လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ တိုက္ပြဲဝင္ပုဂၢိဳလ္မ်ား​ အပိုင္း​ ၄

ခင္​ေမာင္စိုး​

နိုင္ငံသား ​အခြင့္​ အ​ေရး​ကို ကိုယ္တိုင္ တိုက္ပြဲ ဝင္ခဲ့​တဲ့​ အ​ေမရိကန္​ ေတြး​ေခၚ ရွင္ၾကီး​ ဟင္နရီ​ ေဒး​ဗစ္​ ေသာရိုး ​အ​ေၾကာင္း​ကို တင္ျပခဲ့​ ပါတယ္။ နိုင္ငံသား​ ေကာင္း​ေတြ အ​ေနနဲ့​ အစိုး​ရဆိုး​ ေတြရဲ့​ အမိန့္​ ဥပ​ေဒ​ ေတြကို မလိုက္ နာဘဲ အာခံနိုင္ တဲ့​အခြင့္​ အ​ေရး​ ရွိတယ္ ဆိုတာကို လက္​ေတြ႕​ေရာ စာ​ေပ အ​ေရး ​အသား ​နဲ့​ပါ လူသိ​ေအာင္ လုပ္ခဲ့​သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာၾကီး​ ေဒး​ဗစ္​ ေသာရိုး​ရဲ့​ ဩဇာကို ခံခဲ့​ရသ ူ​ေတြအထဲက ကမ႓ာ​ေက်ာ္ ပုဂၢိဳလ္ တ​ေယာက္ က​ေတာ့​ အိနၵိယ အမ်ိဳး​သား​ ေခါင္း​ေဆာင္ၾကီး​ မဟတၲမ ဂနၵီ ျဖစ္ပါတယ္။ မဟတၲမ ဂနၵီဟာ မတရား​တဲ့​ အစိုး​ရကို ျပည္သူ လူထု အ​ေနနဲ့​ စု​ေပါင္း​ဆန့္​က်င္ခြင့္​ ရွိတယ္ ဆိုတဲ့​ အယူ အဆကို ကိုင္စြဲျပီး​ ကိုလိုနီ အဂၤလိပ္ အစိုး​ရကို အိနၵိယ နိုင္ငံ အတြင္း​မွ ထြက္ခြာ​ေအာင္ လုပ္နိုင္ခဲ့​ပါတယ္။ လူထု အား​ကို သံုး​ျပီး​ အၾကမ္း ​မဖက္ ဆန့္​က်င္တဲ့​ သူ့​ရဲ့​ နည္း​လမ္း​ဟာ ယခု ထက္တိုင္ လူ့​အခြင့္​ အ​ေရး​ တိုက္ပြဲဝင္ သူမ်ား​ကို ဆြဲ​ေဆာင္​ေန ဆဲပါ။

မဟတၲမဂနၵီကို ၁၈၆၉ ခုႏွစ္မွာ ဟိနၵူလူမ်ိဳး​ မိသား​စုမွ ​ေမြး​ဖြား​ပါတယ္။ သူ့​ဖခင္က သူ့​ေမြး​ရာဇာတိကို အုပ္ခ်ုပ္သူျဖစ္တဲ့​အတြက္ ဂနၵီအဖို့​ မ​ေတာင့္​မတ ​ေနခဲ့​ရတယ္လို့​ ​ေျပာရပါမယ္။ အသက္ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္မွာပဲ ဟိနၵူထံုး​တမ္း​စဉ္လာအတိုင္း​ အိမ္​ေထာင္ျပုခဲ့​ပါတယ္။ ဒီအိမ္​ေထာင္နဲ့​ သား​ေလး​ေယာက္ရရွိခဲ့​ပါတယ္။ ဂနၵီဟာ ပညာ​ေရး​မွာ သိပ္ျပီး​မထူး​ခ်ြန္လွပါဘူး​။ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း​ကို​ေတာင္ မ​ေအာင္ဘဲ က်ရွံဳး​ခဲ့​ပါ​ေသး​တယ္။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္​ေရာက္​ေတာ့​ လန္ဒန္​ေကာလိပ္ကို ဥပ​ေဒပညာသင္ဖို့​ ​ေရာက္သြား​ပါတယ္။။ ၄ ႏွစ္ၾကာ ပညာသင္ျပီး​တဲ့​ေနာက္မွာ အိနၵိယကို ျပန္လာပါတယ္။ ဥပ​ေဒပညာရွင္အျဖစ္ ရပ္တည္ဖို့​ၾကိုး​စား​ေပမယ့္​ မ​ေအာင္ျမင္ပါဘူး​။

