Thursday, April 23, 2015

ဆင္ဆာတင္းၾကပ္မႈ ျမန္မာ အဆင့္ ၉ တြင္ရွိ

ေပါလ္ ဗရီးဇ္

အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ နယူးေယာက္ အေျခစိုက္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား ကာကြယ္ေရး ေကာ္မတီ (Committee to Protect Journalists – CPJ) ၏ ဧၿပီလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ ညႊန္းကိန္း၌ ျမန္မာႏိုင္ငံက ကမာၻေပၚတြင္ ဆင္ဆာတင္းၾကပ္မႈ အမ်ားဆံုး ႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ အဆင့္ ၉ ေနရာ၌ ရွိေနသည္ဟု သိရသည္။

CPJ ၏ ဆင္ဆာတင္းၾကပ္မႈ အမ်ားဆံုး ထိပ္တန္း ၁၀ ႏိုင္ငံတြင္ အာဖရိကတိုက္မွ အီရစ္ထရီယာ ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားက အဆင့္ ၁ ႏွင့္ ၂ တြင္ရွိေနၿပီး ျမန္မာက အဆင့္ ၉ ႏွင့္ က်ဴးဘားက အဆင့္ ၁၀ တြင္ အသီးသီးရွိေနၾကသည္။ တျခားေသာ အာရွႏိုင္ငံမ်ား ျဖစ္သည့္ ဗီယက္နမ္က အဆင့္ ၆ ႏွင့္ တ႐ုတ္က အဆင့္ ၈ တြင္ ရွိေနသည္။

“ဆယ္စုႏွစ္ ၄ ခုေက်ာ္ အသံုးျပဳခဲ့တဲ့ ထုတ္ေ၀ျဖန္႔ခ်ိျခင္းမျပဳမီ ႀကိဳတင္စိစစ္တဲ့ စနစ္ကို ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ ရပ္ဆိုင္းလိုက္ေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မီဒီယာကို တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတုန္းပါပဲ” ဟု CPJ အဖြဲ႔က ေျပာသည္။

“၂၀၁၄ ခုႏွစ္ မတ္လမွာ ျပ႒ာန္းခဲ့တဲ့ ပံုႏွိပ္ျခင္းႏွင့္ ထုတ္ေ၀ျခင္း ဥပေဒက ဘာသာေရးအရ ေစာ္ကားမႈ၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးကို ထိခိုက္ေစမႈ၊ တိုင္းရင္းသား စည္းလံုးညီညြတ္ေရးကို ပ်က္ျပားေစမႈ ေျမာက္တယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တဲ့ သတင္းေတြကို တားျမစ္ ပိတ္ပင္ထားပါတယ္” ဟု အစိုးရက ျမန္မာမီဒီယာမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ အားထုတ္မႈအျဖစ္ ယူဆႏိုင္သည့္ ဥပေဒမ်ားထဲမွ တခုကို CPJ က ေကာက္ႏုတ္ျပသည္။

“ထုတ္ေ၀ျဖန္႔ခ်ိမႈေတြကို ဥပေဒအရ မွတ္ပံုတင္ရပါမယ္။ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ဥပေဒေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္တယ္လို႔ ေတြ႔ရွိရတယ္ ဆိုရင္ မွတ္ပံုတင္ထားတာ ပယ္ဖ်က္ခံရႏိုင္ပါတယ္” ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။

“ထိရွလြယ္တဲ့ စစ္ေရးဆိုင္ရာ ကိစၥေတြကိုေရးသားတဲ့ စာနယ္ဇင္းသမားေတြကို ၿခိမ္းေျခာက္ဖို႔နဲ႔ ေထာင္ခ်ဖို႔အတြက္ ကိုလိုနီေခတ္က ျပ႒ာန္းခဲ့တဲ့ ၁၉၂၃ ႏိုင္ငံေတာ္လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ဥပေဒ အပါအ၀င္ အမ်ိဳးသား လံုၿခံဳေရးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ဥပေဒေတြကို အသံုးျပဳပါတယ္” ဟု CPJ က မီဒီယာကို ထိန္းခ်ဳပ္ကန္႔သတ္ေသာ တျခား ဥပေဒမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေရးသားထားသည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ေခါင္းေဆာင္သည့္ အစိုးရ အာဏာရရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ႀကိဳတင္စိစစ္ေရး စနစ္ႏွင့္ ေန႔စဥ္သတင္းစာမ်ားကို တားျမစ္ပိတ္ပင္ထားျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ စစ္အစိုးရလက္ထက္က ျပည္တြင္းမီဒီယာမ်ားကို ကန္႔သတ္ထားျခင္းမ်ားကို ဖယ္ရွားေပးခဲ့သည္။ ပံုႏွိပ္ျခင္းႏွင့္ ထုတ္ေ၀ျခင္း ဥပေဒကဲ့သို႔ေသာ ဥပေဒ အသစ္မ်ားကို စတင္ မိတ္ဆက္ခဲ့ရာတြင္ တုန္႔ျပန္မႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္အတြင္းမွစ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ဆံုး႐ံႈးမႈမ်ားကို သိသိသာသာ ေတြ႔လာရသည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွ စ၍ အနည္းဆံုး စာနယ္ဇင္းသမား ၂၀ ခန္႔ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းျခင္းခံခဲ့ရၿပီး လက္ရွိတြင္ မီဒီယာသမား ၁၂ ဦး ေထာင္ထဲတြင္ ရွိေနသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ေအာက္တိုဘာလ အေစာပိုင္းက အလြတ္တန္း သတင္းေထာက္ ကိုပါႀကီး အစိုးရတပ္မ်ား၏ လက္တြင္းတြင္ အသတ္ခံခဲ့ရျခင္း၊ ဇူလိုင္လအတြင္းက စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ လွ်ိဳ႕၀ွက္ စက္႐ံုတခု အေၾကာင္းကို သတင္းေရးသားခဲ့သျဖင့္ စာနယ္ဇင္းသမား ၅ ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္ခ်မွတ္ခဲ့ျခင္း ႏွင့္ မွားယြင္းေသာ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္တခုကို သတင္း ေဖာ္ျပမိခဲ့ေသာ ဘိုင္မြန္းတည့္ေန ဂ်ာနယ္မွ သတင္းေထာက္ ၃ ဦးႏွင့္ ထုတ္ေ၀သူ ၂ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႏွစ္ခ်မွတ္ခဲ့ျခင္း မ်ားကိုလည္း CPJ က ေထာက္ျပထားသည္။

No comments: