သတင္းစာဆရာ ေမာင္၀ံသ ကြယ္လြန္

ဖိုးစိုးသူ | တနဂၤေႏြေန႔၊ ၾသဂုတ္လ ၁၁ ရက္ ၂၀၁၃

ျပည္တြင္းတြင္ ထင္ရွားေသာ သတင္းစာဆရာတစ္ဦးျဖစ္ေသာ ျပည္သူ႔ေခတ္ဂ်ာနယ္ အတိုင္ပင္ခံ အယ္ဒီတာေမာင္၀ံသ (အမည္ရင္း ဦးစိုးသိမ္း) သည္ ကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ၾသဂုတ္ ၁၁ ရက္ နံနက္ ၆ နာရီ ၁၅ မိနစ္အခ်ိန္႔ခန္႔တြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ေၾကာင္း ဆရာေမာင္၀ံသ ၏ သမီးျဖစ္သူ မလတ္လတ္စိုး၏ ေဖ့စ္ဘြတ္အေကာင့္တြင္ "ေဖေဖ ဆံုးျပီ" ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ဆရာေမာင္၀ံသ ကြယ္လြန္သည့္ ရက္သည္ သမီးျဖစ္သူ မလတ္လတ္စိုး ၏ ေမြးေန႔ ျဖစ္ေနသည္ဟုလည္း သိရသည္။

ဆရာကြယ္လြန္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး “ သတင္းမီဒီယာ ေလာက၏ အေရးၾကီးေသာ မီဒီယာဥပေဒဆိုင္ရာ ဥပေဒၾကမ္း ေရးဆြဲေနခ်ိန္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့သျဖင့္ အားတစ္ရပ္ေလ်ာ့ပါးျပီး စာနယ္ဇင္းေကာင္စီ၏ လုပ္ရပ္မ်ားကို က်န္းမာေရး မေကာင္းေသာၾကားမွာ အီးေမလ္းျဖင့္ ေထာက္ခံအၾကံေပးျခင္းမ်ားသည္ စာနယ္ဇင္း ေလာက အတြက္ အားတစ္ရပ္ျဖစ္ေစေၾကာင္း” ျမန္မာနိုင္ငံ စာနယ္ဇင္းေကာင္စီ(ယာယီ) ၊ စီမံေရးႏွင့္ ဘ႑ာေရးေကာ္မတီ တာ၀န္ခံ ဦးေသာင္းစုျငိမ္းက သူ၏ ေဖ့စ္ဘြတ္ စာမ်က္ႏွာတြင္ ေရးသားထားသည္။

ဆရာေမာင္၀ံသ ကြယ္လြန္သြားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူ႕ေခတ္ သတင္းဂ်ာနယ္ မွ အတိုင္ပင္ခံ အယ္ဒီတာ ဆရာ ေဖျမင့္ က " ၀ါရင့္သတင္းစာ ဆရာတစ္ေယာက္လည္းျဖစ္တယ္ ။ လက္ရွိအခ်ိန္ထိလည္း စာနယ္ဇင္းေကာင္စီမွာ ဦးေဆာင္လုပ္တယ္။ ေရွးတုန္းကေရာ အခုထိ စာနယ္ဇင္းေလာကအတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးခဲ့တဲ့ သတင္းစာ ဆရာတစ္ေယာက္ ကြယ္လြန္တာဟာ သတင္းေလာက ရဲ႕ ဆံုးရွံဴးမွဳၾကီးတစ္ခုပါပဲ " ဟု ေျပာသည္။

သတင္းစာဆရာ ေမာင္၀ံသသည္ အသက္ ၆၉ ႏွစ္အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၂ ခုနွစ္ အထိ စာအုပ္ေပါင္း ၆၂ အုပ္ ေရးသား ထုတ္ေ၀ခဲ့ၿပီး သတင္းစာ သင္တန္းမ်ား ကိုလည္း ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ့သူ ျဖစ္သည္။

