇဝတ္ျပစ္မႈမ်ားအတြက္ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္တရပ္ ဖြဲ႔စည္းေရး အဆိုကိုလည္း ေထာက္ခံေပးၾကပါရန္ တိုက္တြန္းထားသည္။ သို႔မွသာ ေဒသၾကီးတခုလံုးအေနျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ားႏွင့္ ဖိႏွိပ္ေနျခင္းအတြက္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ထားသူမ်ားကို အေရးမယူ၊ အျပစ္ေပးမႈမရွိဘဲ ကင္းလြတ္ေနေစသည့္ အေျခအေနကို သည္းညည္းမခံေၾကာင္း ျပသရာေရာက္ေစမည္ျဖစ္ၿပီး၊ ႏိုင္ငံအတြင္း သိသာထင္ရွားသည့္၊ အင္အားစု အသီးသီး ပါဝင္ႏိုင္ငံသည့္ ဒီမိုကေရစီ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ျဖစ္ထြန္းတိုးတက္လာေစမည္" ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

Agency France Press သတင္းတပုဒ္ အဆိုအရမူ ျမန္မာအစိုးရက အခ်ဳိ႕အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ စဥ္းစားေနေၾကာင္း ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ပါဝင္မည္-မပါဝင္မည္ဆိုသည္မွာ မေသခ်ာေသးေပ။

"တခ်ဳိ႕အက်ဥ္းသားေတြက သမၼတသစ္ရဲ႕ ပထမဆံုး ႏိုင္ငံျခား ခရီးစဥ္ကာလမွာ လြတ္လာဖြယ္ ရွိႏိုင္ပါတယ္" ဟု အမည္မေဖာ္လိုသူ အရာရွိတဦးကို ကိုးကား၍ AFP သတင္းဌာနက ေဖာ္ျပသည္။

ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနသူမ်ားကမူ ယခုအပတ္အတြင္း အင္ဒိုနီးရွားတြင္ အာဆီယံအဖြဲ႔ ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္မ်ား အစည္းအေဝး၌ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ တက္ေရာက္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကသည္။ ႏိုင္ငံတကာတြင္ မ်က္ႏွာပန္းလွေစရန္ အက်ဥ္းသား လႊတ္ေပးမႈမ်ား ျဖစ္လာဖြယ္ရွိမည္ဟုလည္း ခန္႔မွန္းၾကသည္။

အစိုးရအာေဘာ္ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ ျပည္ေထာင္စုဝန္ၾကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး လွမင္းက အင္ဒိုနီးရွား ကာကြယ္ေရးဝန္ၾကီး ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး ဆယာဖရီ ဆယမ္ဆိုဒင္ Syafrie Syamsoeddin ကို ေနျပည္ေတာ္ရွိ သူ၏ ႐ံုးခန္း၌ အဂၤါေန႔တြင္ လက္ခံေတြ႔ဆံုေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္ကိစၥမ်ား ေဆြးေႏြးၾကသည္ကို ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိေပ။

(Thea Forbes ၏ Civil society groups protest Asean government appointments ဟူေသာ ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုေဖာ္ျပပါသည္။)