Wednesday, August 7, 2013

၈၈ အေရးအခင္းကို စံုစမ္း စစ္ေဆးေပးပါရန္ သမၼတအား HRW ပန္ၾကား

ေရႊဟသၤာ

၁၉၈၈ခုႏွစ္ အေထြေထြ သပိတ္အား ၿဖိဳခြင္းျခင္း အေပၚ လြတ္လပ္စြာ စံုစမ္း စစ္ေဆးေပးရန္ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖဲြ႕ (HRW) မွ ယေန႔ ရက္စြဲျဖင့္ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္၍ သမၼတအား တိုက္တြန္း ထားပါသည္။

“ လြတ္လပ္ေသာ စံုစမ္း စစ္ေဆးမႈေတြနဲ႔ အတူ မွ်တတဲ့ တရား ရင္ဆိုင္မႈေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ပါ။ လက္႐ွိ အစိုးရ အေနနဲ႔ ကလည္း ေျပာင္းလဲမႈ အမွန္ကို ေဆာင္ၾကဥ္းၿပီး ျပည္သူဘက္က ရပ္ပါ၊ အတိတ္က လူသတ္သမား စစ္အာဏာ႐ွင္ေတြ ဘက္က မရပ္တည္ပါနဲ႔” ဟု ယေန႔ ထုတ္ျပန္သည့္ HRW ၏ေၾကျငာခ်က္၌ အာ႐ွေဒသ ဒါ႐ိုက္တာ ဘရက္အက္ဒမ္ (Brad Adams) က ဆိုခဲ့ပါသည္။

ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ အစိုးရ တပ္မ်ားသည္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ (၁၀) ရက္ေန႔တြင္ အင္အား သံုးျပီး စတင္ပစ္ခတ္ခဲ့ ေၾကာင္း၊ ထိုပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ရန္ကုန္ အေထြေထြ ေဆး႐ံုႀကီးရွိ အရပ္ဘက္ လူနာမ်ားကို ကုသမႈေပးေနသည့္ ဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ သူနာျပဳမ်ား ေသဆံုး ခဲ့ရပါသည္။ အစိုးရကမူ ယင္းပစ္ခတ္မွဳတြင္ လူ (၃၅၀) ခန္႔သာ ေသဆံုးေၾကာင္း ၄င္းတို႔ ထုတ္ျပန္ ေၾကညာ ခဲ့ပါသည္။

အေရးအခင္းတြင္ လူေပါင္း ေထာင္ႏွင့္ခ်ီျပီး ေသဆံုး ဒါဏ္ရာ ရခဲ့သည္ဟု ယံုၾကည္ ေနၾကသျဖင့္ စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ HRW မွ လိုလားေနျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အလားတူ အေရးအခင္း လွဳပ္ရွား သူမ်ား ကလည္း၊ ၂၅ ႏွစ္ေျမာက္ ေငြရတု အခမ္း အနား အတြက္ ထုတ္ျပန္သည့္ ၄င္းတို႔၏ အစီရင္ခံစာ ထဲတြင္ က်န္႐ွိေနသည့္ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ျခႊင္းခ်က္ မ႐ွိ လႊတ္ေပးေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပမႈအေပၚ ကန္႔သတ္ ထားသည့္ ဥပေဒမ်ားအား ေျဖေလ်ာ့ေပးေရး တို႔ကိုလည္း ထပ္မံ ေတာင္းဆို ထားပါသည္။

HRW သည္ ၈၈ အၾကမ္းဖက္ ႏွိမ္ႏွင္းမႈ အပါအဝင္၊ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ရန္ကုန္ ေက်ာင္းသား ဆႏၵျပမႈ၊ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ဒီပဲယင္း အၾကမ္းဖက္မွဳႏွင့္ ၂၀၀၇ ေ႐ႊဝါေရာင္ ဆႏၵျပမွဳ စသည့္ အၾကမ္းဖက္ ႏိွမ္ႏွင္း ခဲ့မႈမ်ားကိုလည္း အလားတူ အေရးယူေပးရန္ ေတာင္းဆို ထားပါသည္။

“၈၈ ဆႏၵျပမႈကို လူမဆန္စြာ အၾကမ္းဖက္ ပစ္ခတ္ ၿဖိဳခြင္း ခဲ့ျခင္းက ၿပီးခဲ့တဲ့ (၂၅) ႏွစ္ ပတ္လံုး စစ္အစိုးရ အဆက္ဆက္ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကာလရဲ့ အဓိက အျဖစ္အပ်က္ တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္၊ ဒီအၾကမ္းဖက္ ႏွိမ္ႏွင္းမႈကို ကိုင္တြယ္ ေျဖ႐ွင္းျခင္း ကလည္း ျမန္မာ့ အေျပာင္းအလဲကို ပီျပင္ေအာင္ ေ႐ွ႕ဆက္ သြားဖို႔ လိုအပ္တဲ့ အရာျဖစ္ပါတယ္” ဟု ဒါ႐ိုက္တာ ဘရက္အက္ဒမ္ (Brad Adams) က ဆိုထား ပါသည္။

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ အေရးအခင္း ကာလ ပစ္ခတ္မွဳမ်ားတြင္ ရန္ကုန္၊ ပဲခူး၊ မႏၱေလးႏွင့္ စစ္ကိုင္းၿမိဳ ႔ စသည့္ ေနရာမ်ားသည္ လူေပါင္း ရာခ်ီ ေသဆံုးသည့္ ေနရာျဖစ္ျပီး ပစ္ခတ္မွဳမ်ား အနက္ ထင္းရွားသည့္ ေနရာမ်ားျဖစ္ပါသည္။

(၁၉၈၈) အေရးအခင္းသည္ ဒီမိုကေရစီ ရရွိေရး အတြက္ လူထုမ်ား၏ ေတာင္းဆို ဆႏၵျပခဲ့သည့္ အေရးအခင္းႀကီး ျဖစ္ပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၊ လူထု လူတန္းစားမ်ား၊ ၀န္ထမ္း ေပါင္းစံုမ်ား ပါေသာ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အႏွံ႔ ဆႏၵျပ ခဲ့ၾကပါသည္။ အစိုးရသည္ ဤအေရး အခင္း ႀကီးအား အၾကမ္းဖက္ ပစ္ခတ္နည္းျဖင့္ ၿဖိဳခြင္းၿပီးေနာက္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရး (SLORC) မွ အာဏာ သိမ္းခဲ့ပါသည္။

No comments: