မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ ပုိမိုရရွိလာျခင္းက ေရာေထြးေနေသာ ရလဒ္မ်ားကုိ ေဆာင္ၾကဥ္းလာဟု USIP အစီရင္ခံစာဆို

Geoffrey Goddard

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ မီဒီယာ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွႈမ်ားအား ဖယ္ရွားလုိက္ျခင္းသည္ ေရာေထြးေနေသာ ရလဒ္မ်ား ထြက္ေပၚလာေစခဲ့ေၾကာင္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႔ USIP က ဆိုခဲ့ၿပီး၊ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ ရရွိႏုိင္သည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ား တိုးတက္လာျခင္းသည္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ႏုိင္ေျခမ်ားကုိလည္း ပုိမိုတိုးျမင့္လာေစခဲ့ေၾကာင္း USIP က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ဝါရွင္တန္အေျခစုိက္ USIP အဖြဲ႔က ဇန္နဝါရီလအတြင္းက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ စာမ်က္ႏွာ ၄ဝ ပါ “ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း မီဒီယာႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ား” ဟူေသာ အစီရင္ခံစာထဲတြင္၊ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ ပိုမိုရရွိလာျခင္း၏ ေကာင္းေသာအက်ိဳးဆက္မ်ားႏွင့္ ဆုိးဝါးေသာ အက်ိဳးဆက္မ်ားကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။

“ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေရွ႕ဆက္ႏုိင္ရန္ မီဒီယာမ်ားအတြက္ အခြင့္အလမ္းမ်ား” ဟုလည္း မ်က္ႏွာဖံုးတြင္ ေခါင္းစဥ္ငယ္တပ္ထားသည့္ အစီရင္ခံစာထဲတြင္ သေဘာထားမ်ား ေျပာင္းလဲၾကရန္ ရည္ရြယ္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားကုိ အၾကံျပဳထားကာ၊ မီဒီယာမ်ားအေနျဖင့္
ေရတိုကာလႏွင့္၊ သိပ္မေဝးသည့္ ကာလမ်ားအတြင္း၊ အၾကမ္းဖက္မွႈမ်ားကုိ မီးေလာင္ရာေလပင့္ေပးသည့္ အေနအထားမ်ိဳး
ဖစ္မလာေအာင္ ကာကြယ္ေစာင့္ၾကပ္သင့္ေၾကာင္းလည္း အၾကံျပဳထားသည္။

ဘာသာတရားမ်ားအၾကား နားလည္မွႈမ်ား ပုိမိုျမင့္တက္လာေစရန္၊ သည္းခံမွႈမ်ား ျမင့္မားလာေစရန္၊ ဘာသာကြဲမ်ားအၾကား ခြဲျခားဆက္ဆံမွႈမရွိေသာ သေဘာထားမ်ားႏွင့္ အေလ့အထမ်ား ျမင့္တက္လာေစရန္၊ အစၥလာမ္ဆန္႔က်င္ေရးအတြက္ သတင္းမွား
ပးျခင္းမ်ားကုိ တန္ျပန္ႏုိင္ရန္၊ အမုန္းတရား ျဖန္႔ျဖဴးမွႈမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ရန္ႏွင့္ တားဆီးရန္၊ မီဒီယာ တတ္ေျမာက္နားလည္မွႈကုိ
ျမႇင့္တင္ရန္ႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ကုိးကြယ္ယံုၾကည္မွႈအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေထြျပားႂကြယ္ဝသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္ေၾကာင္း အျမင္ကုိ အေထာက္အပံ့ေပးရန္ စသည္ျဖင့္ အစီရင္ခံစာ၏ နည္းလမ္းမ်ားက ရည္ရြယ္ထားသည္။

ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ား ထုတ္ေဝျခင္းမျပဳမီ စာေပစိစစ္ေရးဌာနသုိ႔ ၾကိဳတင္ တင္ျပကာ ခြင့္ျပဳခ်က္ယူခဲ့ရသည့္ စနစ္ကုိ၊ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လက ဖ်က္သိမ္းခဲ့ျခင္း အပါအဝင္၊ မီဒီယာ ကန္႔သန္႔ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွႈမ်ားအား ေျဖေလွ်ာ့ေပးခဲ့ျခင္းမ်ားသည္ သတင္းအခ်က္ အလက္ရရွိႏုိင္မွႈ “တဟုန္ထုိး တုိးပြါးေပါက္ကြဲျခင္းတစ္ရပ္” သုိ႔ ဦးတည္သြားေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

“ဥပမာေပးရလွ်င္၊ မမွန္မကန္လုပ္သူမ်ား တာဝန္ခံမွႈ ရွိလာေစေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတြင္ ပြင့္လင္းျမင္သာမွႈကုိ ျမႇင့္တင္ႏိုင္ေရးႏွင့္ ယခင္က အားၿပိဳင္ေနခဲ့ၾကေသာ လူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္ ဘာသာေရးအုပ္စုမ်ားအၾကား နားလည္မွႈႏွင့္ ဖလွယ္မွႈမ်ား ျမင့္တက္လာေရး တုိ႔အတြက္ အေထာက္အကူျပဳႏုိင္သည့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ ျပည္သူမ်ား ပိုမိုရရွိလာၾကသည္။ ထိုကဲ့သုိ႔ ပြင့္လင္းလာ
ျခင္းကုိ အားေပးေထာက္ခံသင့္ပါသည္” ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ဆုိထားသည္။

“သုိ႔ေသာ္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ပိုမိုရရွိလာျခင္းသည္ ပဋိပကၡျဖစ္ႏုိင္ေျခမ်ားကုိလည္း ေဆာင္ၾကဥ္းလာပါသည္။ ယခင္က၊ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ထားမွႈမ်ားေအာက္တြင္ အမွန္အမွားမ်ားေရာေထြးေနသည့္၊ အစိုးရ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ သတင္းမ်ားကုိ သာ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ မွီခုိခဲ့ရသည့္ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ မီဒီယာေရးရာ သိျမင္နားလည္မွႈ အၾကီးအက်ယ္ နိမ့္က်လ်က္ရွိေနကာ၊ ေကာလဟလမ်ားအား တကယ့္အခ်က္အလက္မွန္မ်ားကဲ့သုိ႔ ယံုၾကည္အေလးထားၾကဟန္ရွိေနသည္” ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေရးသားထားသည္။

"အထူးျခားဆံုးမွာ၊ အကူးအေျပာင္းကာလကုိ ႐ုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ျဖစ္ေစခဲ့သည့္၊ ႏုိင္ငံအဝွမ္းရွိ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားႏွင့္ မူစလင္ အသုိင္းအဝိုင္းမ်ားအၾကား ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အုပ္စုလိုက္ ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္၍ ေဖာ္ျပရပါလွ်င္၊ အခ်ိဳ႕မွာ အမုန္းတရား
ျဖန္႔ျဖဴးရန္ႏွင့္ အုပ္စုတစ္စုကုိ ဆန္႔က်င္ေရး၊ အထူးသျဖင့္ မူစလင္ ဆန္႔က်င္ေရးကုိ စည္း႐ံုးလွံႈ႔ေဆာ္ရန္ မီဒီယာမ်ား (အထူးသျဖင့္ လူမွႈမီဒီယာမ်ား) ကုိ အသံုးခ်ေနၾကပါသည္။"

"စစ္အစုိးရ လက္ထက္က ခ်ဳပ္တည္းထားခဲ့ရသည့္၊ အုပ္စုတစ္ခုခု ဆန္႔က်င္ေရး သေဘာထားမ်ားသည္၊ ပြင့္လင္းလာသည့္ အေျခအေနသစ္ေအာက္တြင္ ပြင့္ထြက္လာခဲ့ၾကၿပီး၊ အင္တာဗ်ဴးေျဖၾကားသူ အခ်ိဳ႕၏ အဆိုအရသိရသည္မွာ၊ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ၾကိဳးပမ္းခ်က္မ်ားကုိ ဆန္႔က်င္လိုသည့္ အခ်ိဳ႕ အထက္လႊာမွ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ ယင္းတုိ႔ ႏုိင္ငံေရးအက်ိဳးအျမတ္ ရရွိရန္အတြက္၊ မုန္းတီးဆန္႔က်င္ေရး သေဘာထားမ်ား ေပၚထြက္လာေစရန္ စည္း႐ံုးလွံႈ႔ေဆာ္ခဲ့ၾကသည္" ဟုလည္း အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ပါရွိသည္။

အုပ္စုလိုက္ ပဋိပကၡမ်ားအား ေျဖရွင္းႏုိင္ေရးႏွင့္ပတ္သတ္၍ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အေရးၾကီးေသာ စိန္ေခၚမွႈမ်ားကုိ ရင္ဆိုင္ေန ရေၾကာင္းလည္း အစီရင္ခံစာက ဆိုထားသည္။

"အုပ္ခ်ဳပ္မွႈဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး၊ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုမ်ား ပါဝင္ၾကသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား စသည္တုိ႔ႏွင့္ မတူညီသည္မွာ၊ ယခုပဋိပကၡမ်ား၏ အဓိကအေၾကာင္းရင္းကုိ ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္းမည့္ ထိေရာက္ေသာ ယႏၲရားမ်ိဳးႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအရ သို႔မဟုတ္ အမ်ားႏွစ္သက္မည့္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ၾကိဳးပမ္းလွႈပ္ရွားမွႈမ်ိဳး မရွိျခင္းပင္ ျဖစ္သည္” ဟု အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

“ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား၊ ဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ား၊ အေတြးအျမင္ပုိင္းဆိုင္ရာ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ကမၻာသိ ပုဂၢိဳလ္မ်ား အေနျဖင့္ အမ်ားျပည္သူ၏ အထင္အျမင္ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းကို ဆန္႔က်င္သလို ျဖစ္သြားပါက အမ်ားေထာက္ခံယံုၾကည္မွႈကုိ လက္လႊတ္ဆံုး႐ႈံးသြားမည့္ အေျခအေနမ်ိဳး ရွိေနျခင္းေၾကာင့္လည္း၊ အလယ္အလတ္ အသံမ်ားထက္ အစြန္းေရာက္ေသာ အသံမ်ားသာ လႊမ္းမိုးရွင္သန္သည့္ ပတ္ဝန္းက်င္တစ္ရပ္ကို ျဖစ္ေပၚေစလ်က္ ရွိသည္” ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ပါရွိသည္။

အဓိက႐ုဏ္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သတ္၍ ျပည္တြင္းႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ မီဒီယာမ်ား၏ သတင္းတင္ျပခ်က္မ်ား ကြဲျပားဆန္႔က်င္ေနျခင္းကလည္း အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားအၾကား စိတ္ဝမ္းကြဲမွႈမ်ားကုိ ပုိမိုအားျဖည့္ေပးသကဲ့သုိ႔ ျဖစ္လ်က္ရွိသည္။

“ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား၏ အဆိုအရ၊ ျပည္တြင္း စာနယ္ဇင္းသမားမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္း အေတြးအျမင္ပုိင္းဆုိင္ရာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေနျဖင့္၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားထက္ မူစလင္မ်ားအေပၚတြင္ အႏုတ္သေဘာေဆာင္ေသာ ေျပာၾကားမွႈမ်ား ပုိမိုျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္” ဟု အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပထားသည္။

“အျခားတစ္ဘက္တြင္မူ အေနာက္တိုင္း စာနယ္ဇင္းသမားမ်ား အေနျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္-မူစလင္ အဓိက႐ုဏ္းအား လူ႔အခြင့္အေရး ကုိအေျခခံေသာ မူေဘာင္စံႏွႈန္း တစ္ရပ္ျဖင့္ သတင္းတင္ျပရန္ တိမ္းၫြတ္ေလ့ရွိၾကၿပီး၊ မူစလင္မ်ားကုိ ဒုကၡသည္သားေကာင္မ်ား အျဖစ္ ပံုေဖာ္ကာ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားကုိ အျပစ္တင္ခဲ့ၾကသည္” ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေရးသားထားသည္။