ကိုယ္ေရး မွတ္တမ္း

အမည္ရင္း ဦးစုိးသိမ္း ျဖစ္ၿပီး ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ ပဲခူးတုိင္း၊ ေ၀ါၿမိဳ႕နယ္၊ ျမစ္က်ဳိးရြာတြင္ အဖ ဦးေမာင္ခင္၊ အမိ ေဒၚျမစိန္တုိ႔မွ ဖြားျမင္သည္။ ျမစ္က်ဳိးရြာတြင္ မူလတန္း၊ ပဲခူးၿမိဳ႕ အမ်ဳိးသားတန္းျမင့္ေက်ာင္း (ယခု အ.ထ.က ၃) တြင္ ဆယ္တန္းအထိ ပညာသင္ၾကားခဲ့သည္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွ ၀ိဇၨာဘြဲ႔ (ျမန္မာ၊ အဂၤလိပ္၊ေဘာဂေဗဒ၊ အေနာက္တုိင္းသမုိင္း၊ ဒႆနိကေဗဒ ဘာသာတြဲျဖင့္) ၁၉၆၇ ၌ ေအာင္ျမင္သည္။

၁၉၆၇ တြင္ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ သတင္းစာပညာသင္တန္း ေက်ာင္း၊ ပထမပတ္ သင္တန္းမွ သင္တန္း ဆင္းခဲ့သည္။ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္း သတင္းစာပညာ ဖဲလုိးရွစ္ (Professional Journalism Fellowship)၊ မစ္ရွီဂန္တကၠသိုလ္၊ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ (၁၉၇၇)၊ ေရဂင္-ဖာ့ဆဲလ္ (Reagan-Fascell Democracy Fellowship) ဒီမုိကေရစီ ဖဲလိုးရွစ္၊ ၀ါရွင္တန္ဒီစီ၊ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ (၂၀၁၀-၂၀၁၁) တုိ႔ ရရွိခဲ့သည္။

ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္ သတင္းစာ ၊ ဂ်ာနယ္မ်ား

လုပ္သားျပည္သူ႔ေန႔စဥ္သတင္းစာ အယ္ဒီတာအဖြဲ႕၀င္ (၁၉၆၅-၁၉၇၀) ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာ စီနီယာအယ္ဒီတာ (၁၉၇၀-၁၉၇၈)၊ ဟံသာ၀တီသတင္းစာ၊ ေခါင္းႀကီး၊ ေဆာင္းပါး အယ္ဒီတာ (၁၉၇၈)၊ ဗုိလ္တေထာင္ သတင္းစာ သတင္းအယ္ဒီတာ (၁၉၇၈-၁၉၈၈)၊ ေဒါင္းစာေပ တည္ေထာင္သူႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ (၁၉၇၃ မွ ယေန႔အထိ)၊ “အေတြးအျမင္” မဂၢဇင္း တည္ေထာင္သူႏွင့္ စီစဥ္သူ (၁၉၈၄ မွ ယေန႔အထိ)၊ “သတင္းထူး ဂ်ာနယ္၊ “ဘက္စုံဂ်ာနယ္” ထုတ္ေ၀သူ၊ အယ္ဒီတာ (၁၉၈၈)၊ “ေတာ္၀င္ဂ်ာနယ္” အယ္ဒီတာ (၁၉၉၄-၉၅)၊ “ျပည္သူ႔ေခတ္ဂ်ာနယ္”ထုတ္ေ၀သူ၊ အယ္ဒီတာ (၂၀၁၀ မွ ယေန႔အထိ) လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံေရး ၊ လူမႈေရး ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား

ႏုိင္ငံေရး လူမႈေရး ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားအေနျဖင့္ ပဲခူးခ႐ုိင္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဗုဒၶဘာသာအသင္းႀကီး အမႈေဆာင္ (၁၉၆၁-၆၂)။ ျပည္ေက်ာင္းေဆာင္၊ တေကာင္း ေက်ာင္းေဆာင္၊ ပင္းယ ေက်ာင္းေဆာင္ သဟာယႏွင့္ စာဖတ္အသင္းမ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ ေက်ာင္းသားညီၫြတ္ေရးတပ္ဦး၊ ေက်ာင္းသား အခြင့္အေရး ကာကြယ္မႈ ေကာ္မတီ အစရွိေသာ ေက်ာင္းသား အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