အသက္ ၂၄ ႏွစ္ အရြယ္ ၁၈၉၃ ခုႏွစ္မွာ​ေတာ့​ အိနၵိယသား​ပိုင္ ကုမၸဏီတခုက​ေန တႏွစ္စာခ်ုပ္နဲ့​ အလုပ္လုပ္ဖို့​ေခၚတဲ့​အတြက္ ​ေတာင္အာဖရိကကို ​ေရာက္သြား​ပါတယ္။ ဒါဟာ ဂနၵီအတြက္​ေတာ့​ ၾကီး​မား​တဲ့​ ဘဝအလွည့္​အ​ေျပာင္း​ပါ။ ဘာ​ေၾကာင့္​လည္း​ဆို​ေတာ့​ ​ေတာင္အာဖရိကမွာရွိတဲ့​ အဂၤလိပ္ကိုလိုနီအစိုး​ရရဲ့​ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ခ်ိဳး​ေဖာက္မႈ​ေတြကို မ်က္ဝါး​ထင္ထင္​ေတြ႕​ျမင္ရရံုမက သူကိုယ္တိုင္ခံစား​ခဲ့​ရလို့​ ျဖစ္ပါတယ္။

တခါ​ေတာ့​ ဂနၵီဟာ ပထမတန္း​လက္မွတ္ဝယ္ျပီး​ ရထား​စီး​ပါတယ္။ ​ေတာင္အာဖရိကမွာ လူမဲ​ေတြနဲ့​ အိနၵိယ​ေတြကို ပထမတန္း​က စီး​ခြင့္​မ​ေပး​ပါဘူး​။။ ဒါ​ေၾကာင့္​ လက္မွတ္စစ္က သူ့​ကို တတိယတန္း​ေျပာင္း​စီး​ဖို့​ ​ေျပာပါတယ္။ ဂနၵီက မ​ေျပာင္း​နိုင္ဘူး​လို့​ ျငင္း​တဲ့​အခါ ရထား​ေပၚက​ေန ​ေမာင္း​ခ်ခံရပါတယ္။ ​ေနာက္တခါက​ေတာ့​ လူျဖူကို ​ေနရာ​ေပး​ဖို့​ ထိုင္ခံုက မထ​ေပး​တဲ့​အတြက္ အရိုက္ခံရပါ​ေသး​တယ္။ ​ေတာင္အာဖရိကမွာ လူျဖူ​ေတြကိုသာ တည္း​ခိုခြင့္​ျပုတဲ့​ ဟိုတယ္​ေတြ ရွိတာ​ေၾကာင့္​ ဟိုတယ္​ေတြရဲ့​ ျငင္း​ပယ္မႈကို ဂနၵီဟာ အၾကိမ္ၾကိမ္ခံခဲ့​ရပါတယ္။

ေတာင္အာဖရိကတိုက္မွာ ​ေနထိုင္တဲ့​ အိနၵိယသား​ေတြကို ခြဲျခား​ဆက္ဆံရာမွာ အ​ေရး​အၾကီး​ဆံုး​ အခ်က္တခုက​ေတာ့​ မဲ​ေပး​ပိုင္ခြင့္​မရွိတဲ့​ အခ်က္ပါ။ ဒါကို တိုက္ပြဲဝင္ဖို့​အတြက္ ဂနၵီၾကီး​ဟာ တႏွစ္စာခ်ုပ္ျပည့္​ေပမယ့္​ ​ေတာင္အာဖရိကမွာပဲ ဆက္​ေနခဲ့​ပါတယ္။ ​ေတာင္အာဖရိက မွာရွိတဲ့​ အိနၵိယသား​ေတြနဲ့​ ပူး​ေပါင္း​ျပီး​ အိနၵိယကြန္ဂရက္အဖြဲ့​ကို တည္​ေထာင္ျပီး​ မဲ​ေပး​ခြင့္​ရ​ေအာင္ ၾကိုး​စား​ခဲ့​ပါတယ္။ မဲ​ေပး​ခြင့္​ရ​ေအာင္ မလုပ္နိုင္ခဲ့​ေပမယ့္​ ကိုလိုနီအဂၤလိပ္အစိုး​ရက အိနၵိယသား​ေတြအ​ေပၚ ခြဲျခား​ဆက္ဆံတာ​ေတြ၊​ မတရား​ျပုမူတာ​ေတြ အိနၵိယသား​မ်ား​ရဲ့​ ဆင္း​ရဲဒုကၡ​ေတြကို​ေတာ့​ လူသိ​ေအာင္ လုပ္နိုင္ခဲ့​ပါတယ္။ ဒါကို မ​ေက်နပ္တဲ့​ လူျဖူအုပ္စုတစုက သူ့​ကို ဝိုင္း​ဝန္း​တိုက္ခိုက္ျပီး​ လုပ္ၾကံဖို့​ ၾကိုး​စား​ခဲ့​ပါ​ေသး​တယ္။

၁၉၀၆ ခုႏွစ္မွာ ​ေတာင္အာဖရိကမွာ​ေနတဲ့​ အိနၵိယသား​ေတြကို မွတ္ပံုတင္ဖို့​ အစိုး​ရက အမိန့္​ထုတ္ပါတယ္။ ဒါ​ေပမယ့္​ မဲထည့္​နိုင္တဲ့​ နိုင္ငံသား​အဆင့္​ကို​ေတာ့​ မ​ေပး​ပါဘူး​။ ခြဲျခား​ဆက္ဆံမႈ​ေတြ မတရား​ျပုမူ​ေတြကိုလည္း​ မ​ေလ်ွာ့​ပါဘူး​။ ဒါ​ေၾကာင့္​ ဒါကို တံု့​ျပန္ဖို့​အတြက္ ဂနၵီဟာ ဂ်ိဳဟန္နက္စဘတ္မွာ လူထုဆနၵျပပြဲၾကီး​ တခုကို ဦး​ေဆာင္ ျပုလုပ္ပါတယ္။ ဒီဆနၵျပပြဲကစျပီး​ သူရဲ့​သစၥာဂရဟ နည္း​ကို က်င့္​သံုး​ပါတယ္။

သစၥာဂရဟ နည္း​က အၾကမ္း​မဖက္ဆန့္​က်င္တဲ့​နည္း​ပါ။ သစၥာဂရဟတရား​ အမွန္တရား​ကို အား​ကိုး​တဲ့​နည္း​ပါ။ ကိုယ္ဆန့္​က်င္တဲ့​သူက ဘာပဲလုပ္လုပ္ အၾကမ္း​မဖက္ဘဲ ငံု့​ခံတဲ့​နည္း​ပါ။ ​ေတာင္အာဖရိကမွာ ရွိတဲ့​ အိနၵိယသား​ေတြအ​ေနနဲ့​ ဂနၵီရဲ့​ဦး​ေဆာင္မႈ​ေအာက္မွာ သစၥာဂရဟနည္း​နဲ့​ ခုနစ္ႏွစ္ၾကာ​ေအာင္ ကိုလိုနီအစိုး​ရကို အာခံခဲ့​ၾကပါတယ္။ ဂနၵီအပါအဝင္ လူ​ေပါင္း​ေထာင္နဲ့​ခ်ီျပီး​ ​ေထာင္က်ခံ၊​ အရိုက္အႏွက္ခံ၊​ ​ေသနတ္အပစ္ခံ အ​ေသခံျပီး​ ဆန့္​က်င္ခဲ့​ၾကပါတယ္။

အစိုး​ရအ​ေနနဲ့​ ဂနၵီတို့​အဖြဲ့​ကို ႏွိမ္နင္း​နိုင္ခဲ့​ေပမယ့္​ သူတို့​ရဲ့​ အၾကမ္း​ဖက္လုပ္ရပ္မ်ား​အတြက္ အမ်ား​ျပည္သူရဲ့​ ကဲ့​ရဲ့​ရႈတ္ခ်မႈကို အၾကီး​အက်ယ္ ခံခဲ့​ရပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ ​ေနာက္ဆံုး​မွာ​ေတာ့​ ဂနၵီနဲ့​ညွိႏွိ္ဳင္း​မႈ​ေတြ လုပ္ခဲ့​ရပါတယ္။