“ထုိကဲ့သုိ႔ေသာ သတင္းတင္ျပခ်က္မ်ား ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းသုိ႔ ျပန္လည္ပ်ံ႕ႏွံလာၾကကာ၊ ဗုဒၶဘာသာ၏ ကုိယ္ပုိင္လကၡဏာမ်ားအား ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္း ခံရသကဲ့သုိ႔ေသာ စုိးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမွႈမ်ားကုိ အားျဖည့္ေပးသလို ျဖစ္ၿပီး၊ ပဋိပကၡမ်ားကုိ ျဖစ္ေပၚေစသည္” ဟု အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

“အရည္အေသြး ျမင့္မားကာ က်င့္ဝတ္ႏွင့္ညီၫြတ္ေသာ သတင္းတင္ျပခ်က္မ်ားကုိ တင္ဆက္ႏုိင္မည့္ ကၽြမ္းက်င္မီဒီယာ ပညာရွင္ မ်ား ျပတ္လပ္မွႈ” ကုိ အလ်င္အျမန္ ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္းရန္ လိုအပ္ေၾကာင္းလည္း အစီရင္ခံစာက ဆိုထားသည္။ အစုိးရ အရာရွိမ်ား၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ မီဒီယာ က႑အားလံုးမွ ကုိယ္စားလွယ္မ်ား၏ အင္တာဗ်ဴးေျဖဆိုမွႈမ်ားအရ၊ ပထမဆံုး ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္ေန သည္မွာ မီဒီယာသင္တန္း ေပးရန္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္။

အင္တာဗ်ဴး ေျဖၾကားသူမ်ား ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည့္ ေနာက္ထပ္လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခုမွာ၊ ပဋိပကၡမ်ားကုိ သတင္းသမား ပီသစြာ သတင္းတင္ျပႏုိင္ေရး ျဖစ္သည္ဟု အစီရင္ခံစာက ဆုိထားသည္။ ျပႆနာ ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည့္ အေၾကာင္းရင္းခံ တစ္ခုမွာ “ယခင္ အစုိးရလက္ထက္က ရွိခဲ့သည့္ ဆင္ဆာျဖတ္ေတာက္မွႈ ေနရာတြင္၊ မိမိဘာသာ အၾကီးအက်ယ္ ဆင္ဆာျဖတ္ေတာက္မွႈမ်ား” ထိထိေရာက္ေရာက္ အစားထုိး တည္ရွိလာျခင္း ျဖစ္သည္ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေရးသားထားသည္။

အစီရင္ခံစာထဲတြင္ မီဒီယာ စီမံခန္႔ခြဲသူ တစ္ဦးကုိ ကုိးကား၍ “သတင္းေထာက္ေတြဟာ အျငင္းပြါးမွႈကုိ ေရွာင္ဖုိ႔ႀကိဳးစားၾကၿပီးေတာ့၊
ေဝဖန္မွႈမ်ိဳးလည္း မလုပ္ၾကပါဘူး။ ဗုဒၶဘာသာ ရဟန္းျဖစ္တဲ့ ဦးဝီရသူဟာ ၉၆၉ လွႈပ္ရွားမွႈကုိ ဦးေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္တြင္းျမန္မာ စာနယ္ဇင္းသမားေတြဟာ ဦးဝီရသူကုိ ေဝဖန္ဖုိ႔ ေၾကာက္ရြံ႕ၾကပါတယ္” ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ထိုအစီရင္ခံစာကုိ http://www.usip.org/publications/media-and-conflict-in-myanmar တြင္ ရယူႏုိင္ပါသည္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႔ USIP သည္ လြတ္လပ္ေသာ၊ ဘက္မလိုက္ေသာ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုျဖစ္ၿပီး အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္ လႊတ္ေတာ္က တည္ေထာင္ကာ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ထားသည့္ အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္သည္။