အထက္တန္းေက်ာင္းသားဘ၀ကတည္းက ေက်ာင္းမဂၢဇင္းႏွင့္ စာနယ္ဇင္းအခ်ဳိ႕တြင္ ကေလာင္ေသြးခဲ့သည္။ ၁၉၆၂-၆၃ တြင္ အေထာက္ေတာ္သတင္းစာ၏ တကၠသိုလ္ သတင္းေထာက္အျဖစ္ လုပ္ကုိင္ၿပီး ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ သတင္းေထာက္အသင္း ဒုဥကၠ႒ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္သည္။

၁၉၇၃ တြင္ ေဒါက္တာဟင္နရီ ကစ္ဆင္းဂ်ား ႏုိင္ငံေရး အတၳဳပၸတ္ၱိ စာအုပ္ကုိ ေရးသားထုတ္ေ၀ျခင္းျဖင့္ လုံးခ်င္းစာအုပ္နယ္ပယ္သုိ႔ စတင္ ၀င္ေရာက္သည္။ ထုိႏွစ္မွစ၍ ေဒါင္းစာေပကို စတင္ တည္ေထာင္သည္။ ႏုိင္ငံေရး အတၳဳပၸတ္ၱိစာအုပ္မ်ား ဆက္တုိက္ ေရးသားခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံေရး ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ရွစ္ ေလးလုံး အေရးေတာ္ပုံႀကီးတြင္ သတင္းစာတိုက္ေပါင္းစုံ သပိတ္ ေကာ္မတီကို ဦးေဆာင္သူတစ္ဦးအျဖစ္ ပါ၀င္ခ့ဲသျဖင့္ ဗုိလ္တေထာင္ သတင္းစာတုိက္ အယ္ဒီတာအျဖစ္မွ အၿငိမ္းစားေပးျခင္း ခံခ့ဲရသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ၁၉၈၈ မွ ၂၀၀၁ အထိ ႏုိင္ငံေရးနယ္သို႔ ေရာက္ရွိသြားကာ စာေပနယ္ႏွင့္ ကင္းကြာ ခဲ့သည္။ ဟံသာ၀တီ ဦး၀င္းတင္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္သို႔ ၀င္ေရာက္ၿပီး ပဲခူးတိုင္း စည္း႐ုံးေရး အဖြဲ႔၀င္၊ ဗဟိုဦးစီး အဖြဲ႕၀င္၊ ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ အဆင့္ဆင့္ တာ၀န္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ခ့ဲသည္။ ၁၉၉၀ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ေ၀ါၿမိဳ႕နယ္ အမွတ္ ၂ မဲဆႏၵနယ္မွ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ျခင္း ခံခ့ဲရသည္။ ႏိုင္ငံေရးတြင္ ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ခ့ဲစဥ္အတြင္း ၁၉၈၉၊ ဇူလိုင္ ၂၀ ရက္မွ ၁၉၉၀၊ ဧၿပီ ၂၄ အထိ ပုဒ္မ ၁၀(က) ျဖင့္ တစ္ႀကိမ္ အင္းစိန္ေထာင္တြင္ ထိန္းသိမ္းခံရၿပီး ၁၉၉၀၊ ေအာက္တိုဘာ ၂၃ တြင္ ျပန္လည္ အဖမ္းခံရသည္။ ဤတစ္ႀကိမ္တြင္ စစ္ခုံ႐ုံးမွ ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္ ခ်မွတ္လိုက္ေသာ္လည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး ေစာေမာင္ႏွင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္းေရႊ အာဏာ အေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ ၁၉၉၂၊ ဧၿပီ ၂၉ တြင္ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္ခ့ဲသည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ ၁၉၉၅၊ ဇူလိုင္လတြင္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ ပထမအႀကိမ္ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္ လာၿပီးေနာက္ ၀န္းရံကူညီေပးမႈေၾကာင့္ဟုဆိုကာ ၁၉၉၆၊ ေမလ ၂၁ ရက္မွ ၂၀၀၁၊ ဇြန္လ ၁၃ ရက္အထိ ပုဒ္မ ၁၀(က)ျဖင့္ အင္းစိန္ေထာင္တြင္ ထိန္းသိမ္းျခင္း ခံခ့ဲရသည္။