၁၉၁၄ ခုမွာ ဂနၵီဟာ အိနၵိယကို ျပန္လာပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ သူ့​အသက္က ၄၅ ႏွစ္ ရွိပါျပီ။ ​ေတာင္အာဖရိကကို ​ေက်ာခိုင္း​ခဲ့​ေပမယ့္​ မတရား​တဲ့​ အမိန့္​ ဥပ​ေဒ​ေတြ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ခ်ိဳး​ေဖာက္မႈ​ေတြကို က်ူး​လြန္​ေနတဲ့​ ကိုလိုနီအဂၤလိပ္အစိုး​ရက​ေတာ့​ ဂနၵီကို အိနၵိယက​ေန အသင့္​ေစာင့္​ၾကို​ေနပါတယ္။

အိနၵိယကို ​ေရာက္တဲ့​အခါမွာ ဂနၵီပထမဆံုး​ လုပ္​ေဆာင္တာက​ေတာ့​ သစၥာဂရဟ ဝတ္​ေက်ာင္း​ေတာ္တခုကို ထူ​ေထာင္တာပါ။ အဲဒီဝတ္​ေက်ာင္း​ေတာ္မွာ ​ေယာက်ာ္း​၊​ မိန္း​မ ၂၅ ​ေယာက္ ​ေနထိုင္ပါတယ္။ သူတို့​ဟာ သစၥာဂရဟတရား​ကို ဦး​ထိပ္ထား​ျပီး​ အစား​အ​ေသာက္မွာ ျခိုး​ျခံသလို ဘာကိုမွ ပိုင္ဆိုင္ထား​ျခင္း​ မရွိပါဘူး​။ ​ေနာက္ျပီး​ အၾကမ္း​မဖက္တဲ့​က်င့္​စဉ္ကို က်င့္​သံုး​ေနထိုင္ၾကရပါတယ္။ သူတို့​ရဲ့​ ဘဝပန္း​တိုင္က​ေတာ့​ အိနၵိယနိုင္ငံသား​မ်ား​အတြက္ အက်ိဳး​ျပု​ေရး​ပါ။ ဂနၵီဟာ ဘာသာ​ေရး​နဲ့​ နိုင္ငံ​ေရး​၊​ လူမႈ​ေရး​ကို တသား​တည္း​ျဖစ္​ေအာင္ ၾကိုး​ပမ္း​ခဲ့​သူျဖစ္ပါတယ္။ သူ့​အဖို့​ေတာ့​ သစၥာတရား​နဲ့​ ​ေနထိုင္ျခင္း​ဟာ ဘုရား​သခင္နဲ့​ ​ေနထိုင္ျခင္း​ပါပဲ။ ဒါ​ေၾကာင့္​ သူက သစၥာတရား​သည္ ဘုရား​သခင္ျဖစ္သည္ဆိုတဲ့​ ​ေဆာင္ပုဒ္ကို စြဲကိုင္ျပီး​ လူသား​မ်ား​ရဲ့​ လြတ္လပ္​ေရး​ကို ရရွိ​ေအာင္ ဦး​ေဆာင္​ေရွ့​ရြက္ ျပုခဲ့​တာပါ။

အိနၵိယနိုင္ငံကို ျပန္​ေရာက္ျပီး​ မၾကာခင္မွာပဲ တခ်ိဳ့​ေဒသ​ေတြမွာ ငတ္မြတ္​ေခါင္း​ပါး​တဲ့​ ကပ္ဆိုက္ပါတယ္။ ဒီလို အငတ္​ေဘး​ ဆိုက္​ေနတဲ့​အခ်ိန္မွာပဲ ကိုလိုနီ အဂၤလိပ္အစိုး​ရကလည္း​ အခြန္အတုတ္​ေတြကို တိုး​ျမွင့္​လိုက္ပါတယ္။ ဒါဟာ တိုင္း​သူျပည္သား​မ်ား​ကို ဆင္း​ရဲတြင္း​ ​ေခ်ာက္ကမ္း​ပါး​ၾကီး​ အတြင္း​သို့​ တြန္း​ခ်လိုက္ျခင္း​ပဲလို့​ ဂနၵီက ျမင္ပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ အငတ္​ေဘး​ဆိုက္တဲ့​ ​ေဒသ​ေတြကို သြား​ျပီး​ အစာ​ေရစာရ​ေအာင္၊​ ပညာသင္နိုင္​ေအာင္၊​ က်န္း​မာ​ေရး​ေစာင့္​ေရွာက္မႈ ရ​ေအာင္ အကူအညီ​ေပး​ပါတယ္။ ဒါကို အဂၤလိပ္အစိုး​ရက တိုင္း​ျပည္မျငိမ္မသက္ ျဖစ္​ေအာင္လုပ္တယ္ဆိုျပီး​ သူ့​ကို ဖမ္း​ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ျပည္သူလူထု သိန္း​နဲ့​ခ်ီျပီး​ ဂနၵီကို လႊတ္​ေပး​ဖို့​ ​ေတာင္း​ဆိုၾကပါတယ္။ အစိုး​ရလည္း​ ​ေနာက္ဆံုး​မွာ​ေတာ့​ လႊတ္​ေပး​လိုက္ရပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္ကစျပီး​ ဂနၵီကို မဟတၲမဂနၵီလို့​ ​ေခၚၾကပါတယ္။

ဒီ​ေနာက္မွာ​ေတာ့​ မဟတၲမဂနၵီဟာ ကိုလိုနီအစိုး​ရနဲ့​ မပူး​ေပါင္း​ဖို့​ ​ေဟာ​ေျပာပါတယ္။ အဂၤလိပ္ထုတ္ကုန္​ေတြကို မသံုး​ဘဲ ကိုယ့္​ဖာသာယက္လုပ္တဲ့​ အထည္​ေတြကိုသာ ဝတ္ဖို့​ စည္း​ရံုး​လွံဳ့​ေဆာ္ပါတယ္။ သူကိုယ္တိုင္လည္း​ သူ့​ဖာသာယက္တဲ့​ အထည္ကိုသာ ဝတ္ျပပါတယ္။ ဒီလိုနည္း​နဲ့​ နိုင္ငံ​ေရး​လႈပ္ရွား​မႈအတြင္း​ကို အမ်ိဳး​သမီး​မ်ား​ပါဝင္လာ​ေအာင္ လုပ္နိုင္ခဲ့​ပါတယ္။ ဂနၵီဟာ အဂၤလိပ္ အဝတ္အထည္မ်ား​ကို သပိတ္​ေမွာက္ဖို့​သာမက အဂၤလိပ္အစိုး​ရနဲ့​ မပူး​ေပါင္း​ဖို့​ အစိုး​ရဝန္ထမ္း​မ်ား​အျဖစ္က နုတ္ထြက္ၾကဖို့​ အဂၤလိပ္အစိုး​ရက အပ္ႏွင္း​ခ်ီး​ျမွင့္​ထား​တဲ့​ ဘြဲ့​ထူး​ဂုဏ္ထူး​ေတြကို ျပန္​ေပး​ဖို့​လည္း​ စည္း​ရံုး​ေဟာ​ေျပာပါတယ္။ ဒီလႈပ္ရွား​မႈအတြက္ ဂနၵီၾကီး​ဟာ ​ေထာင္ ၆ ႏွစ္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္တာ ခံခဲ့​ရပါတယ္။

ဂနၵီၾကီး​ရဲ့​ လူသိမ်ား​တဲ့​ လႈပ္ရွား​မႈတခုက​ေတာ့​ ၁၉၃၀ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပြား​ခဲ့​တဲ့​ ဆား​ခြန္မ​ေပး​ေရး​ ဆနၵျပခ်ီတက္ပြဲၾကီး​ပါ။ ဂနၵီၾကီး​နဲ့​တကြ လူ​ေထာင္​ေသာင္း​မ်ား​စြာဟာ ပင္လယ္​ေရက​ေန ကိုယ့္​ဖာသာ ဆား​ခ်က္မယ္ဆိုျပီး​ ကီလိုမီတာ ၄၀၀ ​ေဝး​တဲ့​ ခရီး​ရွည္ၾကီး​ကို ခ်ီတက္ၾကပါတယ္။ ဒီခ်ီတက္ပြဲမွာ လူ​ေပါင္း​ ၆ ​ေသာင္း​ေက်ာ္ အဖမ္း​ခံခဲ့​ရပါတယ္။

မဟတၲမဂနၵီဟာ နိုင္ငံသား​မ်ား​ လြတ္လပ္​ေရး​အတြက္ ​ေထာင္အၾကိမ္ၾကိမ္ က်ခဲ့​ရသလို လုပ္ၾကံမႈလည္း​ အၾကိမ္ၾကိမ္ခံခဲ့​ရပါတယ္။ ဒီလိုဒုကၡ​ေတြကို ၾကံ့​ၾကံ့​ခံရင္း​ တိုက္ပြဲဝင္ခဲ့​တဲ့​အတြက္ အိနၵိယနိုင္ငံဟာ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္မွာ လြတ္လပ္​ေရး​ ရခဲ့​ပါတယ္။ ဒါ​ေပမယ့္​ အိနၵိယနိုင္ငံက​ေန ပါကစၥတန္နိုင္ငံက ခြဲထြက္သြား​တဲ့​အတြက္ ဂနၵီၾကီး​ အလြန္စိတ္ထိခိုက္ခဲ့​ရပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​လည္း​ လြတ္လပ္​ေရး​ရျပီး​ ​ေနာက္ပိုင္း​မွာ​ေတာ့​ ဟိနၵူ- မြတ္စလင္ ခ်စ္ၾကည္​ေရး​အတြက္ သူဟာ အား​သြန္ ၾကိုး​ပမ္း​ခဲ့​ပါတယ္။ ဒါ​ေပမယ့္​ ၁၉၄၈ ဇန္နဝါရီ ၃၀ ရက္မွာ ဝတ္ျပုဆု​ေတာင္း​ဖို့​ ဘုရား​ေက်ာင္း​ကို အသြား​ ဟိနၵူအယူသည္း​သမား​ တ​ေယာက္ရဲ့​ လုပ္ၾကံမႈ​ေၾကာင့္္​ ကြယ္လြန္သြား​ခဲ့​ရပါတယ္။

ဂနၵီၾကီး​ ကြယ္လြန္သြား​တဲ့​အခါ ဂ်ဝါဟာလာ​ေနရူး​က တိုင္း​ျပည္ကို မိန့္​ခြန္း​တခု ​ေျပာၾကား​ပါတယ္။

“အိုး​ မိတ္​ေဆြအ​ေပါင္း​အသင္း​မ်ား​ႏွင့္​ ရဲ​ေဘာ္ရဲဘက္မ်ား​ခင္ဗ်ား​ – က်​ေနာ္တို့​ ဘဝထဲက အလင္း​ေရာင္​ေတာ့​ ကြယ္​ေပ်ာက္သြား​ပါျပီ။ ​ေနရာတကာမွာ အ​ေမွာင္ထုၾကီး​ ဖံုး​လႊမ္း​ေနပါျပီ။ က်​ေနာ္တို့​အလြန္တရာ ​ေလး​စား​ၾကည္ညိုရတဲ့​ ​ေခါင္း​ေဆာင္ၾကီး​ က်​ေနာ္တို့​ အိနၵိယနိုင္ငံရဲ့​ ဖခင္ၾကီး​ဟာ အခု မရွိ​ေတာ့​ပါဘူး​” လို့​ ​ေၾကကြဲဝမ္း​နည္း​စြာ ​ေျပာၾကား​ခဲ့​ပါတယ္။

တကယ္​ေတာ့​ လြတ္လပ္စြာရွင္သန္ခြင့္​ဆိုတဲ့​ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ကို အိနၵိယနိုင္ငံသား​မ်ား​ ရရွိခံစား​နိုင္​ေအာင္္ ၾကိုး​ပမ္း​သြား​တဲ့​ မဟတၲမဂနၵီဟာ အိနၵိယနိုင္ငံတခုတည္း​အတြက္သာ အလင္း​ေရာင္ ျဖစ္တာ မဟုတ္ပါဘူး​။ လူသား​အား​လံုး​အတြက္ လမ္း​ျပ​ေရွ့​ေဆာင္ မီး​ရႉး​တန္​ေဆာင္ၾကီး​ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ မ်က္လံုး​တလံုး​အ​ေဖာက္ခံရလို့​ အျခား​မ်က္လံုး​တလံုး​ကို ျပန္​ေဖာက္မယ္ဆိုရင္ ကမ႓ာၾကီး​ဟာ အကန္း​ကမ႓ာၾကီး​ ျဖစ္သြား​မယ္လို့​ ​ေျပာခဲ့​တဲ့​ မဟတၲမဂနၵီရဲ့​ အၾကမ္း​မဖက္တဲ့​နည္း​ကို ​ေနာက္ပိုင္း​မွာ​ေတာ့​ မာတင္လူသာကင္း​ တို့​လို လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​တိုက္ပြဲဝင္သူမ်ား​က ဆက္လက္ကိုင္စြဲ က်င့္​သံုး​ရျခင္း​ ျဖစ္ပါတယ္။