သတင္းစာ နယ္ပယ္တြင္ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား

၂၀၀၁ ဇူလုိင္လမွစ၍ စာေပနယ္သို႔ ျပန္ေရာက္ကာမဂၢဇင္း၊ ဂ်ာနယ္မ်ားတြင္ ေဆာင္းပါး၊ ၀တၳဳႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာေရးရာ ေ၀ဖန္ခ်က္မ်ား ေရးသားလ်က္ ရွိပါသည္။ မိမိအေပၚ ေက်းဇူးတရားႀကီးမားခဲ့ေသာ သတင္းစာေလာကအား ေက်းဇူးဆပ္သည့္ အေနျဖင့္ စာနယ္ဇင္းသမား မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ားအတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစရန္ “သတင္းစာပညာ သေဘာတရားႏွင့္ လက္ေတြ႔”က်မ္းကို ေရးသားျပဳစုၿပီး၂၀၀၅ ခုတြင္ ပုံႏွိပ္ထုတ္ေ၀ရာ သုတစြယ္စုံ စာေပဆု ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တြင္ ထုတ္ေ၀ေသာ “အတၳဳပၸတ္ၱိ အဘိဓာန္” စာအုပ္ျဖင့္ ထြန္းေဖာင္ေဒးရွင္း စာေပဆုကို ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၁၀ တြင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ “ရွာမွ ရွားတဲ့ႏုိင္ငံေရးသမားႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးေဆာင္းပါးမ်ား” စာအုပ္ျဖင့္ ၂၀၁၁ ခု သုတစြယ္စုံစာေပဆု ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုတြင္ ထုတ္ေ၀ေသာ “ေခတ္မီ ႏုိင္ငံေရးေ၀ါဟာရ အဘိဓာန္” စာအုပ္ျဖင့္ ထြန္းေဖာင္ေဒးရွင္း စာေပဆု ရရွိသည္။ စာေပသက္တမ္းအတြင္း ၂၀၁၂ ခုႏွစ္အထိ စာအုပ္ ၆၂ အုပ္ ေရးသား ထုတ္ေ၀ၿပီး ျဖစ္သည္။

၂၀၁၁ ႏွင့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မ်ားအတြက္ အမ်ဳိးသားစာေပဆု စိစစ္ ေရြးခ်ယ္ေရး အဖြဲ႔၀င္ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြက္ အမ်ဳိးသားသတင္းဆု ေကာ္မတီ ဥကၠ႒အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းမ်ားႏွင့္ လက္ရွိႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားအား ကူညီ ေထာက္ပ့ံရန္ ဟံသာ၀တီ ဦး၀င္းတင္ ေဖာင္ေဒးရွင္းကို တည္ေထာင္ေရးအတြက္ ၂၀၁၂ မတ္လတြင္ စတင္လႈံ႔ေဆာ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခ့ဲၿပီး ကိုယ္တိုင္လည္း ဘ႑ာထိန္းတစ္ဦး အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိသည္။

၂၀၁၂ ခု ၾသဂုတ္လတြင္ ႏွစ္ ၅၀ အတြင္း ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္ ျမန္မာႏုိင္ငံလုံးဆုိင္ရာ သတင္းစာဆရာမ်ား ညီလာခံမွေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္၍ ျမန္မာႏုိင္ငံ သတင္းစာ ဆရာအသင္း (Myanmar Journalists Association-MJA) ၏ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္လ်က္ ရွိသည္။ ၂၀၁၂ ခု စက္တင္ဘာလတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ စာနယ္ဇင္းေကာင္စီ (ယာယီ)ကို ဖြဲ႕စည္းရာ ဒုတိယဥကၠ႒အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ျခင္း ခံရသည